Anatomie en Fysiologie van het Dier

Anatomie en Fysiologie van het Dier - Samenvatting

Skeletstructuur van het Paard

• Cervicale wervels

• Schedel: bestaat uit verschillende beenderen, waaronder:

  • Maxilla (bovenkaak)

  • Mandibula (onderkaak)

  • Jukboog

  • Oogholte (oogkas)

• Wervelkolom: bestaat uit de volgende soorten wervels:

  • Cervicale wervels

  • Thoracale (rug) wervels

  • Lumbale (onderrug) wervels

  • Sacrale wervels (heiligbeen)

  • Caudale wervels (staart)

• Ledematen:

  • Scapula (schouderblad)

  • Humerus (opperarmbeen)

  • Radius (spaakbeen)

  • Ulna (ellepijp)

  • Femur (dijbeen)

  • Patella (knieschijf)

  • Fibula (kuitbeen)

  • Tibia (schenkelbeen)

  • Tarsus (sprong)

  • Metatarsus (pijp)

  • Metacarpus (middenhandsbeenderen)

  • Phalanges (vingerkootjes)

Richtingsaanduidingen van het Dier

1. Skelet Richtingsaanduidingen

   • Craniaal: naar het hoofd toe

   • Caudaal: naar de staart toe

   • Dorsaal: richting de rug

   • Ventraal: richting de buik

   • Sagittaal: naast de mediaanlijn

   • Transversaal: dwars door een lichaamsdeel

   • Mediaal: naar de mediaanlijn toe

   • Lateraal: van de mediaanlijn weg

   • Mediaan: door het midden via de rugwervel

   • Horizontaal: recht door het midden

2. Richtingen van de Kop

   • Rostraal: naar de neus toe

   • Caudaal: naar de oren toe

   • Dorsaal: bovenkant van de kop

   • Ventraal: onderkant van de kop

3. Richtingen van de Poot

   • Axiaal: midden van de poot

   • Abaxiaal: zijwaarts van het midden

   • Proximaal: naar de buik

   • Distaal: naar de grond

   • Dorsaal: voorkant van de poot

   • Palmair: achterkant van de voorpoot

   • Plantair: achterkant van de achterpoot

   • Mediaal: binnenzijde van de voet

   • Lateraal: buitenzijde van de voet

Terminologie

• Pariëtaal: naar de lichaamswand toe

• Visceraal: naar de ingewanden toe

• Internus: inwendig

• Externus: uitwendig

• Profundus: diep

• Superficialis: oppervlakkig

Osteologie

• Soorten Beenderen

  1. Lang been

  2. Kort been

  3. Onregelmatig been

  4. Plat been

  5. Sesambeentjes

• Kenmerken van Lang Beenderen

  • Periost:

  • Beenvlies rondom het been

  • Bevat beenvormende laag (osteoblasten)

  • Bij breuk: activatie van het beenmerg

  • Gewrichtskraakbeen:

  • Hyalien of glasachtig, erg buigzaam en elastisch

  • Bestaat uit kraakbeencellen en intercellulaire substanties

  • Dwarsdoorsnede:

  • Mergholte

  • Compact been

  • Periost

  • Endost

  • Spongieus been

  • Proximale epifyse

  • Diafyse

  • Distale epifyse

Beencellen

• Osteoblasten: leren beenvormende cellen

• Osteocyten: 'oude' osteoblasten, volwassen beencellen

• Osteoclast: beenafbrekende cellen

• Bloedvaten:

  • Kanaal van Havers

• Tussencelstof:

  • Osteoid (30%): beenmatrix met voornamelijk collageenvezels, gevormd door osteoblasten

  • Mineralen (70%): Calcium (Ca) en Fosfor (P)

Groei van Lang Beenderen

1. Kraakbeenmodel

2. Beenvorming ter hoogte van diafyse

3. Mergholte ontstaat

4. Groeikraakbeenschijf tussen epifysen en diafysen = lengtegroei

5. Diktegroei

6. Groeikraakbeenschijven verdwijnen = volgroeid been

Ossificatie

• Intramembraneuze Verbening: schedelbeenderen ontstaan uit bindweefsel

• Endochondrale Verbening: botweefsel wordt via een kraakbeenmodel gevormd; kraakbeen vervangen door bot

Functies van het Skelet

• Steun en vormgeving van het lichaam

• Aanhechtingsplaats voor spieren

• Bescherming van vitale organen, zoals hersenen en longen

• Dynamische opslagplaats voor mineralen (calcium en fosfor) bij behoefte (bijvoorbeeld tijdens lactatie en dracht)

Soorten schedels bij de Hond

• Dolichocefaal: lange schedel

• Mesocefaal: gemiddelde schedel

• Brachycefaal: korte schedel

Wervelkolom

• Doornuitsteeksel: spinaaluitsteeksel

• Gewrichtsuitsteeksel: voor/rugzijde

• Wervelboog

• Tussenwervelruimten: bevatten cerebrospinaal vocht

Aantallen Wervels per Diersoort

• Hond: 7 cervicale, 13 thoracale, 7 lumbale, 3 sacrale, 18-23 caudale wervels

• Kat: 7 cervicale, 13 thoracale, 7 lumbale, 3 sacrale, 20-24 caudale wervels

• Paard: 7 cervicale, 13 thoracale, 6 lumbale, 5 sacrale, 15-21 caudale wervels

• Rund: 7 cervicale, 13 thoracale, 6 lumbale, 5 sacrale, 18-21 caudale wervels

• Schaap: 7 cervicale, 13 thoracale, 6-7 lumbale, 4 sacrale, 16-24 caudale wervels

• Geit: 7 cervicale, 13 thoracale, 6 lumbale, 4-5 sacrale, 11-16 caudale wervels

• Varken: 7 cervicale, 14-15 thoracale, 6-7 lumbale, 4 sacrale, 20-23 caudale wervels

Eerste Twee Halswervels

• Atlas (C1):

  • Bijna geen wervellichaam

  • Gewrichtskommen voor achterhoofdsknobbels

• Axis (C2):

  • Dens axis zorgt voor draaibeweging (knikken)

Thoracale Wervels

• Gewrichtskommetjes op wervellichaam

• Korte dwarsuitsteeksels

Lumbale Wervels

• Lange dwarsuitsteeksels

• Duidelijke spinaaluitsteeksels

Sacrale en Caudale Wervels

• Sacrale wervels vormen één geheel (de sacrum)

• Aantal caudale wervels varieert per diersoort

Ribben en Borstbeen

• Ware Ribben: rechtstreeks gewricht met borstbeen

• Valse Ribben: geen rechtstreeks gewricht met borstbeen

• Zwevende Ribben: geen verbinding met borstbeen

Schoudergordel

• Schouderblad = scapula

• Opperarmbeen = humerus

• Spaakbeen = radius

• Ellepijp = ulna

Heupbeenderen en Achterste Ledematen

• Bekken = pelvis

• Dijbeen = femur

• Knieschijf = patella

• Scheenbeen = tibia

• Kuitbeen = fibula

Vergelijking van Diersoorten

• Paard: Beweging beperkt tot sagittaal vlak, bijna geen rotatie.

• Rund: Beweging in sagittaal vlak, rotatie mogelijk.

Beweeglijkheid van Ledematen

• Digitigraad: teenganger

• Unguligraad: teentoploper

• Plantigraad: zoolganger

Vogels en Anatomie

• Minimum lichaamsgewicht = lucht houdende beenderen, zwaartepunt gecentraliseerd

• Grote oogkassen voor oriëntatie bij vlucht

• Borstbeen sterk ontwikkeld voor aanhechting borstspieren

Conclusie

• De anatomie en fysiologie van dieren, zoals gepresenteerd in deze samenvatting, vormen de basis voor verdere studie in biologie en veterinaire wetenschappen.

• Het begrijpend aanleren van deze structuren is cruciaal voor dierenverzorging, behandeling en welzijn.