Anatomie van de Geslachtsorganen

Introductie

  • Kennis en inzicht in geslachtsorganen

    • Geslachtsorganen van man en vrouw.

    • Globale vascularisatie, lymfedrainage en innervatie.

    • Bouw van het lieskanaal en kennis van liesbreuken.

    • Bouw van de mammae.

Anatomie van de geslachtsorganen

  • Definitie van geslachtsorganen:

    • "Deel van mens, dier of plant, dat nodig is voor de voortplanting." - Van Dale woordenboek.

  • Indeling van geslachtsorganen:

    • Mannelijk en vrouwelijk.

    • Onderverdeling in extern en intern.

Mannelijke Geslachtsorganen

  • Structuur:

    • Extern:

    • Penis

    • Scrotum

    • Intern:

    • Zaadballen (testes)

    • Bijballen (epididymis)

    • Zaadleider (ductus deferens)

    • Klieren (prostaat, vesicula seminalis, glandula bulbo-urethrales)

Bouw van de Penis

  • Inhoud:

    • Bevat plasbuis (urethra).

  • Functies:

    • Vervoer van urine.

    • Transport van ejaculaat (zaad).

  • Urethra:

    • Onderdelen:

    • Pars prostatica

    • Pars membranacea

    • Pars spongiosa

  • Kenmerken:

    • Lengte als voor- en nadeel:

    • Risico op blaasontsteking (urineweginfecties).

    • Risico op blokkade.

  • Prostaatvergroting:

    • Groei door onbekende oorzaak, frequent bij mannen van 40-50 jaar.

    • Symptomen: milde klachten bij plassen, obstructie van urethra leidt mogelijk tot katheterisatie.

Bouw van het Scrotum

  • Lagen van het scrotum:

    1. Huid

    2. Tunica dartos

    3. Fascia spermatica externa

    4. M. cremaster + fascie (zaadstreng)

    5. Fascia spermatica interna

    6. Tunica vaginalis (bijbal)

    7. Tunica albuginea (zaadbal)

Zaadballen (Testes)

  • Plaats: Gelegen in tunica albuginea (“witte jas”).

  • Functie:

    • Aanmaak van zaadcellen (spermatogenese).

  • Spermatogenese:

    • Spermacellen in tubuli seminiferi.

    • Leydigcellen produceren testosteron.

    • Ductuli seminiferi contorti ➜ recti en aansluitend rete testis (netwerk).

Bijballen (Epididymis)

  • Plaats: Ook wel epididymis.

  • Functie:

    • Opslaan van zaadcellen (vooral in cauda).

    • Recyclen van beschadigde zaadcellen.

    • Productie van vocht.

  • Ontsteking:

    • Epididymitis (enkele ontstekingen) of epididymitides (meerdere ontstekingen).

Zaadleider (Ductus Deferens)

  • Structuur:

    • Gelegen in zaadstreng (funiculus spermaticus).

    • Verbindt bijbal met urethra.

Klieren betrokken bij de mannelijke geslachtsorganen

  • Vesicula seminalis (zaadblaasjes): voegt 70% aan semen toe (fructose en prostaglandines).

  • Prostaat (prostata): voegt 30% aan semen toe, neutraliseert zuur, verbetert motiliteit.

  • Gl. bulbo-urethralis (Cowper): ter grootte van een doperwt, produceert alkalisch vocht voor lubricatie.

Vrouwelijke Geslachtsorganen

  • Structuur:

    • Extern:

    • Vagina

    • Schaamlippen (labia majora en minora)

    • Schaamheuvel (mons pubis)

    • Intern:

    • Eierstokken (ovaria)

    • Eileiders (tubae uterinae)

    • Baarmoeder (uterus)

Baarmoeder (Uterus)

  • Definitie: Hol orgaan met specifieke positie in het bekken, anteversie en anteflexie.

  • Onderdelen:

    • Fundus, corpus, cervix.

Eierstokken (Ovaria)

  • Functie: Opslag en rijping van eicellen.

  • Bij eisprong: Eicel via eileider naar baarmoeder.

Eileiders (Tuba Uterina)

  • Structuur:

    • Onderdelen:

    • Fimbriae

    • Infundibulum

    • Ampulla

    • Istmus.

Ligamenten van de uterus

  • Ligamentum teres uteri, ligamentum latum, ligamentum cardinale en ligamentum sacro-uterina.

Ligamenten van de ovaria

  • Ligamentum suspensorium ovarii, ligamentum ovarii proprium, mesovarium.

Lieskanaal

  • Definitie: Canalis inguinalis, verbinding tussen abdomen en scrotum. Vooral uitgesproken bij mannen.

  • Ontwikkeling: Onstaat ca. 8 weken na conceptie, testis en epididymis verplaatsen zich en het scrotum ontwikkelt uit labioscrotale zwelling.

Anatomie van het Lieskanaal

  • Opbouw:

    • Laterale wand: m. obliquus externus.

    • Mediale wand: fascia transversalis.

    • Bodem: ligamentum inguinale.

    • Plafond: vezels van m. obliquus internus en m. transversus abdominis.

Liesbreuk (Hernia inguinalis)

  • Definitie: Uitstulping van buikinhoud.

  • Symptomen:

    • Meestal een zichtbare bult.

    • Pijn bij afknelling.

Diagnostiek en Behandeling van Liesbreuk

  • Diagnostisch: Vaak alleen op basis van lichamelijk onderzoek, soms aanvullend onderzoek zoals echo of MRI.

  • Behandeling indien nodig:

    • Cosmetische indicatie of bij pijn.

    • Soorten behandeling omvatten verbinding van spieren aan ligamentum inguinale of aanbrengen van kunststofmat.

Vascularisatie van de geslachtsorganen

  • Testes en ovaria:

    • Arterieel en veneus via a. en v. testicularis/ovarica uit abdominale aorta.

  • Uterus:

    • Vaatvoorziening via a. iliaca interna, door a. uterina/vaginalis.

  • Lymfedrainage:

    • Para-aortaal, iliacaal en inguinaal; belangrijk voor metastasen.

Innervatie van de geslachtsorganen

  • Somatisch:

    • Plexus sacralis (L4 - S3) - n. pudendus (motorisch en sensibel).

  • Autonoom:

    • Plexus hypogastricus (superior/inferior) voor motoriek en sensibiliteit.