Temat wykładu: Początki psychologii jako samodzielnej nauki
Zagadnienia:
Wilhelm Wundt i paralelizm psychofizyczny
Psychologia jako nauka empiryczna
Strukturalizm i opozycjonistów Wunda
Psychologia aktów i psychologia postaci
Psychologia historyczno-kulturowa
Funkcjonalizm i dualizm
Psychologia ma długą historię, lecz krótką tradycję naukową (Ebbinghaus, 1908).
Wilhelm Wundt
Niemiecki fizjolog i psycholog, określany jako pierwszy psycholog.
Wundt jako twórca psychologii eksperymentalnej.
Studia: medycyna w Tybindze i Heidelbergu.
1855: Zdał państwowy egzamin medyczny.
1856: Uzyskał tytuł doktora medycyny.
1857: Habilitacja z zakresu fizjologii.
Pionier psychologii eksperymentalnej
1879: Założenie pierwszego Instytutu Psychologii Eksperymentalnej na Uniwersytecie w Lipsku.
To data uznawana za początek psychologii jako nauki eksperymentalnej.
Instytut funkcjonował wcześniej, bo od 1877 roku.
1882/1883: Instytut został oficjalnie uznany przez Uniwersytet.
Wundt rozwinął psychologię niezależną od filozofii.
Wundt a materializm psychofizyczny
Wundt przeciwstawiał się materializmowi psychofizycznemu.
Materializm psychofizyczny:
Ograniczona ilość energii w naturze.
Zjawiska psychiczne są wynikiem procesów fizycznych.
Paralelizm psychofizyczny:
Procesy fizyczne i psychiczne są jakościowo różne, zachodzą równolegle.
Nie istnieje przyczynowość psychofizyczna: zjawiska psychiczne nie mogą być bezpośrednio związane z fizycznymi.
Główne koncepcje Wunda
Bezpośredniość świadomości: Procesy psychiczne są dostępne w naszym umyśle, jednak nie wszystkie wydarzenia z zewnętrznego świata są od razu w polu świadomości.
Apercepcja: Treści świadomości w polu uwagi.
Synteza twórcza: Łączenie różnych skojarzeń związanych z doświadczeniami. Może zachodzić:
Na zasadzie podobieństw
Na zasadzie przeciwieństw
Na zasadzie przyczynowości.
Badania Wundta
Używając aparatury, Wundt badał czas reakcji oraz inne wskaźniki poznawcze.
Metoda introspekcji: Badani mieli relacjonować swoje doświadczenia.
Eksperymenty były zaplanowane i systematyczne, co wpłynęło na rozwój psychologii jako nauki empirycznej.
Rola psychologii historyczno-kulturowej
Psychologia historyczno-kulturowa traktuje zjawiska ludzkie szerzej, badając ich kontekst kulturowy.
Elementy rozważań: Język, mity, obyczaje.
Przewaga tych badań nad czysto eksperymentalnymi może przynieść wszechstronniejszy obraz psychologii.
Krytyka i konkurencja
Szkoła Wódzburska: Krytyka Wunda, w tym jego podejście do myślenia i treści doświadczenia.
Psychologia aktów (Franz Brentano): Skupia się na działalności umysłu i intencjonalności jako kluczu do zrozumienia zjawisk psychicznych.
Większa uwaga na działania człowieka nad treścią w psychologii.
Funkcjonalizm jako sprzeciw wobec strukturalizmu
William James jako propagator funkcjonalizmu.
Funkcjonalizm bada jak zjawiska psychiczne służą adaptacji organizmu do środowiska.
Psychologia treści i aktów: podejście analityczne i komplementarne w nauce.
Praktyczne zastosowanie psychologii
Zastosowania funkcjonalizmu prowadzące do konkretnych działań w edukacji (testy umysłowe, psychologia kliniczna, psychologia w sądownictwie).
Wspieranie wschodzących teorii działania psychologii w różnych dziedzinach, z naciskiem na praktyczną użyteczność wiedzy psychologicznej.
Znaczenie historii myśli psychologicznej
Wnioski z historii psychologii pokazują, jak złożone koncepty i teorie rozwijały się na przestrzeni lat.
Historia myśli psychologicznej lat osiemdziesiątych stała się fundamentem nowoczesnych teorii psychologicznych i metodologii badań.