🌍 DZIAŁ 2 – LUDNOŚĆ I URBANIZACJA W POLSCE

📚 POJĘCIA

Demografia → nauka o ludności (jej liczbie, strukturze i zmianach)

Migracja → przemieszczanie się ludzi (stałe lub czasowe)

Emigracja → wyjazd z kraju

Imigracja → przyjazd do kraju

Bezrobocie → brak pracy mimo chęci jej podjęcia

Naród → wspólna kultura, język, historia i tradycja

Społeczność etniczna → grupa o wspólnym pochodzeniu i kulturze

Mniejszość etniczna → grupa bez własnego państwa

Mniejszość narodowa → naród żyjący w innym państwie

Miasto → duże skupisko ludności, gdzie większość pracuje poza rolnictwem

⸻

📊 WZORY

PN = U − Z (przyrost naturalny)

SM = I − E (saldo migracji)

PR = PN + SM (przyrost rzeczywisty)

WPN = (U − Z) / L × 1000 (współczynnik przyrostu naturalnego)

⸻

🧠 ZALEŻNOŚCI *

U > Z → wzrost liczby ludności

Z > U → spadek liczby ludności

I > E → napływ ludności

E > I → odpływ ludności (wyludnienie)

PN + SM = PR

⸻

📈 CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA URODZENIA

poziom życia społeczeństwa

sytuacja materialna rodzin

polityka państwa (np. świadczenia)

aktywność zawodowa i edukacja kobiet

dostęp do opieki zdrowotnej

styl życia i plany rodzinne

⸻

🌍 ROZMIESZCZENIE LUDNOŚCI

Największe zagęszczenie: południe Polski i duże miasta

Czynniki:

klimat i ukształtowanie terenu

dostęp do wody

żyzne gleby

rozwój przemysłu i miejsc pracy

dobra infrastruktura (drogi, transport)

⸻

👥 PODZIAŁ LUDNOŚCI

Ogół ludności → miejska + wiejska

Aglomeracje:

monocentryczna → jedno dominujące miasto (np. Warszawa)

policentryczna → kilka równorzędnych miast (np. Górnośląska)

⸻

👥 MNIEJSZOŚCI ETNICZNE W POLSCE

Romowie, Łemkowie, Tatarzy, Karaimi

⸻

🏙 URBANIZACJA

Urbanizacja → wzrost liczby ludności w miastach i rozwój miast

Procesy urbanizacyjne:

suburbanizacja → rozwój przedmieść (ludzie wyprowadzają się z centrum)

dezurbanizacja → spadek liczby ludności w miastach

reurbanizacja → powrót mieszkańców do centrów miast

Wskaźnik urbanizacji → % ludności mieszkającej w miastach

⸻

📉 PROBLEMY LUDNOŚCI W POLSCE

spadek liczby ludności (niska liczba urodzeń)

starzenie się społeczeństwa

migracje zagraniczne

bezrobocie

zmiany struktury zatrudnienia

⸻

👥 STRUKTURA SPOŁECZEŃSTWA

więcej kobiet niż mężczyzn

mało dzieci

dużo osób starszych

wydłużanie długości życia

dominacja pracy w usługach

⸻

💼 ZATRUDNIENIE

rolnictwo → uprawa roślin, hodowla zwierząt

przemysł → produkcja dóbr

usługi → handel, edukacja, transport, medycyna

⸻

📊 BEZROBOCIE

Brak pracy mimo chęci jej podjęcia

Przyczyny:

brak miejsc pracy

niedopasowanie kwalifikacji

automatyzacja i zmiany gospodarcze

⸻

🗺 WOJEWÓDZTWA I ICH STOLICE

dolnośląskie → Wrocław

kujawsko-pomorskie → Bydgoszcz / Toruń

lubelskie → Lublin

lubuskie → Gorzów Wielkopolski / Zielona Góra

łódzkie → Łódź

małopolskie → Kraków

mazowieckie → Warszawa

opolskie → Opole

podkarpackie → Rzeszów

podlaskie → Białystok

pomorskie → Gdańsk

śląskie → Katowice

świętokrzyskie → Kielce

warmińsko-mazurskie → Olsztyn

wielkopolskie → Poznań

zachodniopomorskie → Szczecin

📌 Uwaga: w dwóch województwach są dwie stolice:

kujawsko-pomorskie (Bydgoszcz – administracyjna, Toruń – sejmik)

lubuskie (Gorzów Wlkp. – administracyjna, Zielona Góra – sejmik)

⸻

🌍 NAJWAŻNIEJSZE ZJAWISKA

spadek liczby ludności w Polsce i Europie

starzenie się społeczeństwa

migracje (emigracja i imigracja)

urbanizacja i rozwój miast

zmiany w strukturze zatrudnienia

⸻

💡 NAJWAŻNIEJSZE DO ZAPAMIĘTANIA

PN = U − Z

SM = I − E

PR = PN + SM

urbanizacja = rozwój miast

starzenie się społeczeństwa = mało dzieci + dużo osób starszych