1/32
სასწავლო ბარათების ნაკრები მასობრივი კომუნიკაციის თეორიის, ქართული და მსოფლიო ჟურნალისტიკის ისტორიის, პრესის ტიპოლოგიისა და პუბლიცისტიკის ძირითადი ცნებების შესახებ.
ჟურნალისტიკა
საზოგადოების მიერ ახალი ამბების მოსაპოვებლად შექმნილი სისტემა (წარმომდგარი ფრანგული სიტყვიდან journal — „დღიური“), რომელიც მოიცავს პროფესიული საქმიანობის ფართო სპექტრს, მრავალგვარ პროდუქციასა და საინფორმაციო საშუალებების ერთობლიობას.
საფიხვნო
ხევსურეთში (კერძოდ შატილში) შემორჩენილი საგანგებო ნაგებობა, სადაც თემი იკრიბებოდა საჭირბოროტო საკითხების გადასაწყვეტად, ხელსაქმის შესასრულებლად და ახალი ამბების გასაზიარებლად.
სალაყბო
საზოგადოებრივი თავშეყრის ადგილი ძველ თბილისში, სადაც ადამიანები ახალი ამბებისა და ინფორმაციის გასაგებად იკრიბებოდნენ.
Acta Senatus (Acta Diurna)
ჩვ. წ.-მდე I საუკუნეში იულიუს კეისრის ბრძანებით შემოღებული თაბაშირით დაფარული დაფები, რომლებზეც სენატის სხდომებისა და გადაწყვეტილებების მოკლე შინაარსი იწერებოდა და ხელნაწერი გაზეთის წინამორბედს წარმოადგენდა.
გაძეტა (Gazetta)
XVI საუკუნის ვენეციაში არსებული წვრილი ვერცხლის ფული, რომლითაც ახალი ამბების შემცველი ფურცლები იყიდებოდა; სწორედ მისგან წარმოიშვა თანამედროვე ტერმინი „გაზეთი“.
ტფილისის გიმნაზიის ყვავილი
1835-1836 წლებში თბილისის გიმნაზიის მოსწავლეთა მიერ გამოშვებული ქართული ხელნაწერი ალმანახი (სულ 5 ნომერი), რომელშიც ნ. ბარათაშვილის, მ. თუმანიშვილის, ლ. მელიქიშვილისა და სოლომონ დოდაშვილის ნაწარმოებები იბეჭდებოდა.
საქართველოს გაზეთი (ქართული გაზეთი)
1819 წელს გამოცემული პირველი ქართული ნაბეჭდი პერიოდული ორგანო, რომელმაც სამიოდე წელი იარსება.
სალიტერატურონი ნაწილნი ტფილისის უწყებათანი
1832 წელს სოლომონ დოდაშვილის რედაქტორობით გამოცემული პირველი ქართული ჟურნალი (გაზეთ „ტფილისის უწყებანის“ დამატება), რომელიც 1832 წლის შეთქმულების იდეებს ასახავდა და სულ 5 ნომერი გამოვიდა.
საერთო მოქმედების ნიადაგის თეორია
არჩილ ჯორჯაძის მიერ შემუშავებული კონცეფცია სოციალისტ-ფედერალისტური პოზიციიდან, რომელიც თერგდალეულთა ეროვნული იდეალისა და მარქსისტული სოციალური მისწრაფებების თანამედროვეობის კონტექსტში შეთანხმებას ისახავდა მიზნად.

მიხეილ ჯავახიშვილი
გამოჩენილი ქართველი მწერალი და პუბლიცისტი, რომელმაც 1906 წელს გაზეთ „გლეხში“ გამოაქვეყნა პუბლიცისტური ტრაქტატი „შვიდი თავისუფლება“, სადაც ადამიანის ძირითადი დემოკრატიული უფლებები ჩამოაყალიბა.
შვიდი თავისუფლება
მიხეილ ჯავახიშვილის მიერ 1906 წელს გამოყოფილ დემოკრატიულ უფლებათა ნუსხა: 1. პიროვნების ხელშეუხებლობა, 2. სინდისის და რწმენის თავისუფლება, 3-4. თავისუფლება სიტყვისა და წერა-კითხვისა, 5. თავისუფლება კრებისა, 6. კავშირგაბმულობის (კავშირების) თავისუფლება, 7. გაფიცვის თავისუფლება.

გაბრიელ გარსია მარკესი
ნობელიანტი კოლუმბიელი მწერალი („მაკონდოს სამყაროს“ გამგებელი) და ჟურნალისტი, რომელიც ჟურნალისტიკას „იდეალურ ჟურნალისტიკასა“ და ცხოვრებასთან კავშირის შენარჩუნების საუკეთესო გზად მიიჩნევდა; 1999 წელს შეიძინა ჟურნალი Cambio.
მედია, როგორც „საჯარო მეთვალყურე“ (Watchdog)
მასმედიის დემოკრატიული როლი, რომელიც გულისხმობს ხელისუფლების შეცდომების ჩვენებას, კორუფციისა და ძალაუფლების ბოროტად გამოყენების მხილებას ხალხის წინაშე მთავრობის ანგარიშვალდებულების უზრუნველსაყოფად.
კიბერ-დემოკრატია (ელექტრონული დემოკრატია)
თანამედროვე ციფრული ტექნოლოგიებისა და ინტერნეტის მეშვეობით მოქალაქეთა მონაწილეობა პოლიტიკურ პროცესებში, რაც მათ ოფიციალური პოლიტიკური ელიტების გვერდის ავლით აზრის გამოხატვისა და ჩართულობის საშუალებას აძლევს.
ინფორმაციული საზოგადოება
საზოგადოება, რომელშიც ინფორმაციის შექმნა, განაწილება და მართვა უმთავრესი ეკონომიკური და კულტურული საქმიანობაა, ხოლო ფიზიკური კაპიტალის, როგორც დოვლათის უმთავრესი წყაროს ადგილი ინფორმაციამ და ცოდნამ დაიკავა.
გლასნოსტი
რუსული სიტყვა, რაც „სიმართლის გაცხადებას“ ნიშნავს; პოლიტიკური გაგებით — მიხეილ გორბაჩოვის დროს საბჭოთა კავშირში განსხვავებული მოაზროვნეებისა და მედიის მიმართ სახელმწიფო კონტროლისა და ცენზურის შესუსტება.
პოლიტიკური მიკერძოება
ერთი ჯგუფის ღირებულებებისა თუ ინტერესებისათვის მუდმივად უპირატესობის მინიჭება სხვათა საზიანოდ, რომელიც ვლინდება ოთხი ფორმით: შეუნიღბავი, პროპაგანდისტული, უნებლიე და იდეოლოგიური.
პოლიტიკური იმიჯის 3 ძირითადი ფაქტორი
პოლიტიკოსის იმიჯის ფორმირების სპეციალისტთა მიერ გამოყოფილი სამი მახასიათებელი: საიმედოობა (უსაფრთხოება), კვალიფიკაცია (გამოცდილება, ინფორმირებულობა) და დინამიზმი (ენერგიულობა, აქტიურობა).
ინფორმაციული დიქტატურა
უმბერტო ეკოს მიერ წერილში „დუჩეს თვალები“ ჩამოყალიბებული კონცეფცია, რომლის მიხედვითაც თანამედროვე ინფორმაციულ ეპოქაში შესაძლო დიქტატურა აღმოცენდება არა როგორც წმინდა პოლიტიკური, არამედ როგორც მედიითა და ტელესახეებით მართული ინფორმაციული სისტემა.
რუხი ლედი (Gray Lady)
გავლენიანი ამერიკული ყოველდღიური გაზეთის, The New York Times-ის მეტსახელი, რომელიც მას სიძველის, პრინციპებისადმი ერთგულებისა და სამართლიანობის გამო შეარქვეს.
გაზეთის პერიოდულობა და წყვეტილობა-განგრძობითობა
გაზეთის კომუნიკაციური თვისება, რომლის დროსაც იგი დროებით დისტანცირდება მოვლენებისგან, რათა დროის უწყვეტი დინება პერიოდულად „გაწყვიტოს“, თავის ფურცლებზე დააფიქსიროს და შემდგომ ასახოს დოკუმენტური სინამდვილე.
ჟურნალი (Magazine)
პერიოდული გამოცემა, რომლის სახელწოდებაც 1731 წელს ედვარდ ქეივმა შემოიტანა და ნიშნავს „საწყობს“ (მასალათა სათავსოს); გაზეთთან შედარებით ხასიათდება ნაკლები ოპერატიულობით, მცირე (ძირითადად A4) ფორმატით, ყდითა და სიღრმისეული ანალიზით.
Newsmagazine
ახალი ამბების ჟურნალის დეფინიცია, რომელიც 1923 წელს ჰენრი ლუსმა და ბრაიტონ ჰადენმა ჟურნალ Time-ის დაფუძნებისას დაამკვიდრეს.
ყვითელი პრესა
პრესის ტიპი, რომელიც XIX საუკუნის მიწურულს აშშ-ში პულიცერისა და ჰერსტის საგაზეთო კონკურენციისა და კომიქს „ყვითელი ბიჭუნას“ გამო გაჩნდა; ორიენტირებულია სენსაციებზე, ემოციურ ზემოქმედებაზე, ტაბუდადებულ თემებსა და გართობაზე.
სექსპლუატაცია
პრაქტიკა და ტერმინი ყვითელ და მასობრივ პრესაში, რომელიც აღნიშნავს სექსუალური ურთიერთობებისა და ეროტიკული თემატიკის გადამეტებულ, ჰიპერტროფირებულ გამოყენებას გაზეთის გაყიდვების გაზრდის მიზნით.
კვაზისენსაცია
სენსაციის შესახებ შეტყობინება ყვითელ პრესაში, რომელიც რეალური სინამდვილის ფაქტების გარკვეული დამუშავების შემდეგ მიიღება და ხასიათდება სუბიექტურობით, „მონომერულობითა“ და აზრობრივი აქცენტის მეორეხარისხოვან დეტალებზე გადატანით.
ინფოტეიმენტი (Infotainment)
ინფორმაციულობის, ხელმისაწვდომობისა და გასართობი ხასიათის ერთიანობა, რაც მედიამასალის მაქსიმალურად მარტივ, კომფორტულ და კომიქსურ სტილში მიწოდებას გულისხმობს.
აქსიოლოგია
ფილოსოფიური მოძღვრება ღირებულებებზე (ბერძნული სიტყვებიდან axia — ღირებულება და logos — მოძღვრება), რომელიც იკვლევს ადამიანთა ცხოვრების საფუძვლად არსებულ ზნეობრივ, სამართლებრივ, პოლიტიკურ, რელიგიურ თუ მეცნიერულ იდეალებსა და პრინციპებს.
ჰედონიზმი
ეთიკის იდეალისტური მიმდინარეობა (ბერძნული hedone — სიამოვნება), რომლის მიხედვითაც ადამიანის ცხოვრების უმაღლეს მიზანსა და სიკეთეს უდიდესი სიამოვნება და სიტკბოება წარმოადგენს.
შვიდი თავისუფალი ხელოვნება
შუა საუკუნეებში შეცნობის ინსტრუმენტად მიჩნეული შვიდი სასწავლო დისციპლინა: გრამატიკა, ლოგიკა, რიტორიკა, არითმეტიკა, მუსიკა, გეომეტრია და ასტრონომია.
პუბლიცისტიკა
ლიტერატურის სახეობა (ლათინური publicus — პუბლიკა), რომელიც ასახავს მხოლოდ რეალურად მომხდარ ფაქტებს თანამედროვეობის კონტექსტში, შეიცავს ავტორისეულ სუბიექტურ შეფასებას და კიტა აბაშიძის განსაზღვრებით, წარმოადგენს „პოლიტიკური და საზოგადოებრივი მოქმედების იარაღს“.
საგაზეთო „იხვი“ (Ente)
მცდარი, გადაუმოწმებელი ინფორმაციის აღმნიშვნელი ტერმინი, რომელიც XVII საუკუნის ბოლოს გერმანიაში წარმოიშვა ლათინური აბრევიატურის NT (non testatum — შეუმოწმებელი ცნობა) გერმანულ სიტყვა Ente-სთან (იხვი) ბგერითი მსგავსების გამო.
ნიუსის 5W+H წესი
დასავლური ჟურნალისტიკის ოპერატიული ინფორმაციის სტანდარტული ყალიბი, რომელიც მოიცავს პასუხებს ხუთ ძირითად კითხვაზე: რა? (What?), სად? (Where?), როდის? (When?), ვინ? (Who?), როგორ? (How?) და ზოგჯერ რატომ? (Why?).