Fonetyka i fonologia: charakterystyka spółgłosek i schematy artykulacyjne

0.0(0)
Studied by 0 people
call kaiCall Kai
learnLearn
examPractice Test
spaced repetitionSpaced Repetition
heart puzzleMatch
flashcardsFlashcards
GameKnowt Play
Card Sorting

1/33

flashcard set

Earn XP

Description and Tags

Zestaw fiszek słownikowych obejmujący system klasyfikacji polskich spółgłosek (miejsce i sposób artykulacji, dźwięczność, twardość) oraz wykaz schematów narządów mownych wraz z przykładami fonetycznymi i ortograficznymi.

34 Terms

1
New cards
<p>Tabela 2 (Charakterystyka spółgłosek)</p>

Tabela 2 (Charakterystyka spółgłosek)

Zestawienie klasyfikacyjne spółgłosek polskich uwzględniające miejsce artykulacji (wargowe, przedniojęzykowe, środkowojęzykowe, tylnojęzykowe), stopień zbliżenia narządów (właściwe: zwarte, zwarto-szczelinowe, szczelinowe; półotwarte: nosowe, drżące, boczne, półsamogłoskowe), twardość oraz dźwięczność.

2
New cards

Spółgłoski właściwe

Klasa spółgłosek w tabeli artykulacyjnej, do której zaliczają się głoski zwarte, zwarto-szczelinowe oraz szczelinowe.

3
New cards

Spółgłoski półotwarte

Klasa spółgłosek obejmująca głoski nosowe, drżące, boczne oraz półsamogłoskowe (ustne i nosowe).

4
New cards

Spółgłoski wargowe

Głoski wyodrębnione ze względu na miejsce artykulacji, dzielące się na dwuwargowe (np. b, p, b', p', m) oraz wargowo-zębowe (np. v, f, v', f').

5
New cards

Spółgłoski przedniojęzykowe

Głoski wyodrębnione ze względu na miejsce artykulacji, dzielące się na zębowe (np. d, t, z, s, n) oraz dziąsłowe (np. ḍ, ṭ, ž, š, r, l).

6
New cards

Spółgłoski środkowojęzykowe

Głoski artykułowane środkową częścią języka, dzielące się na prepalatalne (np. ź, ś, ć, ʒ́, ń, j) oraz postpalatalne (np. ǵ, ḱ).

7
New cards

Spółgłoski tylnojęzykowe

Głoski wymawiane przy udziale tylnej części języka i podniebienia miękkiego, m.in. zwarte g, k, szczelinowe γ, χ oraz nosowa ŋ.

8
New cards

Spółgłoski zwarte

Spółgłoski właściwe powstające przez całkowite zwarcie narządów mowy, do których należą m.in. b, p, d, t, g, k oraz ich warianty zmiękczone lub dziąsłowe.

9
New cards

Spółgłoski zwarto-szczelinowe

Spółgłoski właściwe łączące fazę zwarcia i szczeliny, reprezentowane m.in. przez głoski zębowe (ʒ, c), dziąsłowe (dž, č) oraz prepalatalne (dź, ć).

10
New cards

Spółgłoski szczelinowe

Spółgłoski właściwe tworzone przez wąską szczelinę w torze głosowym, np. wargowo-zębowe (v, f), zębowe (z, s), dziąsłowe (ž, š), prepalatalne (ź, ś) i tylnojęzykowe (γ, χ).

11
New cards

Spółgłoski nosowe

Spółgłoski półotwarte powstające przy udziale jamy nosowej, obejmujące głoski: m, m', n, ṇ, ń oraz ŋ.

12
New cards

Spółgłoski drżące i boczne

Dziąsłowe spółgłoski półotwarte: drżące realizowane przez głoskę r (oraz r', r̥) i boczne realizowane przez głoskę l (oraz l', l̥).

13
New cards

Półsamogłoski (spółgłoski półsamogłoskowe)

Dźwięki półotwarte dzielone na ustne (np. prepalatalne i̯/j, tylnojęzykowe u̯/w) oraz nosowe (np. prepalatalne ĩ, tylnojęzykowe ũ).

14
New cards

Schemat 0

Schemat przedstawiający anatomiczny układ narządów mownych człowieka.

15
New cards

Schematy 1 i 2 (p, b)

Schematy artykulacyjne dla twardych spółgłosek zwartych dwuwargowych: bezdźwięcznej p (np. „pas”) oraz dźwięcznej b (np. „bat”).

16
New cards

Schematy 3 i 4 (p', b')

Schematy artykulacyjne dla zmiękczonych spółgłosek zwartych dwuwargowych: bezdźwięcznej p' (np. „pić”) oraz dźwięcznej b' (np. „bić”).

17
New cards

Schematy 5 i 6 (t, d)

Schematy artykulacyjne dla twardych spółgłosek zwartych przedniojęzykowo-zębowych: bezdźwięcznej t (np. „tata”) oraz dźwięcznej d (np. „dom”).

18
New cards

Schematy 7 i 8 (c, ʒ / dz)

Schematy artykulacyjne dla twardych spółgłosek zwarto-szczelinowych przedniojęzykowo-zębowych: bezdźwięcznej c (np. „noc”) oraz dźwięcznej ʒ (np. „dzbanek”).

19
New cards

Schematy 9 i 10 (č, ǯ / cz, dż)

Schematy artykulacyjne dla twardych spółgłosek zwarto-szczelinowych dziąsłowych: bezdźwięcznej č (np. „czas”) oraz dźwięcznej ǯ (np. „dżem”).

20
New cards

Schematy 11 i 12 (ć, ʒ́ / dź)

Schematy artykulacyjne dla miękkich spółgłosek zwarto-szczelinowych prepalatalnych (środkowojęzykowych): bezdźwięcznej ć (np. „cichy”) oraz dźwięcznej ʒ́ (np. „dziadzia”).

21
New cards

Schematy 13 i 14 (k', g')

Schematy artykulacyjne dla zmiękczonych spółgłosek zwartych postpalatalnych: bezdźwięcznej k' (np. „kino”) oraz dźwięcznej g' (np. „gil”).

22
New cards

Schematy 15 i 16 (k, g)

Schematy artykulacyjne dla twardych spółgłosek zwartych tylnojęzykowych: bezdźwięcznej k (np. „kos”) oraz dźwięcznej g (np. „guma”).

23
New cards

Schematy 17 i 18 (f, v / w)

Schematy artykulacyjne dla twardych spółgłosek szczelinowych wargowo-zębowych: bezdźwięcznej f (np. „fala”) oraz dźwięcznej v (np. „woda”).

24
New cards

Schematy 19 i 20 (f', v')

Schematy artykulacyjne dla zmiękczonych spółgłosek szczelinowych wargowo-zębowych: bezdźwięcznej f' (np. „figa”) oraz dźwięcznej v' (np. „wino”).

25
New cards

Schematy 21 i 22 (s, z)

Schematy artykulacyjne dla twardych spółgłosek szczelinowych przedniojęzykowo-zębowych: bezdźwięcznej s (np. „sowa”) oraz dźwięcznej z (np. „zamek”).

26
New cards

Schematy 23 i 24 (š, ž / sz, ż)

Schematy artykulacyjne dla twardych spółgłosek szczelinowych przedniojęzykowo-dziąsłowych: bezdźwięcznej š (np. „szafa”) oraz dźwięcznej ž (np. „żaba”).

27
New cards

Schematy 25 i 26 (ś, ź)

Schematy artykulacyjne dla spółgłosek szczelinowych środkowojęzykowych prepalatalnych: bezdźwięcznej ś (np. „siwy”) oraz dźwięcznej ź (np. „zima”).

28
New cards

Schematy 27 i 28 (x', x / ch', ch)

Schematy artykulacyjne dla spółgłosek szczelinowych: zmiękczonej x' (np. „Chiny”) oraz twardej tylnojęzykowej x (np. „chory”).

29
New cards

Schematy 29 i 30 (m, m')

Schematy artykulacyjne dla spółgłosek nosowych dwuwargowych: twardej m (np. „mama”) oraz zmiękczonej m' (np. „miły”).

30
New cards

Schematy 31, 32 i 33 (n, ń, ŋ)

Schematy artykulacyjne dla spółgłosek nosowych: przedniojęzykowo-zębowej n (np. „nos”), środkowojęzykowej ń (np. „niania”) oraz tylnojęzykowej ŋ (np. „bank”).

31
New cards

Schematy 34, 35 i 36 (ł, l, l')

Schematy artykulacyjne dla głosek przedniojęzykowych: scenicznego przedniojęzykowo-zębowego ł (np. „ława”), bocznego twardego l (np. „las”) oraz bocznego zmiękczonego l' (np. „lis”).

32
New cards

Schemat 37 (r)

Schemat artykulacyjny dla przedniojęzykowo-dziąsłowej spółgłoski drżącej r (np. „rok”).

33
New cards

Schematy 38, 39, 40 i 41

Schematy artykulacyjne wymowy samogłosek nosowych oraz asynchronicznej wymowy nosowości w wyrazach: „pański” (pajsk'i), „gęsty”, „wąsy” (vosy) oraz „awans”.

34
New cards

Schematy 42 do 47

Grupa schematów artykulacyjnych dla wyrazów przykładowych: „igła” (42), „jajko” (43), „ucho” (44), „ryba” (45), „Ewa” (46) oraz „Adam” (47).