1/27
Looks like no tags are added yet.
Wat is therapietrouw volgens de WHO?
De mate waarin het gedrag van een persoon – het innemen van medicatie, volgen van dieet of uitvoeren van levensstijlveranderingen – overeenkomt met de aanbevelingen van een zorgverlener.
Wanneer ben je therapietrouw of therapieontrouw volgens het model van Vrijens?
Therapieontrouw = implementation en persistence zijn niet hetzelfde
Therapietrouw = persistence en implementation zijn even lang

Wat betekent medication compliance?
Medication compliance (=gehoorzaamheid): de mate waarin een patiënt instructies van de zorgverlener (klakkeloos) opvolgt
Nu minder
Denk terug aan vorige week: (shared) decision making
Wat betekent medication adherance?
Medication adherence (=naleving): de mate waarin een patiënt dagelijks voorgeschreven medicatie gebruikt in termen van timing, dosering en frequentie
Adherence → samenwerken
Wat betekent medication persistence?
Medication persistence (=vasthoudendheid): de tijdsperiode waarin een patiënt medicatie therapietrouw volhoudt
Welke drie fasen zijn er van therapieontrouw volgens het model van Vrijens?
Initiation
Implementation
Persistence

Wat houdt de initiation fase van therapieontrouw in?
Initiatie (starten)
Initiation: patiënt start met dosis, start van de implementatie
Definitie: Of de patiënt überhaupt begint met de voorgeschreven behandeling (bijv. de eerste dosis inneemt).
Ontrouw: De patiënt start niet met de therapie, ondanks een recept of advies.
In het figuur: Een duidelijke scheiding tussen patiënten die starten (initiatie = ja) en zij die niet starten (initiatie = nee).
Klinische relevantie: Geen initiatie = 100% therapieontrouw vanaf het begin.
Voorbeeld: Een patiënt haalt het medicijn niet op bij de apotheek of besluit er niet aan te beginnen.

Wat houdt de implementation fase van therapieontrouw in?
Implementatie (volgen)
Implementation: volgen van het advies van de arts rondom medicatie
Implementation korter dan end of prescription: arts geeft medicijnen voor 4 weken, maar je hoeft maar 3 weken de medicijnen te nemen → hou je over
Persistence: het volhouden van de medicatie, kan langer zijn dan implementation (langer door met medicatie dan voorgeschreven)
Alles wat langer of korter is dan volg je de instructies dus niet goed op en ben je therapieontrouw
Definitie: In hoeverre de patiënt het behandelplan consequent volgt zoals voorgeschreven.
Ontrouw: Medicatie wordt verkeerd gebruikt (verkeerd tijdstip, dosering gemist, verkeerd ingenomen).
In het figuur: Een tijdlijn waarop te zien is hoe consistent en correct de patiënt doses inneemt (bijv. tijdstip, frequentie, vergeten doses).
Klinische relevantie: Veel fouten in deze fase zijn 'verborgen', maar leiden tot verminderde effectiviteit of bijwerkingen.
Voorbeeld: Een patiënt neemt een bloeddrukmedicijn onregelmatig of vergeet regelmatig doses.

Wat houdt de persistence fase van therapieontrouw in?
Persistentie (volhouden)
Definitie: De tijdsduur vanaf de start tot het moment waarop de patiënt de behandeling voortijdig beëindigt.
Ontrouw: De patiënt stopt te vroeg met de therapie, vaak zonder overleg.
In het figuur: Wordt vaak afgebeeld als een lijn of periode die eindigt bij discontinuatie (stoppen met de behandeling).
Klinische relevantie: Patiënten die vroegtijdig stoppen, bereiken mogelijk nooit het beoogde behandeldoel.
Voorbeeld: Een patiënt stopt na enkele weken met antidepressiva omdat hij/zij geen effect merkt.
Discontinuation: stoppen met het gebruik van medicijnen
Gap: gap hoort er te zijn doordat de pillen voor 4 weken zijn, maar 3 weken geslikt moeten worden
Gap: kan zijn als iemand eerder beter is

Hoe wordt initiatie, persistentie en implementatie gemeten?
Initiatie: tijd tussen voorschrijven en eerste dosis
Persistentie: tijd van eerste dosis tot stoppen met medicatie (discontinuation)
Implementatie: vergelijking tussen voorgeschreven regime en wat daadwerkelijk is ingenomen
Welke factoren hebben invloed op medication adherence/therapietrouw?

Wanneer ben je therapieontrouw?
Als iemand zijn medicijnen niet op tijd neemt, of te vroeg stopt, wordt dit als therapieontrouw beschouwd.
Als je afwijkt van (timing, dosering, frequentie van de behandeling)
In de praktijk omvat therapieontrouw
het zich niet aan afspraken en huiswerkopdrachten houden (waaronder het wisselvallig of niet innemen van medicatie)
het zonder afmelding niet op een specifieke afspraak verschijnen (no-show)
Nederlandse percentages: 10-14%
Engelse percentages: 11-57%
het uit eigen beweging voortijdig stoppen met de behandeling (drop-out).
Hoe kan je therapieontrouw zijn?
Over de tijd heen of juist te kort (timing, frequentie)
De tijd die er tussen in zit
De ene dag wel de andere dag niet
Dosering
Verkeerd gebruiken van medicijnen (dosering of andere vormen)
Welke verschillende vormen zijn er van therapieontrouw?
Intentional (gebrek aan motivatie om de medicatie in te nemen)
Unintentional (niet van bewust of te weinig kennis)
Voorkombare therapieontrouw (bijvoorbeeld vergeten of misverstanden van de patiënt),
Niet-voorkombare therapieontrouw (bijvoorbeeld levensbedreigende bijwerkingen). De WHO beveelt aan om op maat gemaakte interventies te richten op de voorkombare non-adherentie.
Vormen
Behandelafspraken nakomen (kom je naar een afspraak)
Opvolgen van leefstijladviezen (bijv. stoppen met roken)
Medicatietrouw (medicatie gebruiken zoals de bedoeling is)

Wat zijn de oorzaken van therapieontrouw?
Persoonsgebonden factoren:
Vergeetachtigheid
Gebrek aan motivatie of ziekte-inzicht
Angst voor bijwerkingen
Lage sociaal-economische status (SES)
Lage gezondheidsvaardigheden (bijv. moeite met bijsluiters begrijpen)
Culturele achtergrond (bijv. andere overtuigingen over ziekte en genezing)
Behandelingsgerelateerde factoren:
Complex medicatieschema (bijv. meerdere keren per dag, verschillende middelen)
Langdurige behandelduur zonder merkbaar effect
Bijwerkingen of ongemak van behandeling
Systeem- en communicatiebarrières:
Slechte communicatie tussen zorgverlener en patiënt
Onvoldoende begeleiding of educatie
Toegangsproblemen tot zorg (financieel, geografisch)
Fragmentatie van zorg (meerdere zorgverleners, gebrek aan coördinatie)

Wat zijn de gevolgen van therapieontrouw?
Voor de patiënt:
Geen of vertraagd herstel
Verkeerde diagnoses (doordat het lijkt alsof de behandeling niet werkt)
Toename van symptomen of complicaties
Vaker contact met zorgverleners vanwege het uitblijven van effect
Hogere persoonlijke zorgkosten
Verlies van vertrouwen in de behandeling of zorgverleners
Verhoogd risico op ziekenhuisopname of overlijden
Voor familie/mantelzorgers:
Toegenomen zorgdruk
Emotionele belasting
Verstoorde gezinsdynamiek
Economisch:
Verhoogde zorgkosten (meer consulten, heropnames, extra behandelingen)
Verlies van productiviteit (ziekteverzuim, eerder stoppen met werken)
Onnodige medicijnverspilling
Volksgezondheid:
Hogere sterftecijfers
Toename van chronische ziektelast
Minder effectieve volksgezondheidsprogramma’s
Wat is het ‘healthy adherer effect’?
Patiënten die therapietrouw zijn, leven vaak ook gezonder op andere vlakken, wat de resultaten positief kan beïnvloeden.
Welke factoren hebben invloed op de therapieontrouw van kinderen met ADHD? Hoe kun je therapieontrouw dus voorkomen bij kinderen met ADHD?

Welke interventies kunnen therapieontrouw verminderen volgens Bosworth et al.?
Complexe, meerledige interventies zoals counseling, herinneringen, betrokkenheid van familie.
Hoe therapietrouw voorkomen/opgelost worden?
Shared decision making: patiënten worden actiever betrokken bij keuzes, wat motivatie en therapietrouw verhoogt
Eenvoudige medicatieschema’s: zoals eenmaal daags inname of combinatiepillen gebruiken (Bosworth et al., 2011).
Educatie: patiënten beter informeren over hun ziekte en het belang van therapietrouw (Lehmann et al., 2014; van Dieren et al., 2010).
Ondersteuning op maat: zoals herinneringssystemen (smart pillboxes, apps) en coaching (Vrijens et al., 2012; Charach & Fernandez, 2013).
Motiverende gesprekstechnieken: artsen kunnen technieken gebruiken om motivatie van patiënten te vergroten (Bosworth et al., 2011).
Samenwerking in de zorg: via programma's zoals de 'patient-centered medical home' om patiëntbegeleiding te verbeteren (Bitton et al., 2013).
Therapietrouw meten en monitoren: bijvoorbeeld via elektronische meetinstrumenten, apotheekgegevens of zelfrapportage (Lehmann et al., 2014).
Hogere eigen bijdrage: de meeste onderzoeken vonden wel een verband: hoe meer mensen zelf moeten betalen, hoe minder goed ze hun medicijnen nemen.
Toch blijkt uit een grafiek dat elke verhoging van $1 in kosten ongeveer leidt tot 0,4% minder medicijngebruik.
Mensen die hun medicijnen goed innemen, hebben meestal betere gezondheidsresultaten en gebruiken minder dure zorg.
Beleidsmakers willen mensen meer laten betalen om kosten te besparen, maar dit kan juist averechts werken, omdat slechtere gezondheid leidt tot meer zorggebruik en hogere totale kosten op lange termijn.
Wat zijn therapietrouw-bevorderende maatregelen op behandelaarsniveau?
Goede therapeutische relatie
Heldere informatie
Betrekken van sociale steun
Behandeling afstemmen op leefstijl
Flexibel afsprakenbeleid
Omgaan met bijwerkingen
Wat zijn therapietrouw-bevorderende maatregelen op managementniveau?
Verkorte wachtlijsten
Caseload beperken
Meer contactmogelijkheden
Trainen van hulpverleners
Heldere brochures
No-show beleid
Hoe kan therapietrouw volgens Lehmann gemeten worden met formules?
MPR (=medication possession ratio): het in bezit hebben van medicatie ratio
totaal aantal dagen aan voorraad/aantal dagen in periode x 100%
Op alle dagen dat hij medicatie zou moeten innemen, heeft hij ook medicatie beschikbaar
MPR = 1 → perfecte therapietrouw
Maar je weet nog steeds niet of Harrie daadwerkelijk alle medicatie heeft ingenomen → nadeel van indirecte meting van therapietrouw
Je hoeft niet te rekenen tijdens het tentamen
PDC (=proportion days covered): we kijken niet naar een som van alle dagen waarop een patiënt medicatie heeft (31 dagen in het voorbeeldje), maar kijken we naar het aantal gedekte dagen
totaal aantal dagen aan voorraad/aantal dagen in periode x 100%
PDC = 1 → perfecte therapietrouw
Als er sprake is van meerdere medicijnen
Overlap telt niet mee

Hoe kan therapietrouw volgens Lehmann gemeten worden met verschillende methodes?
Zelfrapportage
Wordt het meeste gebruikt door de lage lasten
Kan wel zorgen voor een overschatting van therapietrouw
Elektronische metingen
Enige methode die longitudinaal kan meten
Kans op cheaten is klein, maar het is lastig en duur
Biologische markers
Bloed- of urinetesten
Elektronische medicijndispenser systemen
Wanneer medicijnen uit het potje zijn gehaald
Maakt gebruik van MPR
Databanken voor recepten en herhaalrecepten apotheek
Dagboek
Pillen met een chip die kunnen meten of ze zijn ingenomen
Wat is de prevalentie van therapieontrouw?
Kort antwoord: bijna 25% therapieontrouw
Lang antwoord:
Verschilt per leeftijd
Verschilt per geslacht
Verschilt per geneesmiddel/aandoening
Verschilt tussen apotheken
Belangrijker om te weten: waarom komt therapie ontrouw voor en wat zou je kunnen doen om therapie ontrouw te voorkomen/beperken
Wat is de taak van een zorgverlener bij therapieontrouw?
Vroegtijdige signalering, voorlichting en verandering stimuleren, motiveren, technologie inzetten en doorverwijzen waar nodig.
Wat is het doel van voorlichting en gedragsverandering bij therapieontrouw?
De patiënt motiveren tot leefstijlverandering en therapietrouw door gesprekken, harm-reduction en motiverende gespreksvoering.
Waarom kan een patiënt weerstand tonen en hoe kan dit geuit worden?
Omdat praten over het onderwerp als inbreuk op autonomie of privacy voelt, schaamte, of doordat de patiënt zich niet serieus genomen voelt.
Verbaal (zoals tegenspreken, onderbreken) en non-verbaal (zoals lichaamshouding, gezichtsuitdrukking, zwijgen).
Wat is de invloed van de eigen bijdrage op de therapietrouw?
Hogere eigen bijdrage: de meeste onderzoeken vonden wel een verband: hoe meer mensen zelf moeten betalen, hoe minder goed ze hun medicijnen nemen.
Toch blijkt uit een grafiek dat elke verhoging van $1 in kosten ongeveer leidt tot 0,4% minder medicijngebruik.
Beleidsmakers willen mensen meer laten betalen om kosten te besparen, maar dit kan juist averechts werken, omdat slechtere gezondheid leidt tot meer zorggebruik en hogere totale kosten op lange termijn.