Praktische Economie 4|5|6 module 1 t/m 3

aanwendingsrichting

manier waarop een middel gebruikt kan worden

alternatief wendbaar

feit dat een middel op verschillende manieren gebruikt kan worden

baten

opbrengst van het gebruik van een middel

behoefte

wens die iemand vervuld wil zien

budget

hoeveelheid middelen waarover iemand beschikt

budgetlijn

lijn van alle mogelijke productcombinaties die maximaal kunnen worden gekocht met het gegeven budget

kosten

geldwaarde van het gebruik of verbruik van productiefactoren

middel

product en/of dienst die in een behoefte kan voorzien

nettobaten

baten min(us) kosten

opofferingskosten

nettobaten van de best denkbare alternatieve aanwending

productcombinatie

mandje van goederen en/of diensten waar het budget aan besteed wordt

schaarste

spanningsveld tussen onbegrensde behoeften en beperkt aanwezige middelen

vergelijking van de budgetlijn

wiskundige formule van de budgetlijn 𝑩=𝒑𝟏𝒒𝟏+𝒑𝟐𝒒𝟐

voorkeur

gewenste aanwendingsrichting van een middel

aanbieder

partij die een middel aanbiedt bij een ruil

absoluut productievoordeel

voordeel in de productie waarbij een product tegen lagere kosten voortgebracht kan worden

arbeid

productiefactor die het menselijk handelen tijdens het productieproces omvat

arbeidsdeling

opdeling van een productieproces in afzonderlijke deeltaken

arbeidsproductiviteit

productie per arbeidskracht per tijdseenheid

autarkie

situatie waarin er niet wordt geruild

auteursrecht

wettelijk en exclusief recht van een auteur om zijn werken publiek te maken en te vermenigvuldigen

comparatief productievoordeel

voordeel in de productie waarbij een product tegen relatief lagere kosten voortgebracht kan worden

consument

iemand die goederen en/of diensten koopt om daarmee in zijn behoeften te voorzien

consumptie

kopen van goederen en/of diensten om behoeften te bevredigen

contract

wettelijk document met daarin de voorwaarden van een ruil

eigendomsrecht

wettig recht van eigendom

institutie

organisatie die de transactiekosten van een ruil verlaagt

intellectueel eigendomsrecht

eigendom van een voortbrengsel van de menselijke geest

manager

persoon die een productieproces organiseert

octrooi/patent

wettelijke recht van intellectueel eigendom

organisatievorm

de manier waarop alle activiteiten van een institutie onderling georganiseerd zijn

producent

persoon of organisatie die producten en/of diensten voortbrengt

productie

transformatie van inputs naar goederen en/of diensten

productievoordeel

vermogen om dezelfde productie tegen lagere kosten te leveren

ruilen

uitwisseling van middelen

ruilverhouding

de waarde van een middel uitgedrukt in eenheden van ander middel

scholing

opdoen van nieuwe kennis en vaardigheden

specialisatie

toelegging op een afgebakend onderdeel van de productie

transactiekosten

kosten om tot een ruil te komen

vrager

partij die een middel vraagt bij een ruil

wederzijds voordeel

voordeel dat tot stand komt bij een ruil

algemeen prijspeil

gemiddelde prijs van een representatieve groep goederen en diensten

betaalmiddel

algemeen aanvaard ruilmiddel

centrale bank

bank belast met de ontwikkeling en uitvoering van monetair beleid en met het toezicht op het bank- en verzekeringswezen

chartaal geld

munten en bankbiljetten

De Nederlandse Bank

centrale bank van Nederland

denominatie

waarde die op chartaal geld vermeld staat

directe ruil

ruil van middelen zonder tussenkomst van geld

Europese Centrale Bank

centrale bank van de eurolanden

externe waarde van geld

waarde van een munt uitgedrukt in een andere munt

extrinsieke waarde van geld

waarde die op chartaal geld vermeld staat

fiduciair geld

geld dat zijn waarde uitsluitend ontleent aan het vertrouwen dat mensen erin hebben

geld

middel dat geruild kan worden tegen alle andere middelen

geldontwaarding

stijging van de gemiddelde prijs door de tijd heen

geldschepping

nieuw geld in omloop brengen

geldwissel

document waarop staat hoeveel geld de houder aan de bank in beheer heeft gegeven

giraal geld

direct opvraagbare tegoeden op bankrekeningen

indirecte ruil

ruil van middelen met tussenkomst van geld

inflatie

stijging van de gemiddelde prijs door de tijd heen

interne waarde van geld

koopkracht van het geld

intrinsieke waarde van geld

waarde van het materiaal waarvan het geld gemaakt is

koopkracht van geld

de hoeveelheid middelen die voor het geld gekocht kunnen worden

maatschappelijke geldhoeveelheid

totale hoeveelheid chartaal en giraal geld dat in omloop is

monetair beleid

bepaling van de maatschappelijke geldhoeveelheid, het wisselkoersregime en de rentestand

nominale waarde van geld

waarde die op chartaal geld vermeld staat

oppotmiddel

functie van geld waardoor de aanwending van middelen uitgesteld kan worden

prijs

ruilverhouding van middelen tot het middel geld

reële waarde van geld

koopkracht van het geld

rekenmiddel

functie van geld waardoor de waarde van verschillende middelen met elkaar vergeleken kan worden

ruilmiddel

functie van geld waardoor goederen en diensten geruild kunnen worden

valuta

muntsoort

valutamarkt

markt waarop valuta verhandeld worden

vaste wisselkoers

onveranderlijke ruilverhouding tussen twee valuta's

waardemeter

waarde van middelen uitgedrukt in geld

wet van Gresham

ervaringsgegeven dat zegt dat geld met een relatief hoge intrinsieke waarde uit de omloop gaat

wisselkoers

ruilverhouding tussen twee valuta

zwevende wisselkoers

variabele ruilverhouding tussen twee valuta's

Afzetgebied

gebied waar de producent zijn producten verkoopt

Betalingsbereidheid

maximale prijs die een consument bereid is te betalen voor de volgende producteenheid

Ceteris paribus

het overige gelijkblijvend

Collectief consumentensurplus

het totale voordeel voor alle consumenten in een markt, berekend als de som van de verschillen tussen de maximale betalingsbereidheid van individuen en de werkelijke marktprijs. Het vertegenwoordigt de totale "besparing" van de groep consumenten die bereid waren meer te betalen dan de evenwichtsprijs

Collectieve vraag

aantal eenheden dat een groep consumenten wil kopen bij een bepaalde prijs

Collectieve vraaglijn

grafische weergave van het verband tussen de prijs van een product en de totale gevraagde hoeveelheid door alle consumenten samen. Het is de optelsom van alle individuele vraaglijnen, waarbij de lijn meestal daalt omdat een lagere prijs leidt tot een hogere gevraagde hoeveelheid.

Complementair product

product dat samen met een ander product voorziet in de bevrediging van een behoefte

Consumentensurplus

optelsom van het individuele consumentensurplus van alle consumenten die het product kopen

Continue vraag

vraag waarbij de gevraagde hoeveelheid een reëel getal is

Discrete vraag

vraag waarbij de gevraagde hoeveelheid een geheel getal is

Elastische vraag

procentuele daling van de gevraagde hoeveelheid is groter dan de procentuele stijging van de prijs

Engelkromme

lijn die het verband aangeeft tussen het inkomen en de gevraagde hoeveelheid van een bepaald product

Exogene factor

omstandigheid waar betrokkenen geen invloed op hebben

Gevraagde hoeveelheid

hoeveelheid die gevraagd wordt bij een bepaalde prijs

Giffengoed

product met een positieve waarde voor de prijselasticiteit

Individueel consumentensurplus

verschil tussen de prijs en de betalingsbereidheid voor alle eenheden die een consument van een product koopt

Prijselasticiteit

procentuele verandering van de gevraagde hoeveelheid als gevolg van een procentuele verandering van de prijs

Individuele vraag

aantal eenheden dat een consument wil kopen bij een bepaalde prijs

Substitueerbaar product

product dat in de ogen van de consument kan voorzien in de bevrediging van dezelfde behoefte

Individuele vraaglijn

lijn die de individuele vraag weergeeft

Vraaglijn

lijn die het verband tussen de gevraagde hoeveelheid en de prijs aangeeft

Inelastische vraag

procentuele daling van de gevraagde hoeveelheid is kleiner dan de procentuele stijging van de prijs

Werkgelegenheid

het totaal aan arbeid dat verricht wordt