Placenta Previa

ភាពមិនប្រក្រតីនៃការតោងរបស់សុក (Placenta Implantation Abnormality)

• ការបែងចែករវាងសុកពាំងមាត់ស្បូន (Placenta Previa) និងសុករបេះមុនកំណត់ (Placenta Abruptio):     * ទីតាំងតោង (Site):         * Placenta Previa: តោងនៅផ្នែកខាងក្រោមនៃស្បូន (Lower part - មិនប្រក្រតី)។         * Placenta Abruptio: តោងនៅផ្នែកខាងលើនៃស្បូន (Upper part - ប្រក្រតី)។     * ស្ថានភាពហូរឈាម (Separation):         * Placenta Previa: ហូរឈាមដោយមិនមានការឈឺចាប់ (Painless bleeding) និងឈាមមានពណ៌ស្រស់ (Fresh)។         * Placenta Abruptio: ហូរឈាមដោយមានការឈឺចាប់ (Painful bleeding) និងឈាមមានពណ៌ក្រហមក្រម៉ៅដូចចាហួយ (Dark red-jelly)។     * ពេលវេលាវិវត្ត (Occurrence):         * Placenta Previa: កើតឡើងក្នុងត្រីមាសទី $3$ (ចន្លោះសប្តាហ៍ទី $28-40$)។         * Placenta Abruptio: កើតឡើងក្នុងត្រីមាសទី $3$ ប៉ុន្តែអាចកើតឡើងតាំងពីពាក់កណ្តាល ឬចុងត្រីមាសទី $2$ (សប្តាហ៍ទី $13-28$)។

• កត្តាប្រឈមនៃសុកពាំងមាត់ស្បូន (Risk factors of P. Previa):     * ហានិភ័យខ្ពស់: ធ្លាប់មានប្រវត្តិនៃការវះកាត់ស្បូន ឬការកោសសម្អាតស្បូន (Previous surgery, Fibroid curettage - D&C)។     * កត្តាប្រឈមរួមមាន: អាយុលើសពី $35$ ឆ្នាំ, ការជក់បារី និងការមានផ្ទៃពោះកូនច្រើន (Multiple pregnancy)។

ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ និងប្រភេទនៃសុកពាំងមាត់ស្បូន

• ការចាត់ថ្នាក់សុកពាំងមាត់ស្បូន (Classification):     * Type I (Complete): សុកគ្របដណ្តប់លើមាត់ស្បូនទាំងស្រុង។     * Type II (Partial): សុកគ្របដណ្តប់លើមាត់ស្បូនតែមួយផ្នែក។     * Type III (Marginal): សុកតោងមកដល់គែមនៃមាត់ស្បូន។     * Low lying: សុកតោងនៅក្បែរមាត់ស្បូនខាងក្នុង (Internal os) ដែលមានចម្ងាយតិចជាង $2cm$។

• រោគវិនិច្ឆ័យ (Diagnosis):     * រោគសញ្ញាសំខាន់: ហូរឈាមតាមទ្វារមាសពណ៌ក្រហមស្រស់ ដោយមិនឈឺចាប់ ក្នុងកំឡុងត្រីមាសទី $2$ ទៅទី $3$ (ជាពិសេសសប្តាហ៍ទី $32$)។     * កត្តាជំរុញឱ្យហូរឈាម: ការរួមភេទ, ការពិនិត្យមាត់ស្បូន។     * សញ្ញាផ្សេងៗ: ក្បាលទារកមិនចុះមកក្រោម (Failure of engagement of fetal head), ករណីខ្លះអាចមានការកន្ត្រាក់ស្បូន។     * ការពិនិត្យដោយអេកូសាស្ត្រ (Ultrasound): ជាទូទៅពិនិត្យនៅសប្តាហ៍ទី $18-20$ ប្រសិនបើឃើញមានសុកពាំងមាត់ស្បូនប្រភេទ Low-lying ត្រូវតាមដានឡើងវិញនៅត្រីមាសទី $3$ ព្រោះសុកអាចរំកិលឡើងលើ ប៉ុន្តែប្រសិនបើនៅតែគ្របដណ្តប់ក្នុងត្រីមាសទី $3$ នោះមានន័យថាវាមិនរលាយបាត់ទៅវិញទេ។

ការគ្រប់គ្រង និងផលវិបាក

• ការគ្រប់គ្រងសុកពាំងមាត់ស្បូន (Management):     * គោលដៅនៃការព្យាបាលអាស្រ័យលើ៖ អាយុគភ៌, សុខភាពម្តាយ និងកូន, និងទីតាំងរបស់សុក។     * ករណីមិនមានការហូរឈាម: សម្រាកឱ្យបានច្រើន (Bedrest), កម្រិតសកម្មភាពរាងកាយ, ហាមហាត់ប្រាណ, ហាមរួមភេទ និងត្រូវមកមន្ទីរពេទ្យបន្ទាន់ប្រសិនបើចាប់ផ្តើមហូរឈាម។     * ករណីចាប់ផ្តើមមានការហូរឈាម: ប្រើប្រាស់ថ្នាំក្រុមកូទីកូស្តេរ៉ូអ៊ីត (Antenatal corticosteroids) ដូចជា Dexamethasone ឬ Betamethasone កម្រិត $12mg$ ចំនួន $2$ ដង ដើម្បីជួយឱ្យសួតកូនវិវត្តលឿន និងកាត់បន្ថយបញ្ហា RDS, ការហូរឈាមក្នុងខួរក្បាលទារក និងការស្លាប់របស់ទារក។     * ប្រសិនបើមិនអាចគ្រប់គ្រងការហូរឈាមបាន ត្រូវវះកាត់សម្រាល (C-section) ទោះបីជាទារកមិនទាន់គ្រប់ខែក៏ដោយ។

• ផលវិបាក (Complications):     * Hemorrhage: ការធ្លាក់ឈាមដោយសារមាត់ស្បូនស្តើង ឬសម្ពាធពីសុក។     * Preterm birth: ការសម្រាលមុនកំណត់ដោយសារសុកដាច់រហែក។     * Abnormal presentation: ទារកស្ថិតក្នុងទម្រង់មិនធម្មតាដូចជា ទម្រង់កំប៉េះគូទ (Breech), ទម្រង់ស្មា (Shoulder) ឬទម្រង់មុខ (Face)។     * Placenta Accreta: ជាស្ថានភាពដែលសុកចាក់ចូលទៅក្នុងស្រទាប់សាច់ដុំស្បូន (Myometrium layer)។ ក្នុងករណីនេះ ស្បូនផ្នែកខាងក្រោម (Lower segment/Passive segment) មានសាច់ដុំតិច ដែលធ្វើឱ្យការកន្ត្រាក់ស្បូនក្រោយសម្រាលមិនខ្លាំងគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីបញ្ឈប់ការហូរឈាម (Inadequate contraction to stop bleeding)។