Leren op School Hoorcollege 6

Aangeboren numerositeit (Innate Numerosity)

Het biologisch verankerde vermogen van mensen en zuigelingen om het aantal elementen in een verzameling direct waar te nemen

Subitizing (Subiteren)

Het in een oogopslag zonder te tellen direct herkennen van kleine hoeveelheden tot 3 of 4 objecten

Kernoorzaak Dyscalculie (Butterworth 2005)

Dyscalculie is volgens Butterworth een specifiek tekort in het aangeboren kerngevoel voor numerositeit en niet primair een algemeen taal- of werkgeheugenprobleem

Sulcus Intraparietalis (IPS)

Het hersengebied in de parietaalkwab dat neurobiologisch essentieel is voor het verwerken van getallen en hoeveelheden

Developmental Dyscalculia (DD)

Een specifieke stoornis in het aanleren van rekenvaardigheden gekoppeld aan een verstoorde functie van de sulcus intraparietalis

Kloof tussen Praktijk en Potentieel (Hickendorff 2022)

Het verschijnsel dat kinderen in de dagelijkse praktijk vaak star 1 strategie gebruiken maar bij doorvragen wel een groter repertoire kennen

Mythe van de Kortste Strategie (Hickendorff 2022)

De bevinding dat de op papier kortste rekenstrategie voor een individueel kind lang niet altijd de snelste of makkelijkste weg is

Hidden Potential (Verborgen potentieel)

Het verschijnsel dat leerlingen meer rekenstrategieën kennen en begrijpen dan zij in de dagelijkse praktijk spontaan laten zien

Adaptive Expertise

De vaardigheid om rekenproblemen niet alleen routinematig uit te rekenen maar flexibel en adaptief op te lossen met een diep begrip van getalrelaties

Praktische vs Potentiële Flexibiliteit

Het verschil tussen de strategieën die een leerling spontaan gebruikt (praktisch) en de strategieën die een leerling kent als er expliciet naar gevraagd wordt (potentieel)

Praktische vs Potentiële Taakgebonden Adaptiviteit

Het verschil tussen het spontaan kiezen van de kortste som-specifieke strategie (praktisch) en het kunnen herkennen van die strategie uit opties (potentieel)

Individuele Adaptiviteit

Het kiezen van de rekenstrategie die voor het individuele kind op dat specifieke moment het snelst en meest accuraat werkt

Jump-strategie (Rijgend rekenen)

Een universele rekenstrategie bij aftrekken door stapsgewijs achteruit te springen op de getallenlijn (bijv. 84 - 60 = 24; 24 - 7 = 17)

Split-strategie (Splitsend rekenen)

Een rekenstrategie waarbij tientallen en eenheden los worden afgetrokken wat bij tientaloverschrijding erg foutgevoelig is

Compensatiestrategie

Een taakspecifieke rekenstrategie waarbij de aftrekker wordt afgerond naar een nabijgelegen tiental (bijv. 84 - 70 = 14; 14 + 3 = 17)

Indirecte optelling (Indirect Addition)

Een taakspecifieke rekenstrategie waarbij de aftrekker wordt aangevuld tot de minuend erg efficiënt als het verschil klein is

Verhaaltjessommen en CITO

Verhaaltjessommen beslaan 50 procent van de CITO-rekentoetsen en vragen een gelijktijdig beroep op rekenen begrijpend lezen en werkgeheugen

Cognitieve belasting bij Verhaaltjessommen

De opstapeling van werkgeheugenbelasting doordat verhaaltjessommen een gelijktijdig beroep doen op begrijpend lezen en rekenkundig inzicht

Telprincipes van Gelman en Gallistel

De vijf essentiële principes voor correct tellen namelijk vaste volgorde een-een-relatie kardinaliteit abstractie en volgorde-onafhankelijkheid

Kardinaliteitsprincipe

Het telprincipe dat inhoudt dat het laatst genoemde telwoord de totale hoeveelheid van de getelde verzameling aangeeft

Counting all

De vroegste optelstrategie waarbij beide aantallen afzonderlijk worden neergelegd en vervolgens allemaal vanaf 1 worden geteld

Counting on from larger (Min-strategie)

De efficiëntste telstrategie voor optellen waarbij het kind start bij het grootste getal en de kleinste addend erbij telt

Problem-size effect

Het gegeven dat het ophalen van rekenfeiten langer duurt en foutgevoeliger is naarmate de getallen in de som groter zijn

Referentiekader Taal en Rekenen

De wettelijke onderwijsdoelen voor rekenen verdeeld in Niveau 1F (fundamenteel niveau) en Niveau 1S (streefniveau)

Triple Code Model (Dehaene)

Het model dat stelt dat getalbegrip gerepresenteerd wordt via een analoge code (hoeveelheid) een visuele code (cijfer) en een verbale code (woord)

Distance-effect

Het gegeven dat het vergelijken van twee hoeveelheden moeilijker en trager is naarmate het verschil tussen de getallen kleiner is

Size-effect

Het gegeven dat het vergelijken van hoeveelheden moeilijker is naarmate de absolute omvang van de getallen groter is

SNARC-effect

Het verschijnsel dat onze mentale getallenlijn van links naar rechts loopt waardoor mensen sneller reageren op lage getallen met de linkerhand en hoge getallen met de rechterhand

Piagetiaanse rekenvoorwaarden

De vier cognitieve basisvoorwaarden voor formeel rekenen namelijk conservatie classificatie correspondentie en seriatie

Telfasen van Van Luit

De zes ontwikkelingsfasen van het tellen namelijk herkennen/subiteren akoestisch asynchroon geordend resultatief en resultatief verkort tellen

Asynchroon tellen

De telfase waarin een kind de telrij in de juiste volgorde opzegt maar het aanwijzen en tellen nog niet synchroon lopen

Resultatief tellen

De telfase waarin het kind snapt dat bij 1 begonnen moet worden elk object eenmaal telt en het laatste getal het totaal is

Memoriseren vs Automatiseren

Memoriseren is het direct ophalen van feitenkennis onder de 20 uit het geheugen; automatiseren is het vlot en routinematig uitvoeren van procedures tot 100