Karın Travmaları Özet Notlar

Karın Travmaları

  • Karın Bölgeleri:
    • Anterior Bölge: Arkus kostalis, pelvik arkus ve ön koltuk altı çizgileri ile sınırlı.
    • Torakoabdominal Bölge: Arkus kostalis, meme uçları hizası (4. kosta) ve skapula alt uçları ile sınırlı.
    • Lomber Bölge: Skapula uçları, iliak kanatlar ve ön-arka aksiller çizgiler ile sınırlı.
    • Posterior Bölge: Skapula uçları, iliak kanatlar ve arka aksiller çizgiler ile sınırlı.

Penetran Karın Travmaları

  • Anterior Bölge:
    • Yara eksplorasyonu ile periton penetrasyonu doğrulanır.
    • Hemodinamik instabilite varsa acil cerrahi.
    • Stabil hastalarda USG, DPL veya izlem.
  • Alt Torakal Bölge:
    • Diyafram ve plevral penetrasyon açısından değerlendirilir.
    • Diyafram rüptürü tanısında laparoskopi güvenilirdir.
    • Periton lavajı az miktarda sıvı ile yapılır.
  • Lomber ve Posterior Bölge:
    • Periton penetrasyonu zordur.
    • Yara eksplorasyonu önerilmez, yüzeyel değilse penetran kabul edilir.
    • Hematüri önemlidir, BT ve/veya IVP ile üriner sistem değerlendirilir.
  • Acil Laparotomi Endikasyonları:
    • Kurşunlanma
    • Hemodinamik instabilite
    • Peritoneal irritasyon
    • Nazogastrik sondadan kan gelmesi
    • Rektal tuşede kan
  • Ateşli Silahla Karın Travması:
    • Periton penetrasyonu varsa karın içi organ yaralanma olasılığı %95-98'dir.
    • Peritonu tutan her hasta stabil olsa da acil laparotomiye alınır.
  • Negatif Laparotomi:
    • Laparotomide patoloji olmaması.
  • Nonterapötik Laparotomi:
    • Patolojinin kendiliğinden düzelebilir olması.

Künt Karın Travmaları

  • Fark:
    • Penetran travma yaklaşımı yara yerine göre, künt travmada hasar her yerde olabilir.
  • Hemodinamisi Stabil Olgular:
    • USG (FAST) ilk tercih.
    • BT solid organ yaralanmalarını ve retroperitoneal alanı iyi gösterir.
  • Hemodinamisi Stabil Olmayan Olgular:
    • Resüsitasyon yapılır.
    • Periton lavajı yapılır.
    • Pelvis kırıkları retroperitoneal kanama nedeniyle nonterapötik laparotomiye neden olabilir.
  • Travma merkezlerinde rutin olarak önce FAST yapılır, serbest sıvı tespit edilenlere DPL uygulanır.

Duodenum ve Pankreas Yaralanmaları

  • Genellikle birlikte yaralanırlar, biri varsa diğeri de araştırılmalıdır.
  • Lomber fraktürlü olgularda pankreas ve duodenum yaralanması araştırılmalıdır.
  • Amilaz yüksekliği spesifik değildir, pankreas yaralanmalarının %40'ında normaldir.
  • Cerrahi Tedavi Alternatifleri:
    • Kapatma Ameliyatları: Basit onarım, uçuca anastomoz, serosal patch, Roux-n-y duodenojejunostomi.
    • Diversiyon Ameliyatları: Duodenal divertikülizasyon, pilor eksklüzyonu, triple ostomi.
  • Pilor Eksklüzyonu:
    • Mide salgılarının duodenuma geçişini engellemek için pilorun kapatılması.
  • Pankreas Yaralanmalarında Cerrahi Tedavi:
    • Temel kriter pankreatik duktusun bütünlüğüdür.
    • Duktus yaralanmasının tanısında ERCP en sensitif yöntemdir.
    • Pankreasın değerlendirilmesi için gastrokolik ligament açılır, Kocher manevrası ve dalak hilusu yakınında diseksiyon yapılır.
    • En sık komplikasyon fistüldür, ERCP ile tedavi yöntemi belirlenir.
    • Duktus bütünlüğü bozulmamışsa perkütan drenaj, bozulmuşsa distal pankreatektomi veya endoskopik stent uygulanır.
  • Duodenum Yaralanmasında AATS Evrelemesi:
    • Evre 1-5 arası yaralanma şiddetine göre sınıflandırılır.
  • Pankreas Yaralanmasında AATS Evrelemesi:
    • Evre 1-5 arası yaralanma şiddetine göre sınıflandırılır.

Kolon ve Rektum Yaralanmaları

  • Penetran karın travmalarında en sık ince bağırsaklar yaralanır.
  • Kolon yaralanmalarında en sık komplikasyon enfeksiyondur.
  • Tedavi seçenekleri: Primer onarım, rezeksiyon + anastomoz, kolostomi.
  • Erken başvuruda primer onarım, geç başvuruda kolostomi tercih edilir.
  • Ekstraperitoneal rektum yaralanmalarında perine drenajı önemlidir.
  • Rektum yaralanmalarında 3D Kuralı:
    • Diversiyon, Drenaj, Distal lavaj.
  • 5D Kuralı:
    • Diversiyon, Drenaj, Distal lavaj, Debritman, Dilatasyon.
  • Saptırıcı (Diversiyon) Kolostomi:
    • Uç (end) veya yan (loop) yapılabilir. Loop kolostomiler daha kolaydır.
  • Distal kolon ve rektum yaralanmalarında lavman tartışmalıdır.
  • Pelvis kırıklarıyla birlikte olan rektum yaralanmalarında mortalite yüksektir.
  • Pelvik hematomların drene edilmesi önerilir.
  • Kolostomi kapatma zamanı tartışmalıdır, 3 ay sonra endoskopi ile obstrüksiyon kontrolü yapılır.
  • Kolon Yaralanmasında AATS Evrelemesi:
    • Evre 1-5 arası yaralanma şiddetine göre sınıflandırılır.
  • Rektum Yaralanmasında AATS Evrelemesi:
    • Evre 1-5 arası yaralanma şiddetine göre sınıflandırılır.

Böbrek Yaralanmaları

  • Hematüri önemlidir, yokluğu yaralanmayı ekarte ettirmez.
  • Hematüri şiddeti ile yaralanma düzeyi arasında ilişki yoktur.
  • Tanı Yöntemleri:
    • BT: Parankimal hasar ve hematom için
    • IVP: Toplayıcı sistem ve üreter hasarı için.
    • Anjio: Vasküler yaralanma için.
  • Hipertansiyon geç komplikasyondur.
  • Ürinom idrar birikmesidir.
  • Perop toplayıcı sistem yaralanması için intravenöz metilen mavisi kullanılır.
  • Gros hematüri + şok birlikteliği önemlidir.
  • Mesane yaralanması tanısında retrograd sistografi kullanılır.
  • Posterior üretra rüptürü ve mesane yaralanması olgularının %95’inde pelvis kırığı vardır.
  • Pelvik fraktürü olup makroskopik hematürisi olan her hastada retrograd üretro-sistografi endikasyonu vardır.
  • Mobil prostat, skrotal hematom, meada kan üretra rüptürünü düşündürür.
  • Üretrografide rüptür saptanırsa sistostomi uygulanmalıdır.
  • İntraperitoneal mesane perforasyonunda acil cerrahi, retroperitonealde sonda ile takip yeterlidir.
  • Böbrek Yaralanmasında AATS Evrelemesi:
    • Evre 1-4 arası yaralanma şiddetine göre sınıflandırılır.

Diyafragma Yaralanması

  • Sağ diyafragma yaralanma riski düşüktür (karaciğer koruyucu).
  • Sol diyafragmadaki yaralanmalar santral bölgede yırtık şeklindedir, tanı güçtür.
  • Tanıda en sensitif yöntem laparoskopidir.