Hall - rozdział 1

źródła inspiracji dla teorii osobowości:

tradycja obserwacji klinicznych

• określa naturę teorii osobowości

• zapoczątkowali: Charcot i Janet

• rozwijali: Freud, Jung, McDougall

źródła inspiracji dla teorii osobowości:

tradycja psychologii postaci, psychologia Williama Sterna

• kładzie szczególny nacisk na całościowy charakter zachowania

• przekonanie, że fragmentaryczne badania nad elementami nie doprowadzą do wyjaśnienia zachowania człowieka

źródła inspiracji dla teorii osobowości:

psychologia eksperymentalna → teoria uczenia się

• kontrolowanie badań eksperymentalnych dla zasad konstruowania teorii i bardziej wnikliwym podejściu do problemu modyfikacji zachowań

źródła inspiracji dla teorii osobowości:

tradycja psychometryczna

• koncentrowała się na pomiarze i badaniu różnic indywidualnych

• zwiększenie precyzji i wyrafinowania stosowanych skal i technik pomiaru różnych wymiarów zachowania oraz do powszechniejszego stosowania ilościowej analizy danych

źródła inspiracji dla teorii osobowości:

genetyka i fizjologia

• wpływ widać np. w modelu Eysencka

• i u teoretyków modelu Wielkiej Piątki

• wczesne prace Freuda

• Murray → “Nie ma osobowości bez mózgu”

cechy teorii osobowości

• zajmowały odrębne miejsce w rozwoju psychologii

• były ukierunkowane funkcjonalnie

• teoretycy osobowości przywiązywali decydujące znaczenie do procesów motywacyjnych

• zrozumienie ludzkiego zachowania może wynikać z traktowania i badania człowieka w sposób całościowy

• jedną z najbardziej specyficznych własności teorii osobowości jest to, że spełnia ona funkcję teorii integrującej

• teoretycy osobowości są bardziej spekulatywni i w mniejszym stopniu przywiązani do prowadzenia eksperymentów i stosowania pomiarów

pierwsi zajęli się procesami motywacyjnymi

• Freud

• McDougall → uzasadniając próby skonstruowania teorii zachowań społecznych, przedstawił szeroki rozdźwięk między życiem a teorią skonstruowaną przez psychologów labolatoryjnych

osobowość

1. umiejętność/zręczność w kontaktach społecznych

• osobowość jednostki oceniana jest ze względu na jej zdolności wzbudzania pozytywnych reakcji u różnych osób w różnych okolicznościach

2. osobowość jako rzucające się w oczy wrażenie, jakie jednostka wywiera na innych ludziach

• np. można powiedzieć że osoba bma osobowość agresywną/uległą itp.

Allport → definicje biospołeczne i biofizyczne

1. biospołeczne → dość bliskie potocznemu rozumieniu terminu osobowość jako “społecznej wartości bodźcowej jednostki”

osobowość określona przez to, jak reagują na jednostkę inni ludzie

2. biofizyczne → powinno się je stosować, bo osobowość jest silnie osadzona w cechach lub właściwościach jednostki

ma aspekt organiczny jak i postrzegany

definicja-worek / definicja zbiorcza

osobowość → wyliczenie

osobowość → wszystko co da się powiedzieć o człowieku, definiujący wylicza pojęcia, które uważa za najistotniejsze w opisie jednostki i że z nich się składa osobowość

osobowość bierze udział w

przystosowaniu teorii

osobowość def. !

osobowość określone jest przez specyficzne pojęcia empiryczne, które są częścią teorii osobowości stosowanej przez obserwatora

teoria

• przeciwieństwo faktu

• nie udowodniona hipoteza

• potwierdzona teoria → fakt

• zbiór założeń

definicje empiryczne

→ definicje łączące

• pozwalają na bardziej lub mniej precyzyjne powiązanie terminów lub pojęć teorii z danymi empirycznymi

• definicje operacyjne → podaje się w nich, jakie należy przeprowadzić operacje, aby można było zmierzyć określone zmienne lub pojęcia

teoria - funkcje

• umożliwienie zebrania, czyli zaobserwowanie, jeszcze nie zaobserwowanych relacji empirycznych (pojemność)

(systematyczne wspomaganie procesu odkrywania stałych relacji między zjawiskami lub zmiennymi (whatever that means))

• umożliwianie włączenia znanych już faktów empirycznych w spójny logicznie i stosunkowo prosty system (weryfikowalność)

• prostota - oszczędność teorii

→ cecha ważna gdy z dwóch teorii wynikają te same wnioski

• zapobieganie zagubieniu obserwatora w skomplikowanych i złożonych zjawiskach rzeczywistości

str 18 w dokumencie