Filipino 1st Quarter

Aralin 1: Mga konseptong pangwika

Ayon kay Sapiro:

  • Wika ay isang likas at makataong pamamaraan ng paghahatid ng mga kaisipan, damdamin at mga hangarin → isang kusang-loob na lumikha ng tunog.

Ayon kay Hemphill:

  • Wika ay masistemang balangkas ng sinasalitang tunog → isinaayos sa parang arbitraryo

Mga konseptong pangwika

Unang wika

  • Ilokano - Wika ng tahanan. Matatas sa paggamit nito

Pangalawang wika

  • Filipino at Ingles - Natutuhan sa eskwelahan at pamayanan. Halos kasintatas ang paggamit nito sa unang wika

Banyagang wika

  • Mandarin - Maaaring natutuhan sa eskwelahan para sa espesyal na pangangailangan

Varayti at Varyason ng wika

  • May pagkakaiba ang wika:

    a) Dimensyong Heograpiko: Dayalek

    • Varyasyon ng wika batay sa katangian nito, halimbawa sa punto o aksent.

    b) Dimensyong Sosyal: Sosyolek

    • Ginagamit ng mga komunidad ayon sa uri, edukasyon, trabaho, edad, at iba pang panlipunang sukatan

    • Rehistro - Malawak na panlipunang papel. Batay sa kanyang katayuan sa lipunan o sa grupong kanyang kinabibilangan.

      • Jargon - ginagamit ng isang partikular na grupo

  • Idyolek - Kabuuan ng mga katangian at kagawian sa pagsasalita ng isang indibidwal. Maaaring maipakita sa tining, lakas, gaspang at estilo ng boses o salita.

Wika - Mas malaki kaysa sa dialekto, mas kilala.

Pidgin - Nakabuo ng ibang paraan ng paggamit ng wika. “Nobody’s own language”

Creole- Unang naging pidgin hanggang sa naging likas na wika

Kolokoyal - mga salitang pina-ikli, may kagaspangan ang gamit

Slang o balbal - Salitang kalye

Gamit ng Wika sa Lipunan:

Kasaysayan ng wikang pambansa

  1. Pre-kolonyal na panahon

    • Hindi pa nasasakop ang Pilipinas

    • Ang Pilipinas ay kabilang sa Austronesian na bansa

    • Tatlong komunidad: Negrito, Indones, at Malay

    • Barter system - Pakikipagkalakal

    • Gumagamit din ng Baybayin na may 17 titik (3 patinig, 14 katinig)

      • Sistema ng pagsilat noon ng mga Pilipino

      • Gumagamit ng kudlit sa itaas at kudlit sa ibaba

      • Simbolong x kapag may ikinakaltas na titik

  2. Panahon ng kastila (1565)

    • Dumao ang ekspidisyon ni Miguel Lopez de Legazpo upang ipalaganap ang Kristyanismo

    • Pinag-aralan ng mga espanyol ang katutubong wika para malaman ang naiisip ng mga tao

    • Gumawa ng gramatika’t diksyonaryo sa wikang katutubo

    • Isinalin ang katekismo, nobena, at iba pang sulating relihiyoso sa katutubong wika

    • Noong Mayo 25, 1596, natupad ni Gobernador Tello ang kautusan na turuan ng espanyol ang mga Indio

    • Sinikil ng mga kastila ang kalayaan ng mga Pilipino

    • Ibinasura ang baybayin at ipinakilala ang abecedario

  3. Rebulusyong Pilipino

    • Paghihimaksik ng mga Pilipino

      • Maraming Pilipimo ang nagsumikap na makapag-aral sa panahong ito

      • Nagsulat ng mga panitikan na nakasulat sa Wikang Tagalog

        • Tungkol sa pagiging makabayan

      • Mayo 31, 1897 itinatag ni Emilio Aguinaldo ang republika ng biak na bato

      • Paghihiwalay ng Pilipinas sa Espanya

      • Wikang opisyal ang Tagalog

  4. Panahon ng amerikano

    • Treaty of Paris - Tinapos nito ang digmaan na sa pagitan ng Estados Unidos at Espanya → Binenta ng mga Espanyol sa Amerikano ang mga Pilipino

    • Hunyo 3, 1900 - Sinimulan ni WIlliam Howard Taft

      • Pagtanggao ng mga pang edukasyon o benevolent assimilation

    • Jacob Schuman - pagpapatupad ng monolingguwal na paggamit ng wikang Ingles mula sa transaksyon sa gobyerno

    • Serbey noong 1925

      • Kung hindi epektibo ang Ingles, kinakailangan ng wikang pambansa

  5. Commonwealth

    • Si pangulong Manuel L. Quezon amg nagtaguyod ng wikang pambansa

    • Surian ng Wikang Pambansa

      • Mga walong pangunahing wika sa bansa

        • Layunin ay alamin kung ano pwedeng pagbatayan ng wikang pambansa

        • Tagalog ang pinakamaraming tao na gumagamit o nagsasalita nito

        • Pinili ang Tagalog dahil ito ay ang sentro ng kalakalan at sinimulan ang pagtuturo → Ito ay basehan palamang at hindi pa ang pambansang wika

    • 1959 - Salitang Pilipino ang ginamit bilang wikang pambansa

      • Pinagkaibahan ng Pilipino sa Tagalog

        • Ang Pilipino ay ang pinagsama-samang wika

        • Tinuro sa mga paaralan at ginamit

        • Naging opisyal na dokumento sa komunikasyon

  6. Panahong Hapon

    • Nais gawing pambansang wika ang Tagalog → Mga Purista

  7. Kasalukuyang panahon

    • Ipinatibay ang bagong konstitusyon ng Pilipinas noong 1987

    • Wikang pambansa ay Filipino

    • Ang Filipino ay pinagyamang bersyob ng Pilipino na may halong ibang wika sa Pilipinas

      • Kaya ito ay letrang F dahil ito ay nagpapakita ng impluwensya ng ibang bansa sa wika

Filipino sa edukasyon

  • TInuturo mula elementarya hanggang kolehiyo

  • Itinakda ni Fidel Ramos na ang Agosto ay ang buwan sa pagdiriwang ng buwan ng wika

  • Noong 1974 → Patakarang Bilingual sa edukasyon sa wikang Pilipino at Ingles ang gagamitin