Kości i ich połączenia

Zestaw fiszek ze słownictwem obejmujący klasyfikację i budowę połączeń kości, w tym więzozrosty, chrząstkozrosty, kościozrosty oraz stawy kręgosłupa, czaszki i kończyny górnej.

Więzozrost

Rodzaj połączenia włóknistego (stałego), w którym kości zespolone są za pomocą zbudowanych z tkanki włóknistej więzadeł lub błon.

Chrząstkozrost

Rodzaj połączenia stałego kości, w którym materiałem łączącym poszczególne kości jest chrząstka.

Kościozrost

Najmocniejsze połączenie międzykostne rozwijające się z wiekiem, które powstaje w następstwie skostnienia więzozrostów i chrząstkozrostów.

Staw prosty

Staw, w którego utworzeniu biorą udział tylko dwie kości.

Staw złożony

Staw zbudowany z więcej niż dwóch kości lub taki, który w swojej budowie posiada krążek stawowy.

Staw kulisty

Staw wieloosiowy, w którym jedna powierzchnia stawowa jest wypukła (główka), a druga wklęsła (panewka); przykładem jest staw biodrowy lub ramienny.

Staw kłykciowy

Staw dwuosiowy, w którym jedna powierzchnia stawowa jest wypukła o kształcie eliptycznym, a druga wklęsła w obu kierunkach; przykładem jest staw promieniowo-nadgarstkowy.

Staw siodełkowy

Staw dwuosiowy, w którym obie powierzchnie stawowe są wklęsło-wypukłe i mają kształt siodła; przykładem jest staw nadgarstkowo-śródręczny kciuka.

Staw zawiasowy

Staw jednoosiowy, w którym jedna powierzchnia stawowa (wypukła) ma kształt bloczka, a panewka stanowi jej negatyw; przykładem jest staw łokciowy.

Staw obrotowy

Staw jednoosiowy, w którym wypukła powierzchnia stawowa stanowi odcinek walca, a druga wklęsła powierzchnia nosi nazwę wcięcia; przykład stanowi staw między dźwigaczem a obrotnikiem.

Staw płaski

Staw o powierzchniach stawowych płaskich i zbliżonych wymiarami, charakteryzujący się minimalną ruchomością; występuje m.in. między kośćmi stępu oraz między wyrostkami stawowymi kręgów.

Wklinowanie

Rodzaj więzozrostu polegający na umocowaniu (osadzeniu) zęba w zębodole.

Krążek międzykręgowy

Chrząstkozrost łączący ze sobą trzony sąsiadujących kręgów, zbudowany z zewnętrznego pierścienia włóknistego oraz wewnętrznego jądra miażdżystego.

Stawy międzykręgowe

Ruchome połączenia kręgosłupa zaliczane do stawów płaskich, łączące powierzchnie stawowe dolne wyrostków stawowych dolnych kręgu wyższego z powierzchniami stawowymi górnymi wyrostków stawowych górnych kręgu niższego.

Więzadła długie kręgosłupa

Pasowate więzozrosty kręgosłupa, do których należą: więzadło podłużne przednie, więzadło podłużne tylne oraz więzadło nadkolcowe i karkowe.

Więzadła krótkie kręgosłupa

Więzozrosty łączące sąsiednie elementy kręgów, obejmujące więzadła żółte, więzadła międzypoprzeczne oraz więzadła międzykolcowe.

Staw górny głowy

Staw szczytowo-potyliczny, łączący kość potyliczną czaszki z pierwszym kręgiem kręgosłupa (dźwigaczem).

Staw dolny głowy

Staw szczytowo-obrotowy, stanowiący ruchome połączenie między pierwszym kręgiem (dźwigaczem) a drugim kręgiem (obrotnikiem).

Staw skroniowo-żuchwowy

Jedyne ruchome połączenie (staw wolny) występujące w obrębie kości czaszki.

Staw mostkowo-obojczykowy

Staw obręczy kończyny górnej utworzony przez wcięcie obojczykowe mostka i koniec mostkowy obojczyka, wyposażony w krążek stawowy.

Staw barkowo-obojczykowy

Staw obręczy kończyny górnej utworzony przez wyrostek barkowy łopatki i koniec barkowy obojczyka, posiadający krążek stawowy.

Staw ramienny (articulatio humeri)

Staw kulisty wolny utworzony przez głowę kości ramiennej, wydrążenie stawowe łopatki oraz obrąbek stawowy.

Staw łokciowy

Staw złożony, czynnościowo zawiasowo-obrotowy, w skład którego wchodzą trzy połączenia: staw ramienno-łokciowy, staw ramienno-promieniowy i staw promieniowo-łokciowy bliższy.

Staw ramienno-łokciowy

Część składowa stawu łokciowego, w której główkę tworzy bloczek kości ramiennej, a panewkę wcięcie łokciowe kości łokciowej.

Staw ramienno-promieniowy

Część składowa stawu łokciowego, w której główkę tworzy główka kości ramiennej, a panewkę dołek głowy kości promieniowej.

Staw promieniowo-łokciowy bliższy

Część składowa stawu łokciowego, w której główkę tworzy obwód stawowy głowy kości promieniowej, a panewkę wcięcie promieniowe na kości łokciowej.

Błona międzykostna przedramienia

Więzozrost włóknisty przedramienia łączący kość promieniową z kością łokciową.

Staw nadgarstkowo-śródręczny kciuka

Staw siodełkowy łączący kość czworoboczną większą z podstawą pierwszej kości śródręcza, umożliwiający przeciwstawianie kciuka pozostałym palcom.

Staw promieniowo-nadgarstkowy

Staw czynnościowo eliptyczny, którego główkę stanowi szereg bliższy kości nadgarstka, a panewkę powierzchnia stawowa nadgarstkowa kości promieniowej wraz z krążkiem stawowym.

Więzozrost

Rodzaj połączenia ścisłego (włóknistego), w którym kości zespolone są za pomocą pasm tkanki włóknistej, takich jak więzadła lub błony.

Chrząstkozrost

Rodzaj połączenia ścisłego kości, w którym materiałem spajającym jest tkanka chrzęstna (szklista lub włóknista).

Kościozrost

Najmocniejsze połączenie międzykostne, powstające z wiekiem w następstwie kostnienia więzozrostów i chrząstkozrostów.

Staw prosty

Połączenie ruchome, w którego tworzeniu biorą udział tylko dwie kości.

Staw złożony

Staw zbudowany z więcej niż dwóch kości lub staw posiadający w swojej budowie krążek stawowy.

Staw kulisty

Staw wieloosiowy, w którym jedna powierzchnia stawowa jest wypukła (główka), a druga wklęsła (panewka); przykładem jest staw biodrowy lub ramienny.

Staw kłykciowy

Staw dwuosiowy (eliptyczny), w którym jedna powierzchnia stawowa jest wypukła o zarysie eliptycznym, a druga wklęsła w obu kierunkach; przykładem jest staw promieniowo-nadgarstkowy.

Staw siodełkowy

Staw dwuosiowy, w którym obie powierzchnie stawowe mają kształt wklęsło-wypukły przypominający siodło; przykładem jest staw nadgarstkowo-śródręczny kciuka.

Staw zawiasowy

Staw jednoosiowy, w którym wypukła powierzchnia stawowa ma kształt bloczka, a panewka stanowi jej negatyw; przykładem jest staw ramienno-łokciowy.

Staw obrotowy

Staw jednoosiowy, w którym wypukła powierzchnia stawowa stanowi odcinek walca, a wklęsła powierzchnia tworzy wcięcie; przykładem jest staw między dźwigaczem a obrotnikiem.

Staw płaski

Staw o płaskich i zbliżonych wymiarami powierzchniach stawowych, charakteryzujący się minimalną ruchomością; przykładem są stawy między kośćmi stępu oraz stawy międzykręgowe.

Szew

Włókniste połączenie ścisłe (więzozrost) występujące wyłącznie pomiędzy kośćmi czaszki.

Wklinowanie

Specyficzny rodzaj więzozrostu odpowiadający za umocowanie (osadzenie) korzenia zęba w zębodole.

Krążek międzykręgowy

Chrząstkozrost łączący trzony sąsiadujących kręgów, zbudowany z obwodowego pierścienia włóknistego oraz centralnego jądra miażdżystego.

Stawy międzykręgowe

Połączenia ruchome kręgosłupa o charakterze stawów płaskich, łączące powierzchnie stawowe wyrostków stawowych dolnych kręgu wyższego z wyrostkami stawowymi górnymi kręgu niższego.

Staw mostkowo-żebrowy

Połączenie klatki piersiowej tworzone przez chrząstki żeber łączące się z wcięciami żebrowymi mostka.

Staw żebrowo-kręgowy

Połączenie klatki piersiowej, w którym głowa oraz guzek żebra łączą się z dołkami żebrowymi trzonu i wyrostków poprzecznych kręgów piersiowych.

Więzadła długie kręgosłupa

Pasma włókniste biegnące wzdłuż kręgosłupa, obejmujące: więzadło podłużne przednie, więzadło podłużne tylne oraz więzadło nadkolcowe przechodzące w więzadło karkowe.

Więzadła krótkie kręgosłupa

Więzozrosty łączące sąsiadujące elementy kręgów: więzadła żółte (między łukami), więzadła międzypoprzeczne oraz więzadła międzykolcowe.

Staw górny głowy

Staw szczytowo-potyliczny, będący połączeniem ruchomym pomiędzy kręgosłupem (kręgiem szczytowym) a kością potyliczną czaszki.

Staw dolny głowy

Staw szczytowo-obrotowy, stanowiący ruchome połączenie pomiędzy pierwszym kręgiem szyjnym (dźwigaczem) a drugim (obrotnikiem).

Ciemiączka

Błoniaste więzozrosty między kośćmi czaszki u noworodka; dzielą się na nieparzyste (przednie i tylne) oraz parzyste (przednio-boczne i tylno-boczne).

Staw skroniowo-żuchwowy

Jedyne ruchome połączenie (staw wolny) czaszki, łączące żuchwę z kością skroniową, otoczone torebką i wzmocnione więzadłami.

Staw mostkowo-obojczykowy

Staw złożony obręczy kończyny górnej utworzony przez wcięcie obojczykowe mostka i koniec mostkowy obojczyka, wyposażony w krążek stawowy.

Staw barkowo-obojczykowy

Staw złożony obręczy kończyny górnej łączący wyrostek barkowy łopatki z końcem barkowym obojczyka, zawierający wewnątrz krążek stawowy.

Staw ramienny (articulatio humeri)

Staw kulisty wolny, utworzony przez wydrążenie stawowe łopatki powiększone obrąbkiem stawowym oraz głowę kości ramiennej.

Staw łokciowy

Złożone połączenie czynnościowo zawiasowo-obrotowe, obejmujące trzy stawy: ramienno-łokciowy, ramienno-promieniowy i promieniowo-łokciowy bliższy.

Błona międzykostna przedramienia

Włókniste pasmo łącznotkankowe tworzące więzozrost przedramienia między kością promieniową a łokciową.

Staw nadgarstkowo-śródręczny kciuka

Staw siodełkowy łączący kość czworoboczną większą z pierwszą kością śródręcza, warunkujący ruch przeciwstawiania kciuka.

Staw promieniowo-nadgarstkowy

Czynnościowo eliptyczny staw ręki, w którym główkę stanowi szereg bliższy kości nadgarstka, a panewkę powierzchnia stawowa nadgarstkowa kości promieniowej wraz z krążkiem stawowym.