francuska revolucija

1. Od apsolutne do ustavne monarhije

• Uzroci: Feudalni poredak (privilegije plemstva i sveštenstva), ekonomska kriza, glad i uticaj ideja prosvjetiteljstva.

• Početak (1789): Kralj Luj XVI saziva Skupštinu staleža; treći stalež se proglašava Narodnom skupštinom.

• 14. jul 1789: Pad Bastilje – simbolički početak revolucije.

• Ključni akti: * Ukidanje feudalizma (4. avgust).

• Deklaracija o pravima čovjeka i građanina (26. avgust).

• 1791: Usvojen prvi Ustav – Francuska postaje ustavna monarhija.

2. Prevrat, republika i teror

• Pad monarhije: Kralj pokušava zavjeru sa strancima; 1792. proglašena Republika. Luj XVI je pogubljen 1793.

• Jakobinska diktatura (1793–1794): Na čelu sa Robespjerom. Uveden teror (giljotina), ali i reforme poput ukidanja ropstva.

• Termidorski prevrat: Pad jakobinaca i uspostavljanje Direktorijuma (1795).

3. Uspon Napoleona Bonaparte

• Dolazak na vlast: Napoleon se ističe vojnim pobjedama; 1799. izvršio državni udar i uveo Konzulat.

• Titule: 1802. postaje doživotni konzul, a 1804. proglašava se za cara.

• Ratovi i dominacija:

• Pobijedio Austriju, Rusiju i Prusiju (formira Rajnsku konfederaciju).

• Kontinentalna blokada (1806): Pokušaj ekonomskog slamanja Britanije zabranom trgovine.

• Uvodi moderne zakone i ukida feudalizam u osvojenim zemljama.

4. Slom Napoleona i Bečki kongres

• Pohod na Rusiju (1812): Katastrofalan poraz Napoleona zbog "taktike spaljene zemlje" i zime.

• Pad: Poraz u "Bici naroda" kod Lajpciga (1813); abdikacija i izgnanstvo na Elbu.

• Vaterlo (1815): Konačni Napoleonov poraz nakon kratkog povratka na vlast ("sto dana").

• Bečki kongres (1814–1815):

• Cilj: Restitucija starog poretka i uspostavljanje ravnoteže snaga.

• Francuska vraćena u granice iz 1792.

• Formirana Sveta alijansa (Rusija, Austrija, Prusija) za očuvanje mira i suzbijanje novih revolucija.