KLIMATOLOGIE

Tropiese Siklone

Algemene Kenmerke van Tropiese Siklone

• Ook bekend as:
  • Orkane (VSA)
  • Siklone (Suid-Indiese Oseaan)
  • Tifone (Japan)
  • Willy Willies (Australië).
• Ontstaan in die Oostewindgordel, nooit nader as 5° Noord of Suid van die ewenaar nie.
• Vereis 'n see-oppervlaktemperatuur van 26½°C en hoër.
• Ontstaan oor warm oseane in die tropiese gebiede.
• Kom meestal voor in die laat somer/herfs.
• Sterf uit sodra dit die land bereik.
• Omvang is klein ($\pm$ 300 - 500 km).
• Beweeg van oos na wes en weg van die ewenaar.
• Horisontale lugdrukgradiënt is steil, daarom orkaansterkte winde.
• Besit 'n stil/kalm oog ($\pm$ 20 km in deursnee).
• Sterk stygende lug rondom die oog.
• Ontstaan aan die oostekant van vastelande.
• Isobare is min of meer sirkelvormig.
• Geen fronte.
• Word alfabeties name gegee gedurende die sikloonseisoen - vroulike sowel as manlike name word gegee.
• Gaan gepaard met stortreëns, weerlig en donderslae.
• Vernietigingswerk geskied op drie maniere nl. verwoestende winde, oorstromings en stortsee wat seevlak laat styg.

Gebiede van Ontwikkeling

• Tropiese siklone word in verskillende gebiede aangetref, insluitend die Noord-Atlantiese Oseaan (orkane), die Suid-Indiese Oseaan (siklone), die gebied rondom Japan (tifone), en Australië (Willy Willies).
• Skaars in Suid Atlanties

Toestande Nodig vir Ontwikkeling

• 'n Groot oop see-oppervlak.
• Warm seetemperature van ten minste 26½ °C en hoër.
• Baie waterdamp in die atmosfeer om te kondenseer en latent hitte vry te stel.
• 'n Steil drukgradiënt sodat sterk winde op die laagdruk kan konvergeer en as gevolg van die Corioliskrag begin roteer.
• 'n Gelyke see-oppervlak sodat winde sterk is en die Corioliskrag winde kan deflekteer.
• Hoogdruk bokant die tropiese sikloon met sterk winde in bo-lug.
• Gunstige omstandighede:
  • Seetemperatuur ten minste 26½ºC
  • Hoë humiditeit
  • Corioluskrag nodig
  • Onstabiele lug
  • Min oppervlakte wrywing
  • Ligte veranderlike winde nodig
  • Lugdruk onder 950hPa
  • Divergensie in bolug

Stadiums van Ontwikkeling

A. Wordingstadium:

• Ontstaan a.g.v. intense oppervlakteverhitting wat 'n versteuring in die algemene sirkulasiepatroon tot gevolg het.
• Lugdruk begin daal.
• Lug begin styg.
• Die oog begin vorm.
• Winde bereik stormsterkte.

B. Onvolwasse Stadium:

• Lugdruk daal nog verder - tot onder 1 000 hPa.
• Winde bereik orkaansterkte.
• Omvang is nog klein ($\pm$ 100 km).
• Die lugdruk neem nog steeds af.

C. Volwasse Stadium:

• Lugdruk bereik 'n laagtepunt - daal dikwels tot $\pm$ 850 hPa.
• Die omvang brei uit ($\pm$ 500 km).
• Storm- en orkaansterkte winde kom voor tot 300 km van die sentrum.
• Lugdruk aan die oppervlak baie laag (in die oog)
• Wind en weer die ergste en mees uitgebreide in die linkervoorkwadrant, maar ook aan die regterkant om die "gevaarlike halwe sirkel" te vorm.

D. Ontbindingstadium:

• Ontstaan sodra lugdruk begin styg.
• Die omvang neem af.
• Word in baie gevalle oor land bereik, want die stelsel word afgesny van sy energiebron en ervaar wrywing op land oppervlakte.

Verwante Weerpatrone

• Voor oog:
  • Windrigting: Suid (SH)
  • Wind: Orkaansterkte
  • Lugdruk neem af
  • Baie swaar reënval
• In oog:
  • Windloos
  • Reënloos
  • Wolkloos
  • Laagste lugdruk
  • Temp. neem toe
• Agter oog:
  • Windrigting: Noord (SH)
  • Wind: storm tot orkaan
  • Lugdruk neem toe
  • Swaar reënval
  • Begin ontbind

Impak op Menslike Aktiwiteite en die Omgewing

• Vernietigingswerk geskied op DRIE maniere nl.
  • verwoestende winde,
  • oorstromings en
  • stortsee wat seevlak laat styg.
• Inwoners moet waarskuwings ernstig opneem.
• Bou voedselvoorraad, veral ingelegde kos,
• Berg watervoorraad
• Besit battery-aangedrewe flitslig en radio.
• Moet telefoon nie onnodig gebruik nie.
• Besit goed toegeruste noodhulptas.
• Plaaslike ekonomie ly skade.
• Besighede en nywerhede kom tot stilstand.
• Kos baie geld om skade te herstel.
• Infrastruktuur is beskadig en dit benadeel die ekonomie.
• Hoë versekeringseise.
• Negatiewe impak op toerisme.
• Skade aan vervoer- en kommunikasiestrukture.
• Skade aan persoonlike eiendom/haweloos.
• Besighede lei skade.
• Finansiële druk op mense, families en besighede.
• Versekeringsmaatskappye bestee baie geld aan eise.
• Skade aan plantegroei, gewasse en lewende hawe.
• Skade aan verskeping, aflandige en kusstrukture.
• Duur om te herbou / Vernuwing van geboue en infrastruktuur
• Negatiewe invloed op die BBP.
• Werkloosheid.
• Werkverskaffing in herbouing van geboue en infrastruktuur.
• Impak negatief op toerisme.
• Beïnvloed handel en goedere.
• Voedselonsekerheid.
• Oorstroming van laagliggende kusgebiede.
• Kuserosie.
• Soutwater infiltreer laagliggende grond.
• Waterdraende siektes soos cholera.
• Ekosisteme word verbreek.
• Voedselkettings en voedselwebbe word vernietig.
• Toeslikking van damme verlaag die waterdrakrag-kapasiteit.
• Watertafel styg.

Voorsorgmaatreëls en Bestuurstrategieë

• Stel ontruimingsplanne in plek om mense uit gevaargebiede te kry.
• Daar moet reddingspanne wees om mense uit vloedgebiede te te red.
• 'n Goeie voorspellingstelsel is belangrik om die baan van die tropiese sikloon te volg en te voorspel en waarskuwingsuit te reik.
• Organiseer noodhulpkassies en batterye vir radio's, lampe en flitsligte.
• Gaar geblikte kos en watervoorrade op.
• Plaas sandsakke langs riviere en kusgebiede om die impak van oorstromings te verminder.
• Maak venster toe met houtgrendels en leer mense om van vensters af weg te bly tydens die storm.
• Sateliete
• Afstands waarneming
• Land radar
• Mediese voorsiening
• Lugreddingsdienste
• Seewalle
• Huise op pale
• Sterk materiaal
• Vloedbestand
• Goeie kommunikasie
• Ontruimingsroetes

Identifikasie op Sinoptiese Weerkaarte en Satellietbeelde

• Identifikasie van ontwikkelingstadiums op sinoptiese weerkaarte
• Interpretasie van weersimbole
• Laagdruk (<1000hPa)
• Klokwaartse sirkulasie
• Wind en weer sterkste by linkervoorkwadrant
• Wind sterkte

Gevallestudie van EEN Onlangse Tropiese Sikloon wat Suider-Afrika Beïnvloed het

• Sikloon Idai oor Mosambiek en Zimbabwe
• 2019 Tropiese Sikloon Idai by Mosambiek
• Tropical Cyclone Desmond causes widespread flooding in Beira.
• Residents warned as tropical cyclone Idai intensifies over Mozambique
• Up to 1,000 Feared Dead in Mozambique, Making Tropical Cyclone Idai Africa's Worst Ever
• Tropical Cyclone Idai Aims at Mozambique.
• Tropical Cyclone Idai
• Tropical Cyclone Idai to make second landfall in Mozambique.
• Waarom word mense na veiligheid gebring wanneer 'n tifoon nader?
  • Stormvloede veroorsaak oorstromings langs die kuslyn wat mense se lewens bedreig/voorkom lewensverlies
  • Swaar reënvalneerslae kan lei tot oorstromings in laagliggende gebiede en mense se lewens bedreig
  • Verminder skade en beserings
  • Hierdie is vernitigende storms word met sterk winde geassossieer
  • Sterk winde veroorsaak dat verweerde materiaal rondwaai
• Verduidelik TWEE faktore wat daartoe sou gelei het dat Meranti in 'n super-(uiters sterk)tifoon ontwikkel het.
  • Ontwikkeling van 'n steiler drukgradiënt
  • Sterker windsnelhede
  • Hoë seetemperature sal opheffing en afkoeling van lug verhoog
  • Meer latent verhitting soos wat kondensasie toeneem wat meer energie aan die tifoon voorsien
  • Voortdurende grootskaalse voorsiening van vog
  • Die vinnige opheffing van warm lug intensiveer die laagdrukmiddelpunt
  • Intense atmosferiese onstabiliteit
  • Toename in bolugdivergensie
• Evalueer die impak van 800 mm reën wat in die bergagtige gebiede van Taiwan neergestort het (in groot hoeveelhede geval het).
  • 'n Groot hoeveelheid reënval sal modderstortings en grondverskuiwings
  • Modderstortings/grondverskuiwings vernietig landbougrond
  • Modderstortings/grondverskuiwings verwoes nedersettings
  • Rotsstortings sal tot lewensverlies lei en skade aan eiendom veroorsaak
  • Brûe sal weggespoel word en toeganklikheid verminder
  • Die streek se onvermoeë om te kommunikeer sal die toeganklikheid van dienste verminder
  • Paaie wat verspoel maak mediese dienste ontoeganklik vir gemeenskappe
  • Onderbreking van elektrisiteitsvoorsiening
  • Bergstrome wat oorstroom sal oppervlakafloop verhoog en waardevolle gewasse vernietig en tot veeverliese lei
  • Swaar reënval sal huise beskadig en mense dakloos laat
  • Groter afhanklikheid van staatshulp, bv. sosiaal/medies
  • Gronderosie/verspoelde vrugbare grond verminder voedselsekuriteit in die streek
  • Gronderosie slik damme toe
  • Versteuring van plantegroei/ekosisteme/verlies aan biodiversiteit
  • Vakansie-oorde word verwoes
  • Verminder toerisme in die omgewing
  • Positiewe impak:
    • Groot bron van water vir riviere/damme
    • Voorsien water vir besproeiing/lewende hawe/huishoudelike/ nywerheidsgebruik
    • Vernuwing/opgradering van vernietigde infrastruktuur
    • Was besoedelingsdeeltjies weg/verbeter die waterkwaliteit