BEGRIPPEN CULTUUR
BEGRIPPENLIJST:
611: POLITIEK? DEMOCRATIE, RECHTSSTAAT | |
|---|---|
POLITIEK | het besturen van samenleving, het geheel van afspraken die nodig zijn en alles wat overheid kan, moet en mag regelen |
DEMOCRATIE | iedereen krijgt alle kansen om mee de koers van de SL te bepalen |
DICTATUUR | alle macht ligt bij 1 persoon of kleine groep mensen |
TOTALITAIR SYSTEEM | de overheid controleert elk aspect vh leven vd bevolking |
STAAT | vorm van politieke organisatie waar ze vaak mondiale problemen niet alleen kunnen oplossen → samenwerken |
SOEVEREINITEIT | gezag vd staat is onbeperkt en het hoogst in zijn soort |
TERRITORIALE INTEGRITEIT | staten mogen elke agressie, invasie en externe interven zijn grenzen af te wijzen |
LEGITIMITEIT | meerderheid van bevolking accepteert acties van de staat of komt er niet tegen in opstand |
NATIE | gemeenschap van mensen verbonden door gedeelde ID, cultuur, taal, geschiedenis → streven naar zelfbestuur |
NATIONALISME | politieke streven naar eigen ID voor naties, al dan niet onder vorm van onafhankelijke staat |
RULE OF LAW | rechtsstaat is een staat waar het recht de norm is (NIET de wil van dictator / partij die denkt boven de wet te staan) |
612: DE GRONDWET | |
GRONDWET | bepaalde ordening van burgers in een staat |
613: HET BELGISCH STAATSBLAD | |
WETSVOORSTEL | voorstel dat ingediend wordt door 1 of meerdere volksvertegenwoordigers |
WETSONTWERP | de regering (ministerraad) legt wet voor aan parlement |
KONINKLIJK BESLUIT | akte van UITVOERENDE macht → uitvoering van (grond)wet → genomen door regering in ministerraad → getekend door Koning + bevoegde ministers |
DECREET | een besluit genomen in Vlaams parlement |
BELGISCH STAATSBLAD | officiële publicatie van Belgische Staat waarin W, KB, D, O, oprichting van verenigingen, … voor het hele land worden bekendgemaakt |
614: SCHEIDING DER MACHTEN | |
TRIAS POLITICA | wetgevende macht, uitvoerende macht en rechterlijke macht |
BIJZONDERE MACHTEN | grensgevallen of inbreuken op de scheiding der machten |
615: KIESWETGEVING IN BELGIË | |
CIJNSKIESSTELSEL | het ‘gewone volk’ wordt gezien als ongeschikt voor politieke beslissingen te nemen |
AMS | Algemeen Meervoudig Stemrecht = elke persoon heeft meer dan 1 stem ongeacht bezit of opleiding |
AES | Algemeen Enkelvoudig Stemrecht = elke persoon heeft maar 1 stem, ongeacht bezit of opleiding → gelijkheid |
KIESDREMPEL | het vastgelegde % van de stemmen dat partij moet behalen in kieskring om in aanmerking te komen voor zetelverdeling |
LIJSTSTEM | stem uitgebracht op volledige lijst van kandidaten van bepaalde politieke partij |
KIESQUOTIËNT | het resultaat vh stemcijfer van partij gedeeld door 1 tot 11 |
STEMCIJFER | totaal aantal behaalde stemmen van een partij tijdens verkiezingen |
616: OPKOMSTPLICHT BIJ VERKIEZINGEN | |
STEMPLICHT | verplicht deel te nemen aan verkiezingen door je stem uit te brengen, kan ook een blanco stem zijn |
OPKOMSTPLICHT | verplicht om op te dagen bij verkiezingen, niet om te stemmen |
617: ROL VAN PARLEMENT | |
PARLEMENT | een vergadering van verkozen mensen → vormt 1 tak van de 3 institutionele machten in een staat → wetgevende macht |
MEERDERHEID | de partijen en fracties die deel uitmaken van de regering |
HOMOGENE MEERDERHEID | meerderheid gevormd door 1 partij |
COALITIE | meerderheid gevormd door 2 of meerdere partijen |
OPPOSITIE | de partijen en fracties die geen deel uitmaken van de regering → hebben samen meestal minder dan 50% van alle zetels |
REPRESENTATIEVE DEMOCRATIE | volk wordt vertegenwoordigd door gekozen volksvertegenwoordigers |
DIPLOMADEMOCRATIE | hoger opgeleide burgers hebben meer politieke invloed dan lager opgeleiden |
WETSVOORSTEL | voorstel van Parlement voor nieuwe wet |
WETSONTWERP | voorstel van regering voor nieuwe wet |
DECREET | wet op regionaal niveau (Vlaams parlement) |
COMMISSIES | gespecialiseerde groepen parlementsleden die wetsvoorstellen en ontwerpen bespreken |
AMENDEMENT | voorgestelde wijziging van originele tekst van wetsvoorstel / ontwerp → door commissies of in plenaire vergadering |
618: PARITAIRE DEMOCRATIE | |
PARITAIRE MAATSCHAPPIJ | maatschappij waarin er een gelijke verdeling van de macht tussen mannen en vrouwen op beleidsniveau |
WET TOBBACK SMET | een verplicht quotum dat een aantal van ⅓ van alle kandidaten op de lijsten moeten vrouwen zijn |
QUOTAWETTEN | op elke verkiezingslijst mag het verschil tussen het aantal mannelijke en vrouwelijke kandidaten niet groter zijn dan 1 |