Basiskennis Chemie 3de en 4de jaar

4.1 OVERZICHT VAN DE MATERIE

• Materie is de verzamelnaam voor alle stoffen.
• Mengsels: Combinatie van twee of meer stoffen.
  • Heterogene mengsels: Componenten zijn zichtbaar (bijv. grof mengsel, suspensie).
  • Homogene mengsels: Componenten zijn niet zichtbaar (bijv. oplossingen, leggingen).

4.2 MENGSELS

Heterogene mengsels

• Componenten zijn onderscheiden:
  • Grof mengsel: Twee of meer vaste stoffen.
  • Suspensie: Vaste stof in vloeistof; bezinksel bij stilstand.
  • Emulsie: Vloeistof in vloeistof, gebruik van emulgatoren om ontmengen te voorkomen.
  • Schuim: Gas in vloeistof.
  • Rook: Vaste stof in gas.
  • Nevel: Vloeistof in gas.

Homogene mengsels

• Componenten zijn niet zichtbaar:
  • Legeringen: Mengsels van metalen.
  • Oplossingen: Oplosmiddel (vloeistof) en opgeloste stoffen.

4.3 SCHEIDINGSTECHNIEKEN

• Methoden om mengsels te scheiden op basis van stofeigenschappen:
  • Sorteren en zeven: Op basis van deeltjesgrootte.
  • Filtreren: Vaste deeltjes blijven op filter, vloeistof gaat erdoorheen (filtraat).
  • Decanteren: Voor suspensies; afscheiding op basis van dichtheid.
  • Centrifugeren: Versterkt scheiding met zwaartekracht.
  • Indampen: Scheiding op basis van kookpunten.
  • Destilleren: Behoud van beide componenten.
  • Extraheren/Adsorberen: Op basis van oplosbaarheid aan oppervlakte.
  • Chromatografie: Scheiding op basis van adsorptie en oplosbaarheid.

4.4 ZUIVERE STOFFEN

• Een zuivere stof heeft constante eigenschappen (smelt- en kookpunt):
  • Enkelvoudige stoffen: Bevat één soort atomen.
  • Samengestelde stoffen: Meerdere atoomsoorten, kunnen verder ontleed worden.

4.5 SOORTEN VERBINDINGEN

4.5.1 Koolstofverbindingen of organische stoffen

• Alkanen: Alleen C- en H-atomen met enkelvoudige bindingen.
  • Voorbeelden: Methaan: CH4, Ethaan: C2H6, Propaan: C3H_8.
• Alcoholen (alkanolen): Bevatten OH-groep (hydroxylgroep), bijv. Methanol: CH_3OH.
• Alkaanzuren (carbonzuren): Bevatten COOH-groep (carboxylgroep), bijv. Methaanzuur: HCOOH.

4.5.2 Minerale verbindingen of anorganische stoffen

• Oxiden: Verbindingen met zuurstof (bijvoorbeeld MO).
• Hydroxiden: Binaire verbindingen met OH-groep.
• Zuren: Verbindingen met H- en zuurrest.
• Zouten: Bestaan uit verschillende ionen en reageren met water.

4.6 SOORTEN BINDINGEN

• Ionbinding: Tussen metalen en niet-metalen.
• Atoombinding: Tussen niet-metalen.
• Metaalbinding: Vrije elektronen in metalen.

4.7 ELEKTRONEGATIEVE WAARDE

• Aanduiding van de neiging van atomen om elektronen aan te trekken.
• ENW is een getal tussen 0,7 en 4; Fluor heeft de hoogste ENW (4.0).
• Sterke aantrekkingskracht = hoge ENW, zwakke aantrekkingskracht = lage ENW.