Filipino 1st Quarter
Aralin 1: Mga konseptong pangwika
Ayon kay Sapiro:
Wika ay isang likas at makataong pamamaraan ng paghahatid ng mga kaisipan, damdamin at mga hangarin → isang kusang-loob na lumikha ng tunog.
Ayon kay Hemphill:
Wika ay masistemang balangkas ng sinasalitang tunog → isinaayos sa parang arbitraryo
Mga konseptong pangwika
Unang wika
Ilokano - Wika ng tahanan. Matatas sa paggamit nito
Pangalawang wika
Filipino at Ingles - Natutuhan sa eskwelahan at pamayanan. Halos kasintatas ang paggamit nito sa unang wika
Banyagang wika
Mandarin - Maaaring natutuhan sa eskwelahan para sa espesyal na pangangailangan
Varayti at Varyason ng wika
May pagkakaiba ang wika:
a) Dimensyong Heograpiko: Dayalek
Varyasyon ng wika batay sa katangian nito, halimbawa sa punto o aksent.
b) Dimensyong Sosyal: Sosyolek
Ginagamit ng mga komunidad ayon sa uri, edukasyon, trabaho, edad, at iba pang panlipunang sukatan
Rehistro - Malawak na panlipunang papel. Batay sa kanyang katayuan sa lipunan o sa grupong kanyang kinabibilangan.
Jargon - ginagamit ng isang partikular na grupo
Idyolek - Kabuuan ng mga katangian at kagawian sa pagsasalita ng isang indibidwal. Maaaring maipakita sa tining, lakas, gaspang at estilo ng boses o salita.
Wika - Mas malaki kaysa sa dialekto, mas kilala.
Pidgin - Nakabuo ng ibang paraan ng paggamit ng wika. “Nobody’s own language”
Creole- Unang naging pidgin hanggang sa naging likas na wika
Kolokoyal - mga salitang pina-ikli, may kagaspangan ang gamit
Slang o balbal - Salitang kalye
Gamit ng Wika sa Lipunan:
Kasaysayan ng wikang pambansa
Pre-kolonyal na panahon
Hindi pa nasasakop ang Pilipinas
Ang Pilipinas ay kabilang sa Austronesian na bansa
Tatlong komunidad: Negrito, Indones, at Malay
Barter system - Pakikipagkalakal
Gumagamit din ng Baybayin na may 17 titik (3 patinig, 14 katinig)
Sistema ng pagsilat noon ng mga Pilipino
Gumagamit ng kudlit sa itaas at kudlit sa ibaba
Simbolong x kapag may ikinakaltas na titik
Panahon ng kastila (1565)
Dumao ang ekspidisyon ni Miguel Lopez de Legazpo upang ipalaganap ang Kristyanismo
Pinag-aralan ng mga espanyol ang katutubong wika para malaman ang naiisip ng mga tao
Gumawa ng gramatika’t diksyonaryo sa wikang katutubo
Isinalin ang katekismo, nobena, at iba pang sulating relihiyoso sa katutubong wika
Noong Mayo 25, 1596, natupad ni Gobernador Tello ang kautusan na turuan ng espanyol ang mga Indio
Sinikil ng mga kastila ang kalayaan ng mga Pilipino
Ibinasura ang baybayin at ipinakilala ang abecedario
Rebulusyong Pilipino
Paghihimaksik ng mga Pilipino
Maraming Pilipimo ang nagsumikap na makapag-aral sa panahong ito
Nagsulat ng mga panitikan na nakasulat sa Wikang Tagalog
Tungkol sa pagiging makabayan
Mayo 31, 1897 itinatag ni Emilio Aguinaldo ang republika ng biak na bato
Paghihiwalay ng Pilipinas sa Espanya
Wikang opisyal ang Tagalog
Panahon ng amerikano
Treaty of Paris - Tinapos nito ang digmaan na sa pagitan ng Estados Unidos at Espanya → Binenta ng mga Espanyol sa Amerikano ang mga Pilipino
Hunyo 3, 1900 - Sinimulan ni WIlliam Howard Taft
Pagtanggao ng mga pang edukasyon o benevolent assimilation
Jacob Schuman - pagpapatupad ng monolingguwal na paggamit ng wikang Ingles mula sa transaksyon sa gobyerno
Serbey noong 1925
Kung hindi epektibo ang Ingles, kinakailangan ng wikang pambansa
Commonwealth
Si pangulong Manuel L. Quezon amg nagtaguyod ng wikang pambansa
Surian ng Wikang Pambansa
Mga walong pangunahing wika sa bansa
Layunin ay alamin kung ano pwedeng pagbatayan ng wikang pambansa
Tagalog ang pinakamaraming tao na gumagamit o nagsasalita nito
Pinili ang Tagalog dahil ito ay ang sentro ng kalakalan at sinimulan ang pagtuturo → Ito ay basehan palamang at hindi pa ang pambansang wika
1959 - Salitang Pilipino ang ginamit bilang wikang pambansa
Pinagkaibahan ng Pilipino sa Tagalog
Ang Pilipino ay ang pinagsama-samang wika
Tinuro sa mga paaralan at ginamit
Naging opisyal na dokumento sa komunikasyon
Panahong Hapon
Nais gawing pambansang wika ang Tagalog → Mga Purista
Kasalukuyang panahon
Ipinatibay ang bagong konstitusyon ng Pilipinas noong 1987
Wikang pambansa ay Filipino
Ang Filipino ay pinagyamang bersyob ng Pilipino na may halong ibang wika sa Pilipinas
Kaya ito ay letrang F dahil ito ay nagpapakita ng impluwensya ng ibang bansa sa wika
Filipino sa edukasyon
TInuturo mula elementarya hanggang kolehiyo
Itinakda ni Fidel Ramos na ang Agosto ay ang buwan sa pagdiriwang ng buwan ng wika
Noong 1974 → Patakarang Bilingual sa edukasyon sa wikang Pilipino at Ingles ang gagamitin