GW Blok 5 Taak 5 De vele kanten van therapie(on)trouw

0.0(0)
Studied by 0 people
call kaiCall Kai
learnLearn
examPractice Test
spaced repetitionSpaced Repetition
heart puzzleMatch
flashcardsFlashcards
GameKnowt Play
Card Sorting

1/27

encourage image

There's no tags or description

Looks like no tags are added yet.

28 Terms

1
New cards

Wat is therapietrouw volgens de WHO?

De mate waarin het gedrag van een persoon – het innemen van medicatie, volgen van dieet of uitvoeren van levensstijlveranderingen – overeenkomt met de aanbevelingen van een zorgverlener.

2
New cards

Wanneer ben je therapietrouw of therapieontrouw volgens het model van Vrijens?

Therapieontrouw = implementation en persistence zijn niet hetzelfde

Therapietrouw = persistence en implementation zijn even lang

<p>Therapieontrouw = implementation en persistence zijn niet hetzelfde</p><p>Therapietrouw = persistence en implementation zijn even lang</p>
3
New cards

Wat betekent medication compliance?

  • Medication compliance (=gehoorzaamheid): de mate waarin een patiënt instructies van de zorgverlener (klakkeloos) opvolgt

    • Nu minder

    • Denk terug aan vorige week: (shared) decision making


4
New cards

Wat betekent medication adherance?

Medication adherence (=naleving): de mate waarin een patiënt dagelijks voorgeschreven medicatie gebruikt in termen van timing, dosering en frequentie

Adherence → samenwerken

5
New cards

Wat betekent medication persistence?

Medication persistence (=vasthoudendheid): de tijdsperiode waarin een patiënt medicatie therapietrouw volhoudt

6
New cards

Welke drie fasen zijn er van therapieontrouw volgens het model van Vrijens?

  1. Initiation

  2. Implementation

  3. Persistence


<ol><li><p>Initiation</p></li><li><p>Implementation</p></li><li><p>Persistence</p></li></ol><p></p>
7
New cards

Wat houdt de initiation fase van therapieontrouw in?

Initiatie (starten)

  • Initiation: patiënt start met dosis, start van de implementatie

  • Definitie: Of de patiënt überhaupt begint met de voorgeschreven behandeling (bijv. de eerste dosis inneemt).

  • Ontrouw: De patiënt start niet met de therapie, ondanks een recept of advies.

  • In het figuur: Een duidelijke scheiding tussen patiënten die starten (initiatie = ja) en zij die niet starten (initiatie = nee).

  • Klinische relevantie: Geen initiatie = 100% therapieontrouw vanaf het begin.

  • Voorbeeld: Een patiënt haalt het medicijn niet op bij de apotheek of besluit er niet aan te beginnen.


<p><strong>Initiatie (starten)</strong> </p><ul><li><p>Initiation: patiënt start met dosis, start van de implementatie</p></li><li><p><strong>Definitie:</strong> Of de patiënt überhaupt begint met de voorgeschreven behandeling (bijv. de eerste dosis inneemt).</p></li><li><p><strong>Ontrouw:</strong> De patiënt <strong>start niet</strong> met de therapie, ondanks een recept of advies.</p></li><li><p><strong>In het figuur:</strong> Een duidelijke scheiding tussen patiënten die starten (initiatie = ja) en zij die niet starten (initiatie = nee).</p></li><li><p><strong>Klinische relevantie:</strong> Geen initiatie = 100% therapieontrouw vanaf het begin.</p></li><li><p><strong>Voorbeeld:</strong> Een patiënt haalt het medicijn niet op bij de apotheek of besluit er niet aan te beginnen.</p></li></ul><p></p>
8
New cards

Wat houdt de implementation fase van therapieontrouw in?

Implementatie (volgen)

  • Implementation: volgen van het advies van de arts rondom medicatie

  • Implementation korter dan end of prescription: arts geeft medicijnen voor 4 weken, maar je hoeft maar 3 weken de medicijnen te nemen → hou je over

  • Persistence: het volhouden van de medicatie, kan langer zijn dan implementation (langer door met medicatie dan voorgeschreven)

  • Alles wat langer of korter is dan volg je de instructies dus niet goed op en ben je therapieontrouw

  • Definitie: In hoeverre de patiënt het behandelplan consequent volgt zoals voorgeschreven.

  • Ontrouw: Medicatie wordt verkeerd gebruikt (verkeerd tijdstip, dosering gemist, verkeerd ingenomen).

  • In het figuur: Een tijdlijn waarop te zien is hoe consistent en correct de patiënt doses inneemt (bijv. tijdstip, frequentie, vergeten doses).

  • Klinische relevantie: Veel fouten in deze fase zijn 'verborgen', maar leiden tot verminderde effectiviteit of bijwerkingen.

  • Voorbeeld: Een patiënt neemt een bloeddrukmedicijn onregelmatig of vergeet regelmatig doses.


<p><strong>Implementatie (volgen)</strong> </p><ul><li><p>Implementation: volgen van het advies van de arts rondom medicatie</p></li><li><p>Implementation korter dan end of prescription: arts geeft medicijnen voor 4 weken, maar je hoeft maar 3 weken de medicijnen te nemen → hou je over</p></li><li><p>Persistence: het volhouden van de medicatie, kan langer zijn dan implementation (langer door met medicatie dan voorgeschreven)</p></li><li><p>Alles wat langer of korter is dan volg je de instructies dus niet goed op en ben je therapieontrouw</p></li><li><p><strong>Definitie:</strong> In hoeverre de patiënt het behandelplan <strong>consequent volgt zoals voorgeschreven</strong>.</p></li><li><p><strong>Ontrouw:</strong> Medicatie wordt <strong>verkeerd gebruikt</strong> (verkeerd tijdstip, dosering gemist, verkeerd ingenomen).</p></li><li><p><strong>In het figuur:</strong> Een tijdlijn waarop te zien is <strong>hoe consistent en correct</strong> de patiënt doses inneemt (bijv. tijdstip, frequentie, vergeten doses).</p></li><li><p><strong>Klinische relevantie:</strong> Veel fouten in deze fase zijn 'verborgen', maar leiden tot verminderde effectiviteit of bijwerkingen.</p></li><li><p><strong>Voorbeeld:</strong> Een patiënt neemt een bloeddrukmedicijn onregelmatig of vergeet regelmatig doses.</p></li></ul><p></p>
9
New cards

Wat houdt de persistence fase van therapieontrouw in?

Persistentie (volhouden)

  • Definitie: De tijdsduur vanaf de start tot het moment waarop de patiënt de behandeling voortijdig beëindigt.

  • Ontrouw: De patiënt stopt te vroeg met de therapie, vaak zonder overleg.

  • In het figuur: Wordt vaak afgebeeld als een lijn of periode die eindigt bij discontinuatie (stoppen met de behandeling).

  • Klinische relevantie: Patiënten die vroegtijdig stoppen, bereiken mogelijk nooit het beoogde behandeldoel.

  • Voorbeeld: Een patiënt stopt na enkele weken met antidepressiva omdat hij/zij geen effect merkt.

  • Discontinuation: stoppen met het gebruik van medicijnen

  • Gap: gap hoort er te zijn doordat de pillen voor 4 weken zijn, maar 3 weken geslikt moeten worden

  • Gap: kan zijn als iemand eerder beter is


<p><strong>Persistentie (volhouden)</strong> </p><ul><li><p><strong>Definitie:</strong> De tijdsduur vanaf de start tot het moment waarop de patiënt de behandeling <strong>voortijdig beëindigt</strong>.</p></li><li><p><strong>Ontrouw:</strong> De patiënt <strong>stopt te vroeg</strong> met de therapie, vaak zonder overleg.</p></li><li><p><strong>In het figuur:</strong> Wordt vaak afgebeeld als een lijn of periode die eindigt bij <strong>discontinuatie</strong> (stoppen met de behandeling).</p></li><li><p><strong>Klinische relevantie:</strong> Patiënten die vroegtijdig stoppen, bereiken mogelijk nooit het beoogde behandeldoel.</p></li><li><p><strong>Voorbeeld:</strong> Een patiënt stopt na enkele weken met antidepressiva omdat hij/zij geen effect merkt.</p></li><li><p>Discontinuation: stoppen met het gebruik van medicijnen</p></li><li><p>Gap: gap hoort er te zijn doordat de pillen voor 4 weken zijn, maar 3 weken geslikt moeten worden</p></li><li><p>Gap: kan zijn als iemand eerder beter is</p></li></ul><p></p>
10
New cards

Hoe wordt initiatie, persistentie en implementatie gemeten?

  • Initiatie: tijd tussen voorschrijven en eerste dosis

  • Persistentie: tijd van eerste dosis tot stoppen met medicatie (discontinuation)

  • Implementatie: vergelijking tussen voorgeschreven regime en wat daadwerkelijk is ingenomen


11
New cards

Welke factoren hebben invloed op medication adherence/therapietrouw?

knowt flashcard image
12
New cards

Wanneer ben je therapieontrouw?

Als iemand zijn medicijnen niet op tijd neemt, of te vroeg stopt, wordt dit als therapieontrouw beschouwd.

Als je afwijkt van (timing, dosering, frequentie van de behandeling)

In de praktijk omvat therapieontrouw

  1. het zich niet aan afspraken en huiswerkopdrachten houden (waaronder het wisselvallig of niet innemen van medicatie)

  2. het zonder afmelding niet op een specifieke afspraak verschijnen (no-show)

    1. Nederlandse percentages: 10-14%

    2. Engelse percentages: 11-57%

  3. het uit eigen beweging voortijdig stoppen met de behandeling (drop-out).

Hoe kan je therapieontrouw zijn?

  • Over de tijd heen of juist te kort (timing, frequentie)

    • De tijd die er tussen in zit

    • De ene dag wel de andere dag niet

  • Dosering

  • Verkeerd gebruiken van medicijnen (dosering of andere vormen)


13
New cards

Welke verschillende vormen zijn er van therapieontrouw?

  • Intentional (gebrek aan motivatie om de medicatie in te nemen)

  • Unintentional (niet van bewust of te weinig kennis)

  • Voorkombare therapieontrouw (bijvoorbeeld vergeten of misverstanden van de patiënt),

  • Niet-voorkombare therapieontrouw (bijvoorbeeld levensbedreigende bijwerkingen). De WHO beveelt aan om op maat gemaakte interventies te richten op de voorkombare non-adherentie.

  • Vormen

    • Behandelafspraken nakomen (kom je naar een afspraak)

    • Opvolgen van leefstijladviezen (bijv. stoppen met roken)

    • Medicatietrouw (medicatie gebruiken zoals de bedoeling is)


<ul><li><p><strong>Intentional</strong> (gebrek aan motivatie om de medicatie in te nemen)</p></li><li><p><strong>Unintentional</strong> (niet van bewust of te weinig kennis)</p></li><li><p><strong>Voorkombare therapieontrouw</strong> (bijvoorbeeld vergeten of misverstanden van de patiënt),</p></li><li><p><strong>Niet-voorkombare therapieontrouw</strong> (bijvoorbeeld levensbedreigende bijwerkingen). De WHO beveelt aan om op maat gemaakte interventies te richten op de voorkombare non-adherentie.</p></li><li><p>Vormen </p><ul><li><p>Behandelafspraken nakomen (kom je naar een afspraak)</p></li><li><p>Opvolgen van leefstijladviezen (bijv. stoppen met roken)</p></li><li><p>Medicatietrouw (medicatie gebruiken zoals de bedoeling is)</p></li></ul></li></ul><p></p>
14
New cards

Wat zijn de oorzaken van therapieontrouw?

Persoonsgebonden factoren:

  • Vergeetachtigheid

  • Gebrek aan motivatie of ziekte-inzicht

  • Angst voor bijwerkingen

  • Lage sociaal-economische status (SES)

  • Lage gezondheidsvaardigheden (bijv. moeite met bijsluiters begrijpen)

  • Culturele achtergrond (bijv. andere overtuigingen over ziekte en genezing)

Behandelingsgerelateerde factoren:

  • Complex medicatieschema (bijv. meerdere keren per dag, verschillende middelen)

  • Langdurige behandelduur zonder merkbaar effect

  • Bijwerkingen of ongemak van behandeling

Systeem- en communicatiebarrières:

  • Slechte communicatie tussen zorgverlener en patiënt

  • Onvoldoende begeleiding of educatie

  • Toegangsproblemen tot zorg (financieel, geografisch)

  • Fragmentatie van zorg (meerdere zorgverleners, gebrek aan coördinatie)


<p>Persoonsgebonden factoren: </p><ul><li><p><strong>Vergeetachtigheid</strong></p></li><li><p><strong>Gebrek aan motivatie of ziekte-inzicht</strong></p></li><li><p><strong>Angst voor bijwerkingen</strong></p></li><li><p><strong>Lage sociaal-economische status (SES)</strong></p></li><li><p><strong>Lage gezondheidsvaardigheden</strong> (bijv. moeite met bijsluiters begrijpen)</p></li><li><p><strong>Culturele achtergrond</strong> (bijv. andere overtuigingen over ziekte en genezing)</p></li></ul><p> Behandelingsgerelateerde factoren: </p><ul><li><p><strong>Complex medicatieschema</strong> (bijv. meerdere keren per dag, verschillende middelen)</p></li><li><p><strong>Langdurige behandelduur</strong> zonder merkbaar effect</p></li><li><p><strong>Bijwerkingen</strong> of ongemak van behandeling</p></li></ul><p> Systeem- en communicatiebarrières: </p><ul><li><p><strong>Slechte communicatie</strong> tussen zorgverlener en patiënt</p></li><li><p><strong>Onvoldoende begeleiding of educatie</strong></p></li><li><p><strong>Toegangsproblemen</strong> tot zorg (financieel, geografisch)</p></li><li><p><strong>Fragmentatie van zorg</strong> (meerdere zorgverleners, gebrek aan coördinatie)</p></li></ul><p></p>
15
New cards

Wat zijn de gevolgen van therapieontrouw?

Voor de patiënt:

  • Geen of vertraagd herstel

  • Verkeerde diagnoses (doordat het lijkt alsof de behandeling niet werkt)

  • Toename van symptomen of complicaties

  • Vaker contact met zorgverleners vanwege het uitblijven van effect

  • Hogere persoonlijke zorgkosten

  • Verlies van vertrouwen in de behandeling of zorgverleners

  • Verhoogd risico op ziekenhuisopname of overlijden

Voor familie/mantelzorgers:

  • Toegenomen zorgdruk

  • Emotionele belasting

  • Verstoorde gezinsdynamiek

Economisch:

  • Verhoogde zorgkosten (meer consulten, heropnames, extra behandelingen)

  • Verlies van productiviteit (ziekteverzuim, eerder stoppen met werken)

  • Onnodige medicijnverspilling

Volksgezondheid:

  • Hogere sterftecijfers

  • Toename van chronische ziektelast

  • Minder effectieve volksgezondheidsprogramma’s


16
New cards

Wat is het ‘healthy adherer effect’?

Patiënten die therapietrouw zijn, leven vaak ook gezonder op andere vlakken, wat de resultaten positief kan beïnvloeden.

17
New cards

Welke factoren hebben invloed op de therapieontrouw van kinderen met ADHD? Hoe kun je therapieontrouw dus voorkomen bij kinderen met ADHD?


<p></p>
18
New cards

Welke interventies kunnen therapieontrouw verminderen volgens Bosworth et al.?

  • Complexe, meerledige interventies zoals counseling, herinneringen, betrokkenheid van familie.


19
New cards

Hoe therapietrouw voorkomen/opgelost worden?

  • Shared decision making: patiënten worden actiever betrokken bij keuzes, wat motivatie en therapietrouw verhoogt

  • Eenvoudige medicatieschema’s: zoals eenmaal daags inname of combinatiepillen gebruiken (Bosworth et al., 2011).

  • Educatie: patiënten beter informeren over hun ziekte en het belang van therapietrouw (Lehmann et al., 2014; van Dieren et al., 2010).

  • Ondersteuning op maat: zoals herinneringssystemen (smart pillboxes, apps) en coaching (Vrijens et al., 2012; Charach & Fernandez, 2013).

  • Motiverende gesprekstechnieken: artsen kunnen technieken gebruiken om motivatie van patiënten te vergroten (Bosworth et al., 2011).

  • Samenwerking in de zorg: via programma's zoals de 'patient-centered medical home' om patiëntbegeleiding te verbeteren (Bitton et al., 2013).

  • Therapietrouw meten en monitoren: bijvoorbeeld via elektronische meetinstrumenten, apotheekgegevens of zelfrapportage (Lehmann et al., 2014).

  • Hogere eigen bijdrage: de meeste onderzoeken vonden wel een verband: hoe meer mensen zelf moeten betalen, hoe minder goed ze hun medicijnen nemen.

    • Toch blijkt uit een grafiek dat elke verhoging van $1 in kosten ongeveer leidt tot 0,4% minder medicijngebruik.

  • Mensen die hun medicijnen goed innemen, hebben meestal betere gezondheidsresultaten en gebruiken minder dure zorg.

  • Beleidsmakers willen mensen meer laten betalen om kosten te besparen, maar dit kan juist averechts werken, omdat slechtere gezondheid leidt tot meer zorggebruik en hogere totale kosten op lange termijn.


20
New cards

Wat zijn therapietrouw-bevorderende maatregelen op behandelaarsniveau?

  • Goede therapeutische relatie

  • Heldere informatie

  • Betrekken van sociale steun

  • Behandeling afstemmen op leefstijl

  • Flexibel afsprakenbeleid

  • Omgaan met bijwerkingen


21
New cards

Wat zijn therapietrouw-bevorderende maatregelen op managementniveau?


  • Verkorte wachtlijsten

  • Caseload beperken

  • Meer contactmogelijkheden

  • Trainen van hulpverleners

  • Heldere brochures

  • No-show beleid


22
New cards

Hoe kan therapietrouw volgens Lehmann gemeten worden met formules?

  • MPR (=medication possession ratio): het in bezit hebben van medicatie ratio

    • totaal aantal dagen aan voorraad/aantal dagen in periode x 100%

    • Op alle dagen dat hij medicatie zou moeten innemen, heeft hij ook medicatie beschikbaar

    • MPR = 1 → perfecte therapietrouw

      • Maar je weet nog steeds niet of Harrie daadwerkelijk alle medicatie heeft ingenomen → nadeel van indirecte meting van therapietrouw

    • Je hoeft niet te rekenen tijdens het tentamen

  • PDC (=proportion days covered): we kijken niet naar een som van alle dagen waarop een patiënt medicatie heeft (31 dagen in het voorbeeldje), maar kijken we naar het aantal gedekte dagen

    • totaal aantal dagen aan voorraad/aantal dagen in periode x 100%

    • PDC = 1 → perfecte therapietrouw

    • Als er sprake is van meerdere medicijnen

    • Overlap telt niet mee


<ul><li><p>MPR (=medication possession ratio): het in bezit hebben van medicatie ratio</p><ul><li><p>totaal aantal dagen aan voorraad/aantal dagen in periode x 100%</p></li><li><p>Op alle dagen dat hij medicatie zou moeten innemen, heeft hij ook medicatie beschikbaar</p></li><li><p>MPR = 1 → perfecte therapietrouw</p><ul><li><p>Maar je weet nog steeds niet of Harrie daadwerkelijk alle medicatie heeft ingenomen → nadeel van indirecte meting van therapietrouw</p></li></ul></li><li><p>Je hoeft niet te rekenen tijdens het tentamen</p></li></ul></li><li><p>PDC (=proportion days covered): we kijken niet naar een som van alle dagen waarop een patiënt medicatie heeft (31 dagen in het voorbeeldje), maar kijken we naar het aantal gedekte dagen</p><ul><li><p>totaal aantal dagen aan voorraad/aantal dagen in periode x 100%</p></li><li><p>PDC = 1 → perfecte therapietrouw</p></li><li><p>Als er sprake is van meerdere medicijnen</p></li><li><p>Overlap telt niet mee</p></li></ul></li></ul><p></p>
23
New cards

Hoe kan therapietrouw volgens Lehmann gemeten worden met verschillende methodes?

  • Zelfrapportage

    • Wordt het meeste gebruikt door de lage lasten

    • Kan wel zorgen voor een overschatting van therapietrouw

  • Elektronische metingen

    • Enige methode die longitudinaal kan meten

    • Kans op cheaten is klein, maar het is lastig en duur

  • Biologische markers

    • Bloed- of urinetesten

  • Elektronische medicijndispenser systemen

    • Wanneer medicijnen uit het potje zijn gehaald

    • Maakt gebruik van MPR

  • Databanken voor recepten en herhaalrecepten apotheek

  • Dagboek

  • Pillen met een chip die kunnen meten of ze zijn ingenomen


24
New cards

Wat is de prevalentie van therapieontrouw?

  • Kort antwoord: bijna 25% therapieontrouw

  • Lang antwoord:

    • Verschilt per leeftijd

    • Verschilt per geslacht

    • Verschilt per geneesmiddel/aandoening

    • Verschilt tussen apotheken

  • Belangrijker om te weten: waarom komt therapie ontrouw voor en wat zou je kunnen doen om therapie ontrouw te voorkomen/beperken


25
New cards

Wat is de taak van een zorgverlener bij therapieontrouw?

Vroegtijdige signalering, voorlichting en verandering stimuleren, motiveren, technologie inzetten en doorverwijzen waar nodig.

26
New cards

Wat is het doel van voorlichting en gedragsverandering bij therapieontrouw?

De patiënt motiveren tot leefstijlverandering en therapietrouw door gesprekken, harm-reduction en motiverende gespreksvoering.

27
New cards

Waarom kan een patiënt weerstand tonen en hoe kan dit geuit worden?

Omdat praten over het onderwerp als inbreuk op autonomie of privacy voelt, schaamte, of doordat de patiënt zich niet serieus genomen voelt.

Verbaal (zoals tegenspreken, onderbreken) en non-verbaal (zoals lichaamshouding, gezichtsuitdrukking, zwijgen).

28
New cards

Wat is de invloed van de eigen bijdrage op de therapietrouw?

  • Hogere eigen bijdrage: de meeste onderzoeken vonden wel een verband: hoe meer mensen zelf moeten betalen, hoe minder goed ze hun medicijnen nemen.

    • Toch blijkt uit een grafiek dat elke verhoging van $1 in kosten ongeveer leidt tot 0,4% minder medicijngebruik.

  • Beleidsmakers willen mensen meer laten betalen om kosten te besparen, maar dit kan juist averechts werken, omdat slechtere gezondheid leidt tot meer zorggebruik en hogere totale kosten op lange termijn.