Rozdział: Sztuka w kulturze. Co nas otacza?

$Kultura$

• Całokształt materialnego oraz duchowego dorobku ludzi
• Ogół elementów i obszarów ludzkiego życia, które mają różną wartość i zostały wytworzone od początku istnienia człowieka do chwili obecnej
• Przyswajanie i przekazywanie następnym pokoleniom wartości cennych dla rozwoju danej społeczności
• Przekształcanie środowiska życiowego w celu stworzenia jak najlepszych warunków do funkcjonowania
• Każdy naród i lud na ziemi ma swoją kulturę
• Przetrwała dzięki komunikacji
• O odrębności kultur od siebie decydują kody kulturowe
• Współczesna kultura często nazywana jest kulturą wizualną

\

^^Elementy kultury:^^

• Obyczaje, obrzędy, mity, wierzenia, styl życia
• Stan wiedzy danej społeczności
• Prawo
• Wartości, przekonania i normy etyczne
• Religia, etyka, filozofia
• Znaki, symbole, kody, ideologie, języki
• Sztuka i dzieła sztuki
• Wynalazki, narzędzia, maszyny, przedmioty codziennego użytku
• Umiejętności, typy zachowań
• Nauka, technika

\

^^Teksty kultury:^^

• Przestrzeń miasta
• Dzieło sztuki
• Spektakl teatralny
• Książka

\

$Sztuka$

• Oparte na umiejętnościach i opanowaniu określonych zasad przekształcanie materiału tak, aby przyjął on nową, odrębną formę, czyli stał się dziełem
• Współczesna sztuka to ogólna zdolność człowieka do twórczego działania, polegającego na utrwalaniu i interpretacji rzeczywistości lub kreowaniu nowej, z intencją oddziaływania na odbiorców
• Obejmuje wiele rodzajów świadomej i celowej aktywności człowieka
• Praca artystów wyrażających swoje poglądy i przeżycia w nietypowej formie, w celu wywołania w widzach emocji

\

^^Rodzaje sztuki:^^

• Sztuki piękne:   * XVII - XVIII w.   * Piękno jest podstawowym dążeniem artystów i najważniejszą cechą dzieł   * Obejmuje:     * Malarstwo     * Rzeźbę     * Architekturę     * Poezję     * Wymowę     * Taniec     * Muzykę     * Teatr
• Sztuki plastyczne:   * XIX w.   * Dziedziny, które oddziałują na zmysł wzroku   * Obejmuje:     * Malarstwo     * Grafikę     * Rzeźbę     * Architekturę     * Rzemiosło artystyczne
• Sztuki wizualne i audiowizualne:   * Współczesne określenia   * Formy twórczości artystycznej, odbierane za pomocą różnych zmysłów   * Wykracza poza zbiór dziedzin zaliczanych do sztuk plastycznych

\

$Dzieło sztuki$

• Materialny obiekt wytworzony zgodnie z określonymi regułami, w celu odwzorowania rzeczywistości, wykonania określonego przedmiotu lub wyrażenia przeżycia w sposób poruszający lub pouczający
• Powszechnie uważane za piękne, oryginalne, wyróżniające się spośród innych wytwory człowieka
• Dziełem sztuki może być nie tylko przedmiot, ale także sama aktywność twórcy, czy nawet jego pomysł lub projekt
• Współczesne dzieła sztuki są efektem poszukiwania nowych form wyrazu

\

^^Formy dzieł sztuki:^^

• Tradycyjne:   * Obrazy   * Rysunki   * Grafiki   * Rzeźby   * Budowle   * Przedmioty sztuki użytkowej
• Nowoczesne:   * Fotografie   * Fotokolaże   * Fotomontaże   * Filmy   * Przedmioty gotowe   * Przedmioty znalezione
• Nowe praktyki sztuki:   * Obiekty   * Asamblaże   * Instalacje   * Nagrania audio-wideo   * Happening   * Performance

\

^^Funkcje sztuki:^^

• Ekspresywna:   * Wyrażanie przez artystę jego subiektywnych doznań i oglądu świata
• Ludyczna:   * Widoczna zwłaszcza w sztuce służącej rozrywce i odpoczynkowi
• Komunikacyjna:   * Odczytywanie przez odbiorcę sensów nadanych dziełu przez artystę   * Mogą one dotyczyć:     * Obyczajowości     * Wiary     * Historii
• Magiczna:   * Przejawiała się w proszeniu bóstw o dobrobyt za pomocą dzieł sztuki   * Ukazywała i tłumaczyła porządek świata
• Użytkowa:   * Przedmioty służące celom praktycznym, a jednocześnie odznaczające się wartościami estetycznymi
• Religijna:   * Wytwarzanie przedmiotów związanych z obrzędami religijnymi   * Mogą to być:     * Grobowce     * Wizerunki świętych
• Dydaktyczna:   * Demaskuje przejawy zła i niesprawiedliwości społecznej   * Kształtuje krytyczną postawę wobec rzeczywistości
• Symboliczna:   * Realizowana poprzez:     * Piramidy, uwidaczniające status faraona     * Katedry, ukazujące potęgę Boga     * Wieżowce korporacji, manifestujące władzę pieniądza
• Estetyczna:   * Zyskała na znaczeniu wraz z rozwojem malarstwa świeckiego i prywatnego mecenatu   * Dzieła sztuki miały umożliwiać człowiekowi obcowanie z pięknem

\

^^Dziedziny sztuk wizualnych:^^

• Rysunek:   * Dzieła są tworzone głównie przy użyciu:     * Ołówka     * Węgla     * Kredy     * Tuszu   * Najważniejszą rolę odgrywają:     * Linia     * Walor     * Światłocień
• Grafika:   * Dzieła w których kluczowa jest linia   * Głównie cyfrowe projektowanie graficzne
• Malarstwo:   * Plamy barwne tworzą różne kompozycje   * Główne środowiska wyrazu to:     * Kształt     * Kolor
• Fotografia:   * Technika tworzenia, utrwalania i powielania w formie śladu na materiale światłoczułym lub w postaci cyfrowej obrazu będącego fragmentem rzeczywistości   * Podstawowym środkiem wyrazu jest kadr
• Architektura:   * Sztuka kształtowania miejsca, w którym żyje człowiek   * Projektowanie przestrzeni i budowanie obiektów z uwzględnieniem ich funkcji oraz usytuowania   * Podstawowe elementy kompozycji architektonicznej:     * Bryła     * Rozmieszczenie brył w przestrzeni     * Proporcje brył w przestrzeni   * Do tych czynników powinno dostosować się:     * Wygląd miejsc     * Wygląd budowli     * Rodzaj zastosowanego materiału
• Film:   * Ruchowe, udźwiękowione obrazy, tworzące opowieść w czasie, zwaną fabułą   * Najważniejszym środkiem wyrazu jest montaż   * Najmniejsza część dzieła filmowego to kadr   * Kadr to pojedyncza, zatrzymana klatka filmowa
• Sztuka użytkowa:   * Projektowanie przedmiotów codziennego użytku, tak aby ich wygląd odpowiadał przeznaczeniu   * Powinna mieć zastosowanie praktyczne   * Najważniejszymi zagadnieniami są:     * Funkcja     * Forma     * Technika
• Rzeźba:   * Operuje formatami trójwymiarowymi czyli bryłami   * Jej wytwory można oglądać ze wszystkich stron   * Najważniejszymi środkami są:     * Tworzywo     * Technika opracowania tworzywa     * Faktura
• Nowe praktyki sztuki:   * Nietypowe i współczesne dzieła i zabiegi artystyczne   * Najważniejsza w tej dziedzinie jest strategia artysty   * Kluczowe kwestie:     * Problematyka pracy artysty     * Tworzywo     * Sposób kontaktu z dziełem   * Praktyki sztuki:     * Instalacje     * Happeningi     * Performace

\

$Typy kultury i sztuki$

%%Kultura globalna%% %%i Sztuka światowa%%

^^Kultura globalna:^^

• Powstała w wyniku połączenia elementów kultur poszczególnych krajów i narodowości, które nastąpiło za sprawą środków masowego przekazu, głównie telewizji i internetu
• Dzięki nowoczesnym środkom przekazu wszyscy mogą uczestniczyć w kulturze globalnej, korzystać z jej dorobku i szybkiego, nieograniczonego przepływu informacji

\

^^Sztuka światowa:^^

• Wielki zbiór twórczości różnych regionów i narodów, o cechach podobnych niezależnie od miejsca powstania i poruszającej te same tematy
• Zjawisko ciągłego przepływu, rozpowrzechniania i przetwarzania informacji o sztuce oraz reprodukowaniu dzieł
• Funkcjonowanie świata sztuki, jako wspólnoty ludzi na całym globie

\

%%Kultura europejska%% %%i Sztuka europejska%%

^^Kultura europejska:^^

• Powstała z połączenia dziedzictwa Starożytnej Grecji i Rzymu oraz wartości świata chrześcijańskiego
• Kształtowała się w kręgu średniowiecznej kultury, a potem renesansowych Włoch, XVII- i XVIII- wiecznej Francji oraz XIX-wiecznych Niemiec i Anglii
• Nierozerwalnie powiązana z rozwojem dorobku kulturowego wszystkich krajów kontynentu

\

^^Sztuka europejska:^^

• Ogół osiągnięć artystycznych krajów tego kontynentu
• Zbiór wspólnych cech dzieł powstałych na tym obszarze, wynikłych z jednakowych źródeł informacji oraz z podobnej historii
• Style:   * Romański   * Gotycki   * Renesanz   * Barok   * Klasycyzm   * Romantyzm

\

%%Kultura narodowa%% %%i Sztuka narodowa%%

^^Kultura narodowa:^^

• Całokształt dorobku danej nacji
• Czynnik spajający miekszańców wielu różnych regionów w zbiorowość mającą poczucie jedności
• Chroniona przez instytuty państwowe, m.in.:   * Muzea   * Teatry narodowe   * Instytuty sztuki filmowej
• Elementy kultury narodowej:   * Historia   * Język   * Wyznanie   * Sztuka   * Zwyczaje   * Symbole   * Bohaterowie historyczni   * Bohaterowie literaccy

\

^^Sztuka narodowa:^^

• Twórczość artystów czujących przynależność do danego kraju i dających temu wyraz w swojej działalności
• Dzieła powstałe na terenie określonego państwa
• Przykładowe dzieła to prace nawiązujące tematyką do:   * Narodowej historii   * Tradycji   * Mitologii   * Literatury   * Piękna rodzimych pejzaży

\

%%Kultura regionalna%% %%i Sztuka regionalna%%

^^Kultura regionalna:^^

• Dorobek ludzi zamieszkujących tereny poza miastami, w niewielkich, odizolowanych społecznościach
• Prace powstają wedle ustalonych wzorców, przekazywanych z pokolenia na pokolenie
• Dążenie do zachowania elementów charakterystycznych dla danego miejsca, podtrzymywania tryadycji i pogłębiania wiedzy o historii danego miejsca
• Wpółtworzenie i ożywianie ruchu kulturalnego w danej okolicy
• Składają się na nią:   * Język (gwara)   * Ubiór   * Kuchnia   * Zwyczaje   * Wyznanie
• Wytwory związane są z:   * Codziennym życiem na wsi   * Zwyczajami   * Dorocznymi świętami

\

^^Sztuka regionalna:^^

• Autorami są niewykształceni ludowi twórcy
• Nazywana sztuką nieprofesjonalną
• Powiela obowiązujące w danym regionie typy przedstawień, często religijnych
• Stanowi źródło rozrywki i wzmacnia poczucie tożsamości w lokalnych społecznościach
• Najbardziej popularne formy:   * Malarstwo   * Rzeźba   * Grafika   * Rzemiosło artystyczne

\

%%Kultura lokalna%% %%i Sztuka lokalna%%

^^Kultura lokalna:^^

• Związana z przestrzenią w której przebywamy na codzień i z którą czujemy więź
• Zaangażowanie w jej współtworzenie to wspieranie miejscowych twórców i dbałość o zachowanie unikalnego charakteru okolicy

  \

^^Sztuka lokalna:^^

• Zjawiska artystyczne występujące w danym, niewielkim środowisku
• Twórczość - tradycyjna i nowoczesna - lokalnego kręgu

\

%%Kultura elitarna%% %%i Sztuka elitarna%%

^^Kultura elitarna:^^

• Tworzyła ją dawna elita społeczna
• Współcześnie jest rozwijana przez profesjonalnych twórców dla ludzi wykształconych, mających przygotowanie by odbierać trudne komunikaty
• Komunikaty te zmuszają do:   * Myślenia   * Ciągłego poszerzania wiedzy   * Samodzielnego poszukiwania odpowiedzi

\

^^Sztuka elitarna:^^

• Działalność artystów, znawców sztuki i specjalistów związanych ze szkołami artystycznymi
• Nazywana sztuką profesjonalną
• Wymaga od odbiorców:   * Wiedzy o kulturze   * Przygotowania do interpretacji najnowszych zjawisk w sztuce
• Często:   * Zawiera krytykę rzeczywistości   * Wykracza poza nasze przyzwyczajenia   * Zmusza do reflekcji   * Wywołuje silne przeżycia
• Dzieła prezentowane:   * Na festiwalach sztuki   * W muzeach   * W galeriach

\

%%Kultura popularna%% %%i Sztuka popularna%%

^^Kultura popularna:^^

• Zjawisko, w którym dobra są produkowane fabrycznie i anonimowo dla zysku
• Czerpie z dorobku kultury elitarnej, ale jest dostępna dla szerokiego grona odbiorców, dostosowana do upodobań większości z nich
• Jest związana z rozwojem nowych środków przekazu:   * Gazet   * Radia   * Telewizji   * Internetu

\

^^Sztuka popularna:^^

• Zapewnia widzom przede wszystkim rozrywkę
• Powiela powrzechnie znane i akceptowane wzorce, często będące uproszczeniem osiągnięć sztuki elitarnej
• Przekazywane treści są proste, związane z codziennym życiem
• Wiele wytworów powstaje w celach komercyjnych
• Autorami tych dzieł są wykwalifikowanie producenci i projektanci
• Jest to m.in.:   * Wystrój wnętrz   * Moda   * Wygląd miast

\ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \