WPA

WPA

= Wet op het PolitieAmbt

• Laatste wijziging: bij fouillering ontkleden ja of nee?

Kennis + ervaring = macht

Doel v/d WPA

·       Bepaalt wettelijk kader waarin politieambt wordt uitgeoefend

·       Bijdrage tot waarborgen fundamentele individuele rechten & vrijheden v/d mens

Politiefunctie:

-       Institutioneel beschermende & regulerende functie v sociale orde

-       Mogelijk maken uitoefening fundamentele rechten

-       EN voorkomen/verhelpen v/d ontregeling van deze orde

DUS wat verwacht burger van politie?

—> Handhaven openbare orde, zorgen dat alles rustig blijft

—> Orde herstellen wanneer verstoord

BESLUIT DOEL V/D WPA

-       Verbeteren v/d werking v/d politie door: vastleggen finaliteit, bepalen verantwoordelijkheden & bevoegdheden v overheden, & het omschrijven v/d gezagsrelatie

                    EN

-       Verhogen rechtszekerheid: WPA vormt wettelijke basis voor politietussenkomsten

DUS

—> Werking politie verbeteren door duidelijk maken wat politie mag & niet mag doen, wie de bazen zijn, …

! WPA is niet allesomvattend, er zijn andere wetten & besluiten (EVRM, WGP,)

Situering v/d WPA

Midden jaren ’80 à bende v Nijvel, CCC, heizeldrama

—> Gebrek aan coherent veiligheidsbeleid, geen samenwerking politiediensten, geen communicatie, concurrentie (!!)

05/08/1992: WPA

Zaak Dutroux à vorm v eenheidspolitie

Tijdlijn:

a.    23/04/’98: ontsnapping Dutroux: hervorming politie = noodzakelijk

b.    24/05/’98: octopusakkoord

c.     Eind ’98: kleine integratie: SPC, SPN & LPA in rijkswacht

d.    07/12/’98: geconcretiseerd in WGP

= creatie GP, gestructureerd op 2 niveaus

Krachtlijnen v/d WPA

Art. 1 lid 1: “politiediensten vervullen hun opdrachten onder het gezag en de verantwoordelijkheid v/d overheden die daartoe door of krachtens de wet worden aangewezen.” (burgemeester, min. BiZa, min. Justitie, PDK)

·       Politieoverheid: bevoegd om politiemaatregelen te nemen & door politie te laten uitvoeren

§  BV: hittegolf à zwembad niet meer vullen of auto niet meer wassen

§  BV: avondklok COVID

-       Zijn rechtshandelingen die rechtstoestand burger wijzigen, zonder instemming vereist is

-       Overheden MET hiërarchisch gezag: bevelen, onderrichtingen & richtlijnen

§  Bevel: punctuele injunctie v/e overheid aan de politiedienst (doen wat is opgelegd, tot op de minuut)

§  Onderrichting: GPI-omzendbrieven (doen wat gezegd wordt maar kan bv kiezen wanneer)

§  Richtlijn: “voorschriften” die politie raamkader oplegt & de beoordelings- & handelingsruimte beperkt

-       Overheden ZONDER hiërarchisch gezag: vorderingen & richtlijnen

§  Vordering: actie waarmee overheid, die onvoldoende middelen/mogelijkheden heeft, politiedienst verplicht mee te werken

§  Richtlijn: “voorschriften” die politie raamkader oplegt & de beoordelings- & handelingsruimte beperkt

Art. 1 lid 2: “bij het vervullen van hun opdrachten van bestuurlijke/ gerechtelijke politie, waken de politiediensten over de naleving & dragen zij bij tot de bescherming v/d individuele rechten & vrijheden, evenals tot de democratische ontwikkeling v/d maatschappij.”

Dubbel principe:
a. staan ten dienste burgers à kunnen tegenstrijdig zijn (betoging blokkeert straat, wie wegsturen??)
b. democrat. Instellingen eerbiedigen

—> Maatschappelijk spanningsveld

o   Mijn rechten <-> rechten v anderen

o   Individueel belang <-> collectief belang

§  “het is hier precies een autostrade”, rijdt zelf te snel

Art. 1 lid 3: “om hun opdrachten te vervullen, gebruiken zij slechts dwangmiddelen onder de voorwaarden die door de wet worden bepaald.”

Politie à wettelijk monopolie gebruik dwang & geweld à voorwaarden door wet bepaald = WPA

Dwang = iedere maatregel die verplichting, gebod of verbod inhoudt voor de burger (alle geweld = dwang, maar niet alle dwang = geweld : verbaal)

Personeel

1.       CaLog: geen enkele politiebevoegdheid, uitzonderingen

a.    Afluisteren telefoongesprekken door blinden/slechtzienden

b.    Opstellen pv’s à politie sneller terug op de baan

c.     Onderscheppen, kennisnemen, doorzoeken, opnemen privé communicatie/ gegevens ict - systeem

d.    ZIE DIA 40 VOOR MEER   

2.     Agentenkader: geen politieambtenaar, beperkte politiebevoegdheid

a.    Basisopdrachten: verkeer, GAS, algemeen veiligheidstoezicht

b.    Opdrachten in kader v bijstand aan politieambtenaren

c.     Bevoegdheden bij heterdaad

3.     Beveiligingskader: agent v bestuurlijke politie

a.    Bewaking/overbrengen verdachten/gevangenen

b.    Bewaking kritieke punten & hoven & rechtbanken

4.     Politieambtenaren

a.    Basiskader: inspecteur v politie, AGP & ABP

b.    Middenkader: hoofdinspecteur v politie, OGP & ABP

c.     Officierenkader: (hoofd)commissaris v politie, OGP & OBP

                                                    i.     OGP: Officier v gerechtelijke politie/hulpO v/d PDK

1.       Gerechtelijk (buiten WPA)

2.     Bevoegdheden: huiszoeking heterdaad, tel.onderzoeken, afname DNA

                                                   ii.     OBP: Officier v bestuurlijke politie

1.       Kan hoofdinspecteur wegens tekort

2.     Bevoegdheden: systematische veiligheidsfouilles, informeren wanneer rampsite verlaten, etc (dia 44)

5.     Partners, niet onder WPA

a.    Andere diensten/personen met politionele bevoegdheid (douane)

b.    Inlichtingen en veiligheidsdiensten

c.     Gemeenschapswachten

d.    Private veiligheid

Territoriale bevoegdheid

Leden OPS (tijdens diensturen) bevoegd geheel grondgebied v/h Rijk, lokale grondgebied PZ (voor hervorming: gemeentepol enkel bevoegd gemeente)

—> Noodzakelijk voor hycap (lokpol opdrachten fed)

Algemene opdrachten

Art. 14: opdrachten v bestuurlijke politie

-       Voorkomen v misdrijven: technopreventie, patrouilleren

-       Toezien handhaving OO

-       Beschermen personen & goederen algemeen

-       Toezicht naleving wetten & verordeningen

-       Bijstand personen in gevaar

-       Verzekeren algemeen toezicht

—> Voorkoming misdrijven & beperken vd grondrechten met oog op vrijwaren vd OO

Art. 15: opdrachten v gerechtelijke politie

-       Vaststellen misdrijven

-       Verzamelen bewijzen & inbeslagname

-       Opsporen dader & vrijheidsberoving

-       Verslaggeving & opstellen PV

—> Opsporing & opheldering v misdrijven

Art. 13: bescherming v personen

—> Bescherming v personen krijgt voorrang op taken bestuurlijke & gerechtelijke politie

Art. 44: leveren sterke arm

-       Betekenen & ten uitvoer leggen gerechtelijke bevelen

-       Enkel ambtenaren (bv deurwaarder) beschermen tegen elke aanslag op fysieke integriteit & alles doen om moeilijkheden & hinderpalen weg te nemen

-       Bv: deurwaarder moet iemand onteigenen die gekend is voor IFG

-       Preventieve vordering (dus op voorhand) kan niet, tenzij aanwijzingen

Art. 44 2^de lid: betekenen & ten uitvoer leggen gerechtelijke bevelen

-       Bevel tot huiszoeking

-       Bevel tot medebrenging

-       Bevel tot aanhouding

-       Bevel tot verlenging

-       Bevel tot vattingsbevel

-       Geen deurwaardersexploten!!!

Art. 46: bijstand & doorverwijzing

-       Bijstand SO misdrijven, door opvang, bijstand, informatie, doorverwijzen

Art. 42:

-       Wanneer lid OPS of personen in gevaar: OPS hulp/bijstand aanwezige personen à mag persoon niet in gevaar brengen!

-       Bv: mee in auto, mag geen verkeersovertredingen

Art. 43

-       Leden OPS geven VERPLICHT wederzijdse bijstand (PZ aan PZ)

-       Niet alleen PZ, ook brandweer, burger, gemeentediensten (Art. 42)

-       Weigering = bestraft (schuldig verzuim)

-       Schade = last overheid verantwoordelijk optreden politie

Specifieke opdrachten

Art. 16: politie over het wegverkeer (verkeersdienst PZ of WPR)

-       Art. 16 bis: SPN

-       Art. 16 ter: LPA

-       Art. 16 quater: SPC

-       Art. 16 quinquies: DAB

Art. 17: ramp – onheil – schadegeval

-       Politie ter plaatse waarschuwen bestuur/gerecht overheden

-       Personen in gevaar redden, evacueren

-       Goederen beschermen & plundering voorkomen

-       Medewerking burgers vorderen

-       Verlaten plaats na OBP ingelicht

Art. 18: geesteszieken

-       Toezicht geesteszieken die

o   Hun gezondheid & veiligheid in gevaar brengen

o   Bedreiging vormen voor leven & lichamelijke integriteit anderen

-       Beletten dat zij ronddwalen – vatten hen – inlichten PDK

-       Vatten gemeld ontvlucht psychiatrische dienst

Art. 19: geïnterneerden

-       Toezicht op geïnterneerden

-       Vatten ontvluchtte geïnterneerden, verwittigen PDK, schikken naar richtlijnen

Art. 20: veroordeelden (straf maar niet in gevangenis)

-       Toezicht op veroordeelden die strafuitvoeringsmodaliteit vd vrijheidsstraf

o   Penitentiair verlof

o   Probatieopschorting

o   Onder (elektronisch) toezicht

Art. 21: vreemdelingen

-       Toezicht op naleving wettelijke bepalingen mbt

-       Toegang tot grondgebied

-       Verblijf

-       Vestiging

-       Verwijdering

—> van vreemdelingen

Art. 22: samenscholingen

-       veel mensen = politie moet aanwezig zijn voor rust

Art. 23: gevangenen & justitie

-       toegewezen DAB

-       alle opdrachten in gevangenissen, met gevangenen, in gerechtsgebouwen

Art. 24: dieren

-       gevaarlijke/verlaten dieren einde maken rondzwerven

Art. 25: administratieve taken

-       politie kan niet belast worden met administratieve taken die niet aan hen werden opgedragen krachtens de wet

-       wel: onderzoeken in tuchtrechtelijke aangelegenheden

-       openbare plechtigheden: protocollaire aanwezigheid, begeleiding belangrijke personen

Bevoegdheden

Art. 37: gebruik v geweld

-       wettelijkheid: doel moet wettig zijn

-       subsidiariteit: noodzakelijk, kan niet anders, zo weinig mogelijk

-       proportionaliteit: redelijk & in verhouding, afwegen belang & risico

-       rekening houden risico’s

-       waarschuwing geven tenzij gebruik onwerkzaam wordt (bv. hoii we komen drugs zoeken)  

Art. 37 bis: gebruik v boeien

-       overbrenging, uithaling & bewaking v gedetineerden

-       bewaking v een persoon die het voorwerp uitmaakt v een gerechtelijke vrijheidsbeneming (verdachten)

o   gedrag persoon tijdens (vroegere) vrijheidsberoving

o   aard gepleegd misdrijf / veroorzaakte storing vd OO

o   ontvluchtingsgedrag

o   gevaar betrokkene voor zichzelf, leden OPS, derden

o   gevaar betrokkenen bewijzen vernietigd/schade veroorzaakt

o   !!mag nooit automatisme zijn & tot in detail beschrijven

§  Beschrijving mate dreiging & agressie & pogingen bedaren

-       “boeien”: handboeien, plastic strips, boeien immobiliseren onderste ledematen, gebruik al wat vrijheid v beweging belet/belemmert

-       Secundaire verankeringspunten = niet verboden

-       Binnen principes legaliteit/subsidiariteit/proportionaliteit !!

-       Geen onmenselijke toestanden, folterpraktijken

Art. 37 ter: gebruik v boeien bij minderjarigen

-       Bijkomende schriftelijke motiveringsplicht; ter bescherming mj, enkel:

o   Overbrenging, uithaling, bewaking mj die MOF hebben gepleegd of verdacht

o   Bewaking mj die voorwerp uitmaakt ve gerechtelijke/ bestuurlijke arrestatie

§  Verzet of geweld tegen vrijheidsbeneming

§  Acute ontvluchtingsgevaar

§  Gevaar dat betrokkene voor zichzelf, lid OPS, derden

§  Acute gevaar betrokkene bewijzen tracht te vernietigen  

o   Niet langer dan noodzakelijk

o   Omstandigheden die boeien rechtvaardigen ophouden te bestaan = boeien

o   Twijfel meerderjarigheid = regel mj

o   Melding in PV of register vd vrijheidsberovingen

Art. 38: gebruik v vuurwapens

Wapen treken mag altijd, valt niet onder Art. 38, wel onder dwang

Enkel gebruik maken wanneer:

·       Wettige verdediging

o   Onwettige aanval op jou/iemand anders

§  Bezig of nadert

§  Gericht op leven of verwonden

o   Afweren bij nacht vd beklimming of braak vd afsluitingen, muren of toegangen ve bewoond huis/appartement

·       Tegen gewapende personen of richting voertuig met gewapenden aan boord (kan ook mes)

·       Noodzakelijk beschermen personen & goederen (OBP)

·       Noodzakelijk beschermen personen opdracht gerechtpol (OGP)

—> 1^st waarschuwing, tenzij daardoor onwerkzaam

o   Mag waarschuwingsschot, intimidatieschot = verboden

Art. 34: identiteitscontrole

Wanneer?

1.       Vrijheidsberoving of strafbaar feit gepleegd

2.     OO zou kunnen verstoren/verstoord,

a.    opgespoord worden,

b.    gepoogd/voorbereiden misdrijf plegen

3.     Plaats waar OO bedreigd wordt

4.     Handhaving openbare veiligheid & toegang grondgebied

Wie?

-       Politieambtenaren

-       Beveiligingsagenten binnen hun opdrachten

-       Agenten v politie: kan ID-controle, geen dwang, enkel personen die misdrijf gepleegd

Art. 26: vrije toegang tot plaatsen

Steeds betreden (wanneer burger ook toegang heeft)

-       Publiek toegankelijke plaatsen: burger ook toegang

-       Verlaten onroerende goederen: eigenaar kijkt niet om, geen bewoner (bewoner niet per se eigenaar, bv flat)

o   Krakers: (niet)bewoond, klachtmisdrijf

§  Bewoond: bv achterdeur staat open, gaat binnen à OGP in kennis & samen binnen  

§  Onbewoond: eigenaar klacht indien, OGP, aanwezigen identificeren, 2u tijd pand verlaten, weigeren à eigenaar klacht bij vrederechter à gerechtsdeurwaarder bevel uitzetting door pol

o   regard jeté par la police: enkel rondkijken van buiten, niet zoeken

è Toezien handhaving OO, naleving politiewetten & verordeningen

è Zelfde plaatsen betreden om opdrachten gerpol uit te voeren

è Altijd politieambtenaren, DAB enkel binnen opdrachten

-       Kunnen hotelinrichtingen & logiesverstrekkingen bezoeken

o   Door eigenaars, exploitanten, aangestelden inschrijvingsdocumenten vd reizigers doen overleggen

Vraag aan jezelf: “valt plaats/gebouw/vertrek onder de toepassing vd onschendbaarheid vd woning zoals beschreven art.15

-       Nee: daden best/gerechtpol mogelijk

-       Ja = privaat karakter: toepassing regels vd huiszoeking wnr daar opsporingen, vaststellingen, IBN, vrijheidsberovingen, wensen uit te voeren

Art. 27: doorzoeken gebouwen

1.       Verzoek persoon werkelijk genot niet-publiek toegankelijke plaats of met toestemming van die persoon

2.     Ernstig gevaar (leven/lichamelijk integriteit v personen) op plaats &geen andere wijze kan worden afgewend

·       Kan ook vervoermiddelen

-       Doorzoeken enkel om personen in gevaar op te sporen, of oorzaak gevaar opsporen, en allebei verhelpen

-       Kan door OBP worden bevolen

-       Burgemeester spoedig mogelijk inlichten

-       Politieambtenaren, DAB binnen hun opdrachten, agenten bijstandsfunctie – ontruimen = OBP

Art. 28: fouilleringen

-       Lijkt op elkaar, fouillering kan van ene in andere overvloeien

-       Vondst vormt scheidingslijn tussen ene en andere soort

·       Zintuiglijk speuren in, op of onder kleding persoon, en/of controle bagage persoon

o   Gedeeltelijk ontkleden is mogelijk

·       “kan u zakken leegmaken” = geen fouillering (hof cassatie)

o   Experts: dwang, zakken leegmaken & voorwerpen bekijken = zintuiglijk sporen?

o   Handelen alsof begin fouillering

Veiligheidsfouille

Ø  Lichaam & kleding betasten, controle bagage, niet langer dan noodzakelijk

-       Ogv gedragingen, materiële aanwijzingen, omstandigheden denkt wapendracht of voorwerp gevaarlijk OO

è Persoon ID-controle

a.    Bescherming uitvoerders & derden

b.    Objectieve gegevens, vermoedens, andere aanwijzingen

o   Gerechtvaardigde ID-controle + objectieve gegevens, vermoedens, andere aanwijzingen dat persoon wapen/voorwerp gevaar OO

o   Heb ik wettige reden? Fouille noodzakelijk?

o   Eigen verantwoordelijkheid

-       Persoon voorwerp best arrestatie/gerecht vrijheidsbeneming

è Op zichzelf grond uitvoeren veiligheidsfouille

o   Eigen verantwoordelijkheid

-       Persoon deelname openbare bijeenkomst = bedreiging OO

è Openbare bijeenkomsten gevaar OO = preventief

o   Bv: skinhead wil deelnemen ijzerbedevaart kan gefouillerd worden aan station (zelfde geslacht)

-       Bevel & verantwoordelijkheid OBP,

-       Persoon toegang plaats OO bedreigd

è Iedere persoon, zelfs zonder verdacht, plaats betreedt waas OO gedrang kan komen

o   Bv: justitiepaleis tijdens terrorproces (zelfde geslacht)

-       Bevel & verantwoordelijk OBP

·       Politieambtenaren, DAB, agenten(heterdaad, buiten heterdaad: bijstand)