Code van de Raad voor de Journalistiek (2023)

0.0(0)
Studied by 0 people
call kaiCall Kai
learnLearn
examPractice Test
spaced repetitionSpaced Repetition
heart puzzleMatch
flashcardsFlashcards
GameKnowt Play
Card Sorting

1/27

flashcard set

Earn XP

Description and Tags

Een overzicht van vaktermen, ethische beginselen en concrete richtlijnen uit de Code van de Raad voor de Journalistiek (bijgewerkte versie 2023).

28 Terms

1
New cards

Vier basisbeginselen van de journalistiek

De vier fundamentele pijlers van de journalistieke ethiek: (I) waarheidsgetrouw berichten, (II) onafhankelijk informatie garen en verstrekken, (III) fair optreden (fair play) en (IV) respect betonen voor het privéleven en de menselijke waardigheid.

2
New cards

Richtlijn bij artikel 3

BEWERKING VAN BEELD- EN KLANK MATERIAAL EN GEBRUIK VAN ARCHIEF MATERIAAL
Art. 3. De journalist schrapt of verdraait geen essentiële informatie in teksten, beelden, klankopnames of andere documenten. Bij het verwerken van vraaggesprekken geeft hij de verklaringen van de geïnterviewde getrouw weer en respecteert hij de geest van het gesprek.

  • Beeldbewerkingen die de journalistieke inhoud van een beeld of van een document wijzigen, moeten duidelijk waarneembaar zijn voor het publiek, dat op geen enkele wijze misleid mag worden. Indien niet meteen duidelijk is dat het om een bewerkt beeld gaat, wordt in het beeldonderschrift of de begeleidende tekst duidelijk aangegeven dat het beeld bewerkt is.

  • Indien beelden en klankopnames zodanig worden bewerkt dat ze niet meer weergeven wat de camera of de microfoon reëel heeft vastgelegd, moet dat voor het publiek duidelijk gemaakt worden in de begeleidende commentaar of tekst. Ook nage speelde gebeurtenissen en reconstructies vallen hieronder. Archiefmateriaal moet altijd als archiefmateriaal herkenbaar blijven als het gebruik ervan aanleiding kan geven tot misleiding van het publiek.


3
New cards

Richtlijn bij artikel 6

RECHTZETTINGEN BIJ ONLINE BERICHTGEVING Art. 6. De journalist zet loyaal de relevante feitelijke informatie recht die hij onjuist weergegeven heeft.

  • Bij ernstige fouten in online berichtgeving volstaat het niet om het artikel te verwijderen of te updaten, maar erkent de journalist de fout en publiceert hij de rechtzetting


4
New cards

Richtlijn bij artikel 9

VERANTWOORDELIJKHEID VAN DE HOOFDREDACTIE

Art. 9. De journalist en zijn redactie bewaren hun onafhankelijkheid en weren elke druk. De journalist aanvaardt slechts redactionele richtlijnen van de redactie verantwoordelijken. Hij heeft het recht om opdrachten die niet stroken met de journalistieke ethiek te weigeren.

  • De hoofdredacteur of degene die deze journalistieke functie uitoefent heeft de eindverantwoordelijkheid voor het geheel van het journalistieke product. Hij bewaakt de onafhankelijkheid en de integriteit van de redactie, zodat ze de regels voor behoorlijk professioneel gedrag en de journalistieke ethiek correct kan toepassen.

  • De hoofdredacteur is tevens het aangewezen aanspreekpunt voor de commerciële en de advertentieafdeling. Het is de opdracht van de hoofdredacteur om daarbij de redactionele onafhankelijkheid te waarborgen en erop toe te zien dat commerciële acties geen invloed hebben op de onafhankelijk heid van de redactie.


5
New cards

Richtlijn bij artikel 11:  RICHTLIJN BIJ ARTIKEL 11 FINANCIERING VAN JOURNALISTIEKE ACTIVITEITEN

Art. 11. De journalist aanvaardt geen opdrachten of voordelen die zijn onafhankelijkheid of die van zijn redactie in gevaar brengen.

De journalist leent zich niet tot reclame of propaganda. Hij laat zich niet onder druk zetten door adverteerders of belanghebbenden bij de informatie.

  • Journalistieke activiteiten worden in principe betaald met middelen van de redactie onder verantwoordelijkheid van de hoofdredactie.

  • Wanneer derden uitzonderlijk bepaalde onkosten dragen of bepaalde diensten leveren voor journalistieke opdrachten of activiteiten, waarborgen de journalist en de hoofdredactie de journalistieke onafhankelijkheid.

  • Wanneer er in zulke gevallen een risico bestaat voor de geloof waardigheid bij het publiek, is de journalist transparant over de externe financiering of ondersteuning.


6
New cards

Richtlijn bij artikel 11: ONDERSCHEID TUSSEN JOURNALISTIEK EN RECLAME

Art. 11. De journalist aanvaardt geen opdrachten of voordelen die zijn onafhankelijkheid of die van zijn redactie in gevaar brengen.

De journalist leent zich niet tot reclame of propaganda. Hij laat zich niet onder druk zetten door adverteerders of belanghebbenden bij de informatie.

  • Reclameboodschappen en andere commerciële bijdragen worden zodanig gebracht dat de mediagebruiker duidelijk kan vaststellen dat het geen journalistieke werken zijn, bijvoorbeeld door een expliciete vermelding of een duidelijk verschil in de vormgeving.


7
New cards

Wederwoord (Artikel 7)

De mogelijkheid die een journalist op verzoek loyaal verleent aan een betrokkene om relevante feitelijke informatie recht te zetten of aan te vullen na eerdere onjuiste of onvolledige berichtgeving.

8
New cards

Rechtzettingen bij online berichtgeving (Richtlijn bij artikel 6)

De verplichting waarbij een journalist bij ernstige fouten op digitale kanalen de fout openlijk erkent en een formele rechtzetting publiceert, in plaats van het artikel louter te updaten of te verwijderen.

9
New cards

Eindverantwoordelijkheid van de hoofdredactie (Richtlijn bij artikel 9)

De hoofdredacteur draagt de eindverantwoordelijkheid voor het journalistieke product, bewaakt de redactionele onafhankelijkheid en integriteit en fungeert als formeel aanspreekpunt voor commerciële en advertentieafdelingen.

10
New cards

Onderscheid tussen journalistiek en reclame (Richtlijn bij artikel 11)

Het beginsel dat commerciële en reclameboodschappen voor de mediagebruiker duidelijk herkenbaar moeten zijn door middel van een expliciete vermelding of een afwijkende vormgeving.

11
New cards

Transparantie bij artificiële intelligentie (Richtlijn bij artikel 12)

De verplichting van redacties om duidelijk aan te geven wanneer een nieuwsitem (deels) geautomatiseerd geproduceerd is of wanneer het aanbod gepersonaliseerd is op basis van gebruikersprofiel of mediagebruik.

12
New cards

Handel met voorkennis en marktmanipulatie (Artikel 13)

Het ethische en wettelijke verbod voor journalisten om niet-openbare financiële informatie te benutten voor eigen gewin of voor het belang van hun directe omgeving.

13
New cards

Incognitojournalistiek (Richtlijn bij artikel 17)

Een werkwijze waarbij een journalist zijn hoedanigheid verzwijgt; dit is uitsluitend geoorloofd wanneer de informatie niet op een andere wijze verkregen kan worden en er een maatschappelijk belang is.

14
New cards

Aliasjournalistiek (Richtlijn bij artikel 17)

Een onderzoeksmethode waarbij een journalist bewust een valse hoedanigheid of identiteit aanneemt; dit vereist een gewichtig maatschappelijk belang en voorafgaand overleg met de hoofdredactie.

15
New cards

Verborgen opnames (Richtlijn bij artikel 17)

Het stiekem maken en publiceren van beeld- of klankopnames; dit is enkel toegestaan als de informatie niet anders te verwerven is, er een maatschappelijk belang is en betrokkenen in principe doeltreffend onherkenbaar worden gemaakt.

16
New cards

Wederhoor (Richtlijn bij artikel 20)

Het vooraf contacteren van een betrokkene om binnen een redelijke termijn te reageren wanneer een publicatie ernstige beschuldigingen bevat die de eer en goede naam aantasten.

17
New cards

Embargo (Richtlijn bij artikel 21)

Een bindende afspraak tussen bron en journalist over het tijdstip van publicatie van vrijwillig verstrekte informatie, die direct vervalt zodra het nieuws via een andere bron bekend raakt.

18
New cards

Vraag tot uitstel van berichtgeving (Richtlijn bij artikel 21)

Een verzoek van een betrokken partij om zelfstandig vergaarde informatie tijdelijk niet openbaar te maken, bijvoorbeeld wanneer mensenlevens in gevaar zijn of zware misdrijven worden onderzocht.

19
New cards

On the record (Richtlijn bij artikel 21)

Een afspraak tussen journalist en bron waarbij overeengekomen is dat de verstrekte informatie en citaten formeel met naamsvermelding gepubliceerd mogen worden.

20
New cards

Off the record (Richtlijn bij artikel 21)

Een afspraak waarbij de journalist de informatie inhoudelijk mag aanwenden in het verslag, maar de bron onder geen beding met naam genoemd of herleidbaar geciteerd mag worden.

21
New cards

Recht op vergetelheid versus digitaal archief (Richtlijn bij artikel 22)

De afweging waarbij het maatschappelijk belang van getrouwe en volledige historische archieven in principe zwaarder weegt dan individuele verzoeken tot anonimisering of verwijdering van artikelen.

22
New cards

Publieke figuren (Richtlijn bij artikel 23)

Personen die een publieke of maatschappelijk verantwoordelijke rol uitoefenen in het relevante domein of brede mediabekendheid genieten, waardoor zij meer inmenging in hun privéleven moeten dulden voor zover dit hun functioneren raakt.

23
New cards

Beperkte identificatie in gerechtelijke context (Richtlijn bij artikel 23)

Het uitsluitend vermelden van de voornaam, de beginletter van de familienaam, de leeftijd en de woonplaats van een verdachte of veroordeelde ter bescherming van diens privacy.

24
New cards

Volledige identificatie in gerechtelijke context (Richtlijn bij artikel 23)

Het bekendmaken van de volledige identiteit van een verdachte of dader; enkel toegestaan bij een (gewichtig) maatschappelijk belang, publieke figuren, heterdaad of bekentenis bij ernstige feiten, voortvluchtigheid of ter waarschuwing.

25
New cards

Identificatieverbod jeugdrechtbank (Richtlijn bij artikel 23)

Het wettelijke en strafbare verbod om minderjarigen te identificeren die onder een beschermings- of herstelmaatregel van de jeugdrechter vallen.

26
New cards

Identificatieverbod slachtoffers seksueel geweld (Richtlijn bij artikel 23)

Het wettelijke verbod op het identificeren van slachtoffers van seksueel geweld, behalve wanneer er uitdrukkelijke schriftelijke toestemming is van het slachtoffer zelf of van de onderzoeksmagistraat.

27
New cards

Berichtgeving over zelfdoding (Richtlijn bij artikel 24)

Richtlijn die voorschrijft de privacy van slachtoffer en nabestaanden te eerbiedigen en simplificering van de aanleiding, dramatisering, gedetailleerde methoden en positieve voorstellingen strikt te vermijden.

28
New cards

Berichtgeving over rouwplechtigheden (Richtlijn bij artikel 26)

De ethische norm die voorschrijft dat journalisten uitvaarten en rouwsituaties met ingetogenheid en respect verslaan en zich conformeren aan de wensen van de nabestaanden zonder zich ongepast op te dringen.