Bio 3.3. 170-172

3.3. De meiose

• Belang van meiose: Het is noodzakelijk voor de aanmaak van haploïde voortplantingscellen (zaadcellen, eicellen).

  • vormen samen een diploïde zygote vorm bij bevruchting

• meiose vind plaats in kiemcellen van de voortplantingsorganen

• introduceert genetische variatie door:

  • Crossing-over (recombinatie): Het uitwisselen van stukjes DNA tussen homologe chromosomen.

  • Onafhankelijke segregatie: Het willekeurig scheiden van homologe chromosomen in verschillende combinaties.

• Meiose verloopt in twee opeenvolgende delingen:

  • Meiose I (reductiedeling)

  • Meiose II (vergelijkbaar met mitose)

Meiose I (Reductiedeling)

• Profase I:

  • Chromosomen spiraliseren en condenseren, worden zichtbaar onder de microscoop.

  • Elk chromosoom is opgebouwd uit twee zusterchromatiden, verbonden door het centromeer.

  • Centriolen bewegen naar tegengestelde polen, er wordt een microtubuli netwerk gevormd (spoelfiguur).

  • Homologe chromosomen paren zich en vormen tetraden (vier chromatiden).

  • Dit proces heet synapsis; Hierbij kan crossing-over (recombinatie) plaatsvinden: bij het chiasma wisselen niet-zusterchromatiden stukje DNA uit, wat nieuwe allelcombinaties creëert

• Specifiek kenmerk: De chromosomen worden microscopisch zichtbaar+ crossing over

• Diploïd of haploïd: diploïd

• 

• Metafase I:

  • Homologe chromosomenparen rangschikken zich in het evenaarsvlak, per twee, in tegenstelling tot mitose.

  • Microtubuli hechten zich aan de centromeren van de chromosomen, waarbij elke pool aan één homoloog chromosoom hecht.

  • diploïde

    

• Anafase I:

  • Trekdraden verkorten en trekken volledige chromosomen (met twee chromatiden) naar tegengestelde polen.

  • Er is geen splitsing van centromeren, waardoor het aantal chromosomen halveert van 2n naar n (23 chromosomen, elk met twee chromatiden bij de mens).

  • cel gaat van diploïde naar haploïde

    

• Telofase I:

  • Een kernmembraan kan rond de chromosomen verschijnen (n stuk per pool).

  • De cel snoert in twee, waardoor 2 haploïde dochtercellen ontstaan, elk met chromosomen die nog uit twee chromatiden bestaan.

  • Vaak is er een korte interkinese tussen meiose I en II (zonder DNA-replicatie)

Meiose II (Vergelijkbaar met mitose)

• De twee haploïde dochtercellen uit meiose I ondergaan meiose II.

• Profase II:

  • De chromosomen worden microscopisch zichtbaar als ze waren gedecondenseerd.

  • Het kernmembraan verdwijnt, en een nieuwe spoelfiguur vormt zich met microtubuli. en de centriolen bewegen naar de polen

  • Haploïd

    

• Metafase II:

  • Alle 23 chromosomen (elk met twee zusterchromatiden) liggen op één rij, in het evenaarsvlak of equatorvlak van de cel.

  • elk chromatide is verbonden met microtubuli, zodat de spanning in evenwicht is

  • Haploïd

    

• Anafase II:

  • Centromeren van elk chromosoom splitsen tegelijk, waardoor twee zusterchromatiden (nu aparte chromosomen) vrij komen.

  • Trekdraden (microtubuli) verkorten, trekken chromatiden naar tegengestelde polen.

  • Door crossing-over in meiose I is de set chromosomen na anafase II niet identiek.

  • Haploïd

    

• Telofase II:

  • Nieuwe kernmembranen ontstaan rond de gescheiden chromosomen (n stuk per pool).

  • Cytoplasma snoert opnieuw in, resulterend in 4 haploïde (n) cellen.

  • Deze vier dochtercellen zijn genetisch verschillend door crossing-over en mixing