Kultura ng Badjao at Kasaysayan ng mga Moro

Kultura at Identidad ng mga Badjao

Ang mga Badjao, na kilala rin bilang Sama Badjao o Sama Dilaut, ay isang pamayanang Ilawod na naninirahan sa Sulu, Tawi-Tawi, Basilan, at ilang bahagi ng Zamboanga. Tinaguriang Sea Gypsies, ang kanilang buhay ay nakasentro sa karagatan kung saan sila ay naninirahan sa mga bangkang bahay na tinatawag na lepa, balutu, at vinta, o kaya ay sa mga bahay na nakatirik sa ibabaw ng tubig. Ang kanilang pangunahing kabuhayan ay pangingisda, paninisid, at pakikipagkalakalan.

Ang Alamat ng Pinagmulan at mga Tradisyon

Ayon sa Tarsila, ang mga Badjao ay nagmula sa lahing maharlika sa kalupaan ng Johore. Nagsimula ang kanilang pamumuhay sa dagat nang itakas ng hukbong-dagat ng Brunei si Dayang Ayesha, ang anak ng hari ng Johore, habang ito ay papunta sa Sulu upang ipakasal sa Sultan ng Sulu. Dahil sa takot sa parusa ng hari, ang mga tauhang naghahatid sa prinsesa ay nagpasyang manirahan na lamang sa katubigan at magkaroon ng palipat-lipat na pamumuhay.

Bahagi ng kanilang kultura ang arranged marriage na may kaakibat na dowry o bigay-kaya mula sa pamilya ng lalaki. Ang mga bagong kasal ay maaaring dumaong sa mga lugar na tinatawag na sambuangan. Isang mahalagang ritwal din ang paghahagis sa bagong-silang na sanggol sa dagat upang sisirin at iligtas ng mga miyembro ng pamilya, na nagpapakita ng kanilang malalim na koneksyon sa katubigan. Ang kanilang sining at makukulay na kasuotan gaya ng patadyong, sablay, at simpay ay salamin ng kanilang pinagmulang maharlika, kasabay ng mataas na pagtingin sa mga kababaihan.

Paniniwalang Espiritwal at ang Pag-umboh

Malaki ang impluwensya ng espiritwalidad sa mga Badjao, partikular ang paggalang sa kanilang mga ninuno o umboh. Isinasagawa nila ang pagdiriwang ng pag-umboh tuwing panahon ng habagat, na pinaniniwalaang sandali ng pagbabalik ng kaluluwa ng mga ninuno. Ang pagdiriwang na ito, na tinatawag ding magpaay-bahaw, ay kinapapalooban ng paghahanda ng bagong-aning bigas (paay-bahaw), niyog, tubo, at mais bilang alay para sa pagpapagaling ng maysakit, panganganak, o pagtataboy ng masasamang espiritu.

Kasaysayan at Panlipunang Estruktura ng mga Moro

Ang terminong Moro ay hango sa mga Muslim sa Hilagang Aprika at ginamit ng mga Espanyol bilang pangkalahatang tawag sa mga Muslim sa Mindanao, Sulu, at Palawan. Bagaman may kolonyal at mapanirang pinagmulan, inangkin ito ng mga Muslim sa Pilipinas bilang bahagi ng kanilang pampolitikang pagkakakilanlan ayon kay Xiao Chua, 2012. Ang kanilang pamahalaan ay ang sultanato na pinamumunuan ng isang sultan, na nagsisilbing pinunong politikal at tagapangalaga ng Islam.

Ang lipunang Moro ay nahahati sa limang antas: ang Sultan at kanyang pamilya, mga lider ng pananampalataya, mga mandirigma, mga mamamayan o commoners, at mga alipin. Ang pagmamay-ari ng mga alipin, na kadalasan ay mga bihag mula sa mga paglusob, ay simbolo ng mataas na estado at lakas ng pamayanan. Ang Sultanato ng Sulu at Sultanato ng Maguindanao ay kinilala bilang mga makapangyarihang sentro ng kalakalan na may ugnayan hanggang sa Borneo at Maynila.

Paglaban sa Kolonisasyong Espanyol

Ang pagsalakay ng mga Espanyol ay itinuring na banta sa teritoryo at kalakalan ng mga Moro. Bilang tugon, nagsagawa ang mga Moro ng pangangayaw o madalas na pagsalakay sa mga baybayin ng Visayas, Luzon, at Mindanao upang kumuha ng kayamanan at mga bihag. Bagaman tinawag silang mga pirata ng mga Espanyol, pinabulaanan ng pag-aaral ni Non noong 1993 na ang mga pag-atake ay para lamang tibagin ang Kristiyanismo, dahil nilusob din nila ang mga tribong hindi Kristiyano.

Noong 1848, naglunsad ang Espanya ng malawakang pag-atake gamit ang mga barkong pandigma sa isla ng Balanguigui sa Sulu. Sa kabila ng paggamit ng malalakas na sandata at pagsira sa mga kuta, nabigo ang mga mananakop na tuluyang pasukuin ang Sultanato ng Sulu. Ang mahirap na heograpiya ng katimugan, na binubuo ng mga kagubatan at magkakahiwalay na isla, ay naging malaking hadlang sa kampanya ng mga Espanyol.