Ubezpieczenia - wykład 6 i 7

Ubezpieczenia Wyktad 6i7

System emerytalny w Polsce

Klasyfikacja ubezpieczeń

  • Ubezpieczenia:

    • Ubezpieczenia gospodarcze

    • Ubezpieczenia społeczne

  • Dział II: Pozostałe ubezpieczenia osobowe oraz ubezpieczenia majątkowe

  • Dział I:

    • Ubezpieczenia na życie

    • Emerytalne

    • Rentowe

    • Chorobowe

    • Wypadkowe

Składki na ubezpieczenia społeczne

  • Składki ogółem:

    • Chorobowa: 2,45%

    • Rentowa: 8%

    • Emerytalna: 19,52%

    • Wypadkowa: 0,67% - 3,33%

  • Podział składek:

    • Pracownik: 9,76%

    • Pracodawca: 9,76%

    • Pracownik: 1,5%

    • Pracodawca: 6,5%

    • Pracownik: 2,45%

    • Pracodawca: 0,67% - 3,33%

  • Podstawa wymiaru składek: przychód (wynagrodzenie brutto). Wyjątek dotyczy przedsiębiorców opłacających składki za siebie.

System zabezpieczenia emerytalnego

  • Ogół rozwiązań instytucjonalnych dotyczących ryzyka starości

  • Ma na celu zapewnienie adekwatnego zabezpieczenia materialnego w okresie nieaktywności zawodowej

Fazy systemu emerytalnego

  • Faza pierwsza:

    • Okres aktywności zawodowej

    • Ryzyko dożycia wieku emerytalnego

  • Faza druga:

    • Ryzyko "zbyt długiego życia" po osiągnięciu wieku emerytalnego (ryzyko długowieczności)

Wygładzenia konsumpcji w cyklu życia

  • Bieżący podział dochodu na konsumpcję i oszczędności

  • Oszczędności jako odroczona konsumpcja

  • Może odbywać się dobrowolnie lub z obowiązkiem prawnym

Zinstytucjonalizowany system emerytalny

  • Wymusza oszczędności w formie składek emerytalnych lub podatków

  • Oszczędności emerytalne nie gwarantują poziomu konsumpcji z okresu aktywności zawodowej

Sposoby finansowania systemu emerytalnego

  1. System repartycyjny:

    • Finansowanie świadczeń ze składek osób pracujących

    • Redistribucja międzypokoleniowa

    • Finansowanie dzisiejszych emerytur z dzisiejszych składek

  2. System kapitałowy:

    • Oparty na oszczędnościach uczestników

    • Emerytury finansowane z indywidualnych rachunków

    • Brak redystrybucji międzypokoleniowej

Rodzaj zagrożeń dla systemu emerytalnego

  • System kapitałowy:

    • Odporny na starzenie się społeczeństwa i wzrost bezrobocia

    • Nieodporny na spadek płac i produkcji, przetargi polityczne, załamanie rynku finansowego, wysoką inflację

Nowy system emerytalny w Polsce (od 1999 r.)

  • System zdefiniowanej składki:

    • Wysokość emerytury zależy od wysokości składek

  • System zdefiniowanego świadczenia:

    • Emerytura nie powiązana z wysokością wpłaconych składek

    • Ustalona na podstawie określonego wzoru

Przyczyny reformy emerytalnej w Polsce (1999)

  1. Starzenie się społeczeństwa

  2. Wzrost wydatków na emerytury w PKB

  3. Likwidacja branżowych przywilejów emerytalnych

  4. Problemy z przejrzystością starego systemu

  5. Wysokie koszty pracy

Starzenie się społeczeństwa

  • Wzrost liczby osób starszych oraz ich udziału w populacji

  • Potwierdzenie w wskaźnikach demograficznych:

    • Niski poziom dzietności

    • Wydłużające się życie

    • Wzrost osób w wieku poprodukcyjnym

Wysokość emerytury z I filara

  • E1 = Sk + Ssk + KP

    • Sk: suma zwaloryzowanych składek na koncie

    • Ssk: suma zwaloryzowanych składek na subkoncie

    • KP: kapitał początkowy zdefiniowany przez ZUS

    • pdtz: przeciętna dalsza długość trwania życia (w miesiącach)

Waloryzacja składek

  • Wzrost wartości składek na koncie/subkoncie na podstawie wskaźników inflacji i wzrostu PKB

II Filar

  • OFE:

    • Powszechne Towarzystwo Emerytalne (PTE)

    • Składki przeliczane na jednostki rozrachunkowe

    • Planowane zmiany w finansowaniu składek

Trzy grupy potrzeb w kontekście starzejącego się społeczeństwa

  1. Potrzeby ogólne (styl życia)

  2. Potrzeby specyficzne (wiek)

  3. Nowe potrzeby (srebrna gospodarka)

Indyw. Konto Emerytalne (IKE) i Indywid. Konto Zabezp. Emerytalnego (IKZE)

  • IKE

    • Jedno konto na osobę, 3-krotność średniego wynagrodzenia

    • Wpłaty - odliczane od podstawy opodatkowania

    • Wypłaty - nieopodatkowane

  • IKZE

    • Limit wypłat - 1,2-krotność przeciętnego wynagrodzenia

    • Wpłaty - opodatkowane, 10% podatek zryczałtowany

Pracowniczy Program Emerytalny (PPE)

  • Możliwe formy PPE:

    • Pracowniczy fundusz emerytalny

    • Grupy ubezpieczeń na życie

    • Fundusze inwestycyjne

Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK)

  • Dobrowolne dla pracownika, obowiązkowe dla pracodawcy

  • Zbudowane na systemie opt-out

  • Środki zgromadzone w PPK stanowią prywatną własność uczestników.

Wpłaty i zobowiązania w PPK

  • Obowiązki wpłat na poziomie 2% dla pracownika i 1,5% dla pracodawcy oraz dodatkowe wypłaty.

Wyzwania związane z emeryturą

  • Pewna niestabilność na rynku pracy i związane z nią problemy z osiągnięciem poziomu zabezpieczenia emerytalnego w czasie starości.