Choroby grzybicze, protistowe, cywilizacyjne i układowe

Grzybice – Czynnik i profilaktyka

Grzyby chorobotwórcze (np. drożdżaki). Profilaktyka: higiena osobista, noszenie klapków na basenie, unikanie wspólnych ręczników/obuwia.

Malaria – Czynnik i droga zakażenia

Zarodziec malaryczny (protist). Droga: ukąszenie przez samicę komara widliszka (wprowadzenie sporozoitów z śliną).

Malaria – Profilaktyka

Stosowanie moskitier i repelentów, profilaktyczne przyjmowanie leków antymalarycznych przed podróżą w rejon endemiczny.

Toksoplazmoza – Czynnik i droga zakażenia

Toxoplasma gondii (protist). Droga: kontakt z kałem kotów, spożycie surowego/niedogotowanego mięsa lub niemytych warzyw, z matki na płód.

Miażdżyca – Przyczyny i skutki

Gromadzenie blaszek miażdżycowych (cholesterol, wapń) w ścianach tętnic. Skutki: zwężenie światła naczyń, niedokrwienie narządów, ryzyko zawału serca i udaru mózgu.

Cukrzyca typu 1 – Przyczyna i leczenie

Choroba autoimmunologiczna – układ odpornościowy niszczy komórki beta trzustki (brak insuliny). Leczenie: stała podaż insuliny.

Cukrzyca typu 2 – Przyczyna i profilaktyka

Insulinooporność tkanek obwodowych przy prawidłowym lub podwyższonym poziomie insuliny. Profilaktyka: aktywność fizyczna, zdrowa dieta, utrzymanie prawidłowej masy ciała.

Nadciśnienie tętnicze – Przyczyny i profilaktyka

Uwarunkowania genetyczne, otyłość, stres, niewłaściwa dieta. Profilaktyka: ograniczenie spożycia soli i alkoholu, regularny ruch, rzucenie palenia.

Nowotwory – Podłoże genetyczne

Mutacje w protoonkogenach (aktywujące onkogeny i stymulujące podziały) oraz w genach supresorowych (znoszące hamowanie podziałów komórkowych).

Nowotwory – Profilaktyka

Unikanie kancerogenów (dym tytoniowy, promieniowanie UV), regularne badania profilaktyczne (np. cytologia, mammografia), szczepienia (HPV, HBV).

Osteoporoza – Przyczyny i profilaktyka

Utrata gęstości mineralnej kości (zmniejszenie masy kostnej). Profilaktyka: dieta bogata w wapń i witaminę D3, regularny wysiłek fizyczny obciążający kości.

Anemia z niedoboru żelaza – Przyczyna i objawy

Niedobór żelaza niezbędnego do syntezy hemoglobiny. Skutek: obniżona zdolność krwi do transportu tlenu (osłabienie, bladość skóry, zawroty głowy).

Anemia złośliwa (z niedoboru B12) – Przyczyna

Niedobór witaminy B12 lub brak czynnika wewnętrznego Castle’a niezbędnego do jej wchłaniania w jelicie (zaburzona dojrzewanie erytrocytów).

Choroba Creutzfeldta-Jakoba – Czynnik i skutki

Priony (zmienione przestrzennie, infekcyjne białka). Skutek: gąbczaste zwyrodnienie mózgu, uszkodzenie układu nerwowego, śmierć.