leki prezka

Kiedy pielęgniarka może podać lek ratujący życie bez zlecenia lekarskiego?

Wyłącznie w sytuacjach nagłego zagrożenia życia.

Jaki akt prawny wskazuje prezentacja?

Obwieszczenie Ministra Zdrowia z 9 czerwca 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 821.

Czy prezentacja zawiera pełny wykaz leków możliwych do podania bez zlecenia?

Nie – zawiera nagłówek i podstawę prawną, ale nie zamieszcza samego wykazu.

Co należy zrobić na początku napadu padaczkowego?

Zabezpieczyć chorego i usunąć niebezpieczne przedmioty.

Czego nie wolno robić podczas napadu?

Nie wkładać niczego do ust i nie powstrzymywać drgawek siłą.

Co zrobić z ubraniem wokół szyi?

Poluzować je.

Co zrobić po ustaniu napadu?

Ułożyć chorego w pozycji bocznej i monitorować oddech.

Kiedy napad uznaje się za stan padaczkowy?

Gdy trwa ponad 5 minut lub występują kolejne napady bez odzyskania świadomości.

Co oznacza ABC w postępowaniu przy napadzie?

Drożność dróg oddechowych, oddychanie i krążenie.

Co należy sprawdzić w ramach punktu D?

Glikemię.

Co podać przy glikemii poniżej 60 mg/dl według prezentacji?

50 ml glukozy 20% i.v.

Kiedy podać tiaminę?

Przy podejrzeniu jej niedoboru, np. w alkoholizmie.

Jaka jest dawka tiaminy?

100 mg i.v. przed podaniem glukozy.

Jakie benzodiazepiny stosuje się w stanie padaczkowym?

Midazolam, diazepam i lorazepam.

Jaka jest dawka midazolamu dla dorosłych?

10 mg; można powtórzyć raz po 5–10 minutach.

Jakimi drogami można podać midazolam?

i.m., i.v., dopoliczkowo lub donosowo.

Jaka jest dawka diazepamu i.v.?

10 mg powoli; można powtórzyć po 5–10 minutach, maks. 30 mg.

Jaka jest dawka lorazepamu i.v.?

4 mg powoli; można powtórzyć po 10–15 minutach.

Co podać, jeśli nie ma dostępu dożylnego?

Midazolam donosowo lub diazepam doodbytniczo.

Jaka jest dawka diazepamu doodbytniczo?

10–20 mg.

Jakie leki drugiego rzutu stosuje się w stanie padaczkowym?

Fenytoina/fosfenytoina, lewetyracetam, walproinian sodu, fenobarbital.

Jaka jest dawka fenytoiny/fosfenytoiny?

15–20 mg/kg i.v. powoli.

Jaka jest dawka lewetyracetamu?

60 mg/kg i.v., maksymalnie 4,5 g.

Jaka jest dawka walproinianu sodu?

20–40 mg/kg i.v.

Jaka jest dawka fenobarbitalu?

15–20 mg/kg i.v.

Jakie ryzyko wiąże się z fenobarbitalem?

Depresja oddechowa.

Co zrobić przy opornym stanie padaczkowym trwającym ponad 30–60 minut?

Intubacja, znieczulenie ogólne i leczenie na OIOM-ie.

Jakie leki stosuje się we wlewie przy opornym stanie padaczkowym?

Propofol, midazolam lub tiopental.

Jakie badania wykonuje się po napadzie?

Glukoza, elektrolity, wapń, magnez, morfologia, funkcje wątroby i nerek.

Jakie badania obrazowe można wykonać po stabilizacji?

TK lub MRI mózgu.

Jakie badanie pomaga w diagnostyce różnicowej napadów?

EEG.

Jak wygląda schemat czasowy leczenia stanu padaczkowego?

0–5 min ABC i glukoza; 5–10 min benzodiazepina; 10–30 min lek II rzutu; ponad 30 min znieczulenie i OIOM.

Czym jest hipoglikemia?

Zbyt niski poziom glukozy we krwi, zwykle poniżej 70 mg/dl.

Jakie są wczesne objawy hipoglikemii?

Drżenie rąk, głód, bladość, niepokój i rozkojarzenie.

Jakie są ciężkie objawy hipoglikemii?

Zawroty głowy, dezorientacja i utrata przytomności.

Co podajemy przy łagodnej hipoglikemii, gdy pacjent może połykać?

15–20 g szybko wchłanialnej glukozy doustnie.

Kiedy ponownie mierzymy glikemię?

Po 10–15 minutach.

Co robimy, jeśli glikemia nadal wynosi poniżej 70 mg/dl?

Powtarzamy dawkę glukozy.

Co podajemy przy umiarkowanej lub ciężkiej hipoglikemii, gdy pacjent nie może połykać?

Glukozę dożylnie.

Jaka jest dawka G20% w hipoglikemii?

20–40 ml powoli i.v.

Jaka jest dawka G40% w hipoglikemii?

10–20 ml powoli i.v.

Co podajemy po ustąpieniu objawów hipoglikemii?

Wlew 5–10% glukozy, aby uniknąć nawrotu.

Co podajemy nieprzytomnemu pacjentowi bez dostępu do żyły?

Glukagon.

Jaka jest dawka glukagonu dla dorosłych?

1 mg s.c. lub i.m.

Jaka jest dawka glukagonu dla dzieci poniżej 25 kg lub 6 lat?

0,5 mg.

Co należy zrobić po odzyskaniu przytomności przez pacjenta?

Podać węglowodany doustnie.

Co zrobić, jeśli hipoglikemia nie reaguje na glukagon?

Podać dożylnie glukozę G10–G20%, gdy uzyska się dostęp.

Jakie mogą być przyczyny braku reakcji na glukagon?

Niewydolność wątroby, wyczerpane zapasy glikogenu, spożycie alkoholu.

Jak postępować przy hiperglikemii według prezentacji?

Kontrolować glikemię, nawadniać, konsultować leczenie insuliną i unikać intensywnego wysiłku przy bardzo wysokiej glikemii.

Czym jest wstrząs hipowolemiczny?

Stan krytyczny spowodowany utratą ponad 15% objętości krwi lub płynów.

Do czego prowadzi wstrząs hipowolemiczny?

Do niedotlenienia tkanek i niewydolności narządów.

Jakie są główne przyczyny wstrząsu hipowolemicznego?

Krwotoki, wymioty, biegunka, oparzenia i odwodnienie.

Jakie są objawy wstrząsu hipowolemicznego?

Hipotensja, tachykardia, bladość, zimna wilgotna skóra, oliguria i splątanie.

Co jest najważniejszym elementem leczenia wstrząsu hipowolemicznego?

Płynoterapia.

Jakie płyny są pierwszego wyboru?

Krystaloidy: NaCl 0,9% i płyn Ringera.

Jaki jest początkowy bolus płynów u dorosłych?

500–1000 ml.

Co oceniamy po podaniu płynów?

Ciśnienie, diurezę i tętno.

Kiedy stosuje się albuminy?

W niektórych sytuacjach, np. hipoalbuminemii i oparzeniach.

Jakie są przykłady koloidów?

Albuminy, hydroksyetyloskrobia (HES), żelatyny.

Jakie jest ryzyko stosowania HES i żelatyn?

Uszkodzenie nerek i zaburzenia krzepnięcia.

Kiedy podaje się koncentrat krwinek czerwonych?

Przy utracie ponad 30% krwi lub Hb poniżej 7–8 g/dl.

Kiedy stosuje się FFP i koncentraty płytek?

Przy masywnym krwotoku i koagulopatii.

Kiedy stosuje się aminy presyjne?

Dopiero po uzupełnieniu objętości krwi, gdy utrzymuje się hipotensja.

Jaki jest lek z wyboru przy hipotensji po płynoterapii?

Noradrenalina.

Jaka jest dawka noradrenaliny?

0,05–1 µg/kg/min i.v., titrowana do efektu.

Jaką rolę ma dopamina?

Jest rzadziej stosowaną alternatywą.

Jaka jest dawka dopaminy według tabeli?

2–20 µg/kg/min i.v.

Kiedy stosuje się adrenalinę we wstrząsie hipowolemicznym?

W szczególnych przypadkach, np. zatrzymaniu krążenia.

Dlaczego nie wolno podawać amin presyjnych przed płynoterapią?

Mogą pogorszyć perfuzję narządów.

Jaki lek hemostatyczny stosuje się w krwotokach?

Kwas traneksamowy (Exacyl).

Jaka jest dawka kwasu traneksamowego?

1 g i.v. jak najwcześniej; w tabeli: następnie 1 g co 8 godzin.

Kiedy rozważa się kortykosteroidy we wstrząsie hipowolemicznym?

Przy współistniejącej niewydolności nadnerczy.

Jaki jest cel saturacji podczas tlenoterapii?

Powyżej 94%.

Jakie są podstawowe działania w leczeniu wstrząsu hipowolemicznego?

ABC, krystaloidy, ocena odpowiedzi, krew w razie potrzeby i leczenie przyczyny.

Dlaczego należy utrzymywać temperaturę ciała?

Hipotermia pogarsza rokowanie.

Jak można zatrzymać źródło krwawienia?

Uciskiem, opaską lub zabiegiem chirurgicznym.

Jaki lek jest pierwszego wyboru we wstrząsie anafilaktycznym?

Adrenalina.

Jaką drogą podaje się adrenalinę w anafilaksji?

Domięśniowo, w przednio-boczną część uda.

Jaka jest dawka adrenaliny dla dorosłych?

0,3–0,5 mg i.m.

Jaka jest dawka adrenaliny dla dzieci?

0,01 mg/kg, maksymalnie 0,3 mg.

Co ile minut można powtarzać adrenalinę?

Co 5–15 minut.

Jaką pozycję należy przyjąć podczas wstrząsu anafilaktycznego?

Leżącą z uniesionymi nogami.

Ile tlenu podaje się w anafilaksji?

10–15 l/min przez maskę z rezerwuarem.

Jakie płyny stosuje się w anafilaksji?

NaCl 0,9% lub płyn Ringera.

Ile płynów podaje się dorosłym?

1–2 litry szybko.

Ile płynów podaje się dzieciom?

20 ml/kg, powtarzając w razie potrzeby.

Jakie leki przeciwhistaminowe wymienia prezentacja?

Klemastyna i antazolina.

Jaka jest dawka klemastyny?

2 mg i.v. powoli.

Jaka jest dawka antazoliny?

100 mg i.v.

Jakie blokery H₂ wymienia prezentacja?

Ranitydyna i famotydyna.

Jakie glikokortykosteroidy stosuje się w anafilaksji?

Hydrokortyzon i metyloprednizolon.

Jaka jest dawka hydrokortyzonu?

200–400 mg i.v.

Jaka jest dawka metyloprednizolonu?

1–2 mg/kg i.v.

Jaką rolę pełnią glikokortykosteroidy w anafilaksji?

Działają z opóźnieniem i pomagają zapobiegać nawrotom.

Jaki beta₂-mimetyk stosuje się w anafilaksji?

Salbutamol.

Jaka jest dawka salbutamolu?

2,5–5 mg w nebulizacji z tlenem.

Jak długo obserwować pacjenta po anafilaksji według prezentacji?

Minimum 24 godziny z uwagi na reakcję dwufazową.

Jakie są najważniejsze etapy postępowania w anafilaksji?

Adrenalina i.m., pozycja leżąca, tlen, płyny, leki wspomagające i monitorowanie.

Czym jest asystolia?

Brak czynności elektrycznej serca.

Czy asystolia jest rytmem defibrylacyjnym?

Nie.