NORMA POSTĘPOWANIA

  • Definicja: Norma postępowania to wypowiedź zakazująca (czyli zabierająca swobodę działania) albo nakazująca (zabierająca swobodę niedziałania) określonemu podmiotowi zachować się w określony sposób.
  • Korzyści: Fakt zabrania części swobody jednego podmiotu jest korzystny dla swobody innego podmiotu.

ELEMENTY NORMY POSTĘPOWANIA

  • Adresat: Osoba lub podmiot, do którego skierowana jest norma.
  • Norma postępowania: Zasady regulujące zachowanie się podmiotu.
  • Okoliczności: Warunki, w jakich norma jest stosowana.
  • Nakaz/Zakaz: Rodzaj działania, który norma narzuca.
  • Zachowanie się: Właściwe działanie, które norma przewiduje.

NORMA PRAWNA

  • Definicja: Norma postępowania ustanowiona (lub uznana) przez kompetentny organ władzy publicznej.

AKTY NORMATYWNE

  • Definicja: Zbiór przepisów prawnych odpowiednio uporządkowanych, wydanych przez upoważniony do tego podmiot (np. parlament, prezydent, ministrów).
  • Cechy:
    • Wyrażają normy generalne i abstrakcyjne.
    • Opatrzone nazwą indywidualizującą (np. ustawa, rozporządzenie, dekret).

AKT PRAWNY

  • Znaczenie:
    • Szerokie: Akt wyrażający każdą normę.
    • Wąskie: Akt wyrażający tylko normy indywidualne i konkretne.

RODZAJE AKTÓW NORMATYWNYCH

  • Zwana także ustawą zasadniczą.
  • Akt normatywny o szczególnej pozycji wynikającej z tego, że:
    • Określa podstawowe zasady ustroju politycznego i społecznego państwa.
    • Wszystkie inne akty normatywne muszą być zgodne z konstytucją.
    • Konstytucję uchwala się i zmienia w szczególny sposób.

KONSTYTUCJE

Podział ze względu na formę:

  • Pisane: Najstarsze: USA, Polska, Francja.
  • Niepisane: Wlk. Brytania, Nowa Zelandia, Izrael.

Podział ze względu na sposób zapisania:

  • Akt normatywny: Książkowa forma.
  • Rozproszona: Nie spisana - pojedyncze ustawy w wielu miejscach.

Podział ze względu na treść:

  • Pełne: Zawierające wszystkie aspekty działalności państwa.
  • Niepełne: Tzw. małe konstytucje, które nie obejmują wszystkich treści.

Podział ze względu na procedurę powstawania:

  • Uchwalane: Przyjmowane przez określone organy.
  • Oktrojowane: Narzucone przez inne instytucje.

Podział ze względu na sposób zmiany:

  • Sztywne: Zmiana wymaga spełnienia rygorystycznych warunków.
  • Elastyczne: Zmiana łatwiejsza, wymaga mniejszych formalności.

PROCEDURA ZMIANY KONSTYTUCJI

  • Art. 235.
    1. Projekt ustawy o zmianie Konstytucji może przedłożyć co najmniej 1/5 ustawowej liczby posłów, Senat lub Prezydent RP.
    2. Zmiana Konstytucji następuje w drodze ustawy uchwalonej w jednakowym brzmieniu przez Sejm i następnie w terminie nie dłuższym niż 60 dni przez Senat.
    3. Pierwsze czytanie projektu ustawy o zmianie Konstytucji może odbyć się nie wcześniej niż trzydziestego dnia od dania przedłożenia Sejmowi projektu.
    4. Ustawę o zmianie Konstytucji uchwala Sejm większością co najmniej 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów oraz Senat bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby senatorów.
    5. Uchwalenie przez Sejm ustawy zmieniającej przepisy rozdziałów I, II lub XII Konstytucji może odbyć się nie wcześniej niż sześćdziesiątego dnia po pierwszym czytaniu projektu tej ustawy.
    6. Jeżeli ustawa o zmianie Konstytucji dotyczy przepisów rozdziału I, II lub XII, podmioty określone w ust. 1 mogą zażądać, w terminie 45 dni od dnia uchwalenia ustawy przez Senat, przeprowadzenia referendum zatwierdzającego.
    7. Po zakończeniu postępowania określonego w ust. 4 i 6 Marszałek Sejmu przedstawia Prezydentowi RP uchwaloną ustawę do podpisu. Prezydent RP podpisuje ustawę w ciągu 21 dni od dnia przedstawienia i zarządza jej ogłoszenie w Dzienniku Ustaw.

MATERIA KONSTYTUCYJNA

  • Podstawy ustroju społeczno-gospodarczego państwa.
  • Organizacja, kompetencje i sposób powoływania najważniejszych organów państwowych.
  • Podstawowe prawa, wolności i obowiązki obywatela.

RODZAJE AKTÓW NORMATYWNYCH MOGĄCYCH ZMIENIAĆ KONSTYTUCJĘ

  • Akty normatywne o randze ustawy: Mają równą moc jak ustawa i mogą ją zmieniać lub uchylać, ale konstytucje przewidują zazwyczaj przedmiotowe granice regulacji aktów tego typu.
  • Rodzaje aktów:
    • Dekret z mocą ustawy: Reguluje ten sam zakres spraw co ustawa, wydawany przez organ inny niż parlament.
    • Rozporządzenie z mocą ustawy: Kompetencję do jego stanowienia ma Prezydent RP w czasie stanu wojennego.

AKTY NORMATYWNE

  • Ustawa (zwykła): Akt prawny, którego uchwalanie leży w wyłącznej kompetencji parlamentu, regulujący wszelkie kwestie zgodnie z konstytucją.
  • Inicjatywa ustawodawcza: Może przysługiwać Radzie Ministrów, grupie co najmniej 15 posłów, Senatowi, Prezydentowi RP, grupie co najmniej 100 tys. obywateli.

RODZAJE AKTÓW NORMATYWNYCH W POLSCE

Akty prawa miejscowego:

  • Ustawy dotyczące porządku gmin, powiatów oraz województw.

Przykładowe akty:

  • Uchwały Rady Gminy, Powiatu.
  • Rozporządzenia wojewodów i sejmików województw.

OGŁASZANIE AKTÓW NORMATYWNYCH

  • Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r.: Określa zasady i tryb ogłaszania aktów normatywnych oraz wydawania dzienników urzędowych.
  • Obowiązek ogłoszenia: Akt normatywny musi być ogłoszony w dzienniku urzędowym, a odrębna ustawa może wyłączyć ten obowiązek w przypadku braku przepisów powszechnie obowiązujących.