Traditional Historiography (Langlois & Seignobos) - Study Notes

Panimula: Tradisyunal na Kasaysayan

• Pinaghanguan: Ang tradisyunal na metodolohiyang pananaw sa kasaysayan ay naitatag nina Charles Victor Langlois at Charles Seignobos.
• Kaugnay na aklat: Introduction to the Study of History (1898) na nagsilbing unang kumpletong paglalahad ng tradisyunal na pamamaraan; naging pamantayan sa Europa at sa buong mundo.
• Taong pinagbatayan: Ang tradisyunal na kasaysayan ay madalas ituring bilang sentro ang mga namumuno sa lipunan at ang mga pangyayaring pampulitika.
• Layunin ng notes: Isalaysay ang buong konsepto, hakbang, at kahalagahan ng tradisyunal na kasaysayan, kasama ang mga halimbawa, kritisismo ng dokumento, at praktikal na aplikasyon.

Mga Katangian ng Metodolohiyang Tradisyunal

• May apat na mahahalagang katangian:
  1) Paniniwalang ang kasaysayan ay binubuo lamang ng mga pangyayaring nagdaan; ang kasalukuyan ay hindi awtomatikong bahagi ng kasaysayan.
  2) Mahalaga ang mga dokumento upang muling mabuo ang mga pangyayari.
  3) Paggamit ng kritikang panlabas at panloob sa dokumento upang tiyakin ang katotohanan ng nilalahad.
  4) Pagbibigay ng pangunahing halaga sa mga naghahari sa lipunan bilang sentro ng pinagmulan ng mga pangyayari.
• Konsepto: Ang kasaysayan ay nakatuon sa nakalipas na pangyayari at ang layunin ng historyador ay pagpapatotoo at pagtiyak ng mga ito.
• Tanong na lilitaw: Paano patutunayan ang mga kaganapang hindi nasaksihan ng historyador?

Paraan ng Paglalahad ng Kaganapan

• Dalawang paraan upang malaman ang mga kaganapan:
  1) Tuwirang pagsaksi habang nagaganap ang kaganapan (hal. naramdaman o nakita ng historyador ang lindol o pagsabog ng bulkan).
  2) Di-tuwirang pagsaksi, batay sa pag-aaral ng mga bakas at dokumento na naiwan ng mga pangyayari.
• Ang bakas ay maaaring pisikal (hal. butas sa lupa) o kultural (mga sulatin o kasulatan na naiwan tungkol sa pangyayari).
• Ang tradisyunal na metodo ay nakaasa sa mga dokumento bilang bakas ng naganap at sa heuristic na paghahanap at pagkolekta ng mga ito.
• Protagonismo ng dokumento: Malaki ang papel ng mga dayuhang dokumento sa ating bansa; maraming Pilipinong dokumento ay nasa wikang banyaga (Kastila at Ingles).
• Hamon para sa Pilipinong historyador: kahirapan dahil kulang sa sariling mga dokumento tungkol sa sinaunang lipunang Pilipino; kailangang umasa sa mga kronika at ulat ng ibang bansa.

Ang Tradisyunal na Batis: Ang Dokumentong Nakasulat

• Nilalaman: Ang mga kaganapang kailangang patunayan ay nangyari at hindi na mauulit; ang historyador ay umaasa sa mga bakas na naiwan at sa mga dokumento bilang patunay.
• Paano ginagamit: Sa pamamagitan ng dokumento, maaaring muling masaksihan ang mga nangyari sa pamamagitan ng pag-interpret at paghango ng katotohanan mula sa ebidensya.
• Pundamental na ideya: Kung walang dokumento, walang kasaysayan; ang paghahanap at pagkakalap ng dokumento ay tinatawag na heuristic.
• Pagpapahalaga: Ang buo ang pagkakaunawa ay nakasalalay sa pagkuha ng tunay na dokumento at sa matapat na pagsusuri nito.

Kritikang Panlabas (External Criticism)

• Layunin: Tuklasin kung ang dokumento ay tunay o huwad; lumikha ng isang salita tungkol sa katumpakan ng dokumento at ng nilalaman.
• Tatlong bahagi:
  1) Restitusyon (pagwawasto ng dokumento upang maibalik ito sa orihinal na anyo): naghahanap ng mga siningit na ideya, maling teksto, o nawawalang salita; mahalagang malaman ang wika ng dokumento; kung may ibang copies, makatutulong ang paghahambing.
  2) Pag-tatakda (pagkilala sa pinanggalingan): petsa, lugar, at may-akda. Kung may nawawalang detalye, maaaring mahinuha ito mula sa sulat-kamay, pananamit, wika, at iba pang indikasyon.
  3) Pag-uuri ng mga batis (kategorya ng pinagkunan): ang kabuuang mapagkukunan ng dokumento at ang konteksto ng pinanggalingan.
• Hamon sa mga Pilipinong historyador: karamihan ng dokumento ay banyaga at kailangang maunawaan ang konteksto ng banyagang wika, kultura, at sistema.
• Layunin ng kritikang panlabas: masiguro ang orihinalidad ng ebidensya at sa pamamagitan ng paghahambing ng mga kopya, maipakita ang mga idinagdag o pinalitan na bahagi.

Kritikang Panloob (Internal Criticism)

• Layunin: Pagsusuri ng kahulugan at katotohanan ng nilalaman ng dokumento, kabilang ang kahulugan ng mga salita at ang mga konteksto ng pagsusulat.
• Interpretative criticism: pagtukoy sa tiyak na kahulugan ng mga salita, lalo na kung ang wika ay nag-iiba ayon sa panahon, lugar, o pinanggalingan. Ito ay hindi lamang literal na pagsasalin kundi historikal na interpretasyon.
• Apat na prinsipyo para sa kahulugan ng kataga:
  1) Ang wika ay nababago sa panahon; kailangan alamin ng historyador ang kahulugan sa panahon ng dokumento.
  2) Ang kahulugan ay nag-iiba rin ayon sa rehiyon o bansa; kailangan isaalang-alang ang konteksto ng gamit.
  3) May sariling estilo ng pagsusulat ang may-akda; importante ang pag-aralan ang estilo.
  4) Ang mga kawikaan o ekspresyon ay maaaring magkaroon ng ibang kahulugan depende sa paggamit sa pangungusap; basahin ito sa kabuuan ng ideya ng may-akda.
• Pagtukoy ng tunay na kahulugan at kahalagahan: pagkatapos matukoy ang tunay na kahulugan, susunod ang pagsusuri ng pananaw at layunin ng may-akda sa pagsulat.
• Mga dahilan kung bakit maaaring hindi tapat ang may-akda (limang karaniwang kaso):
  1) Personal o pangakalahatang pakinabang ang layunin ng pagsisinungaling; may interes ang may-akda o ng kanyang grupo.
  2) May pagkakataon na mapilitan siyang magsinungaling (hal. opisyal na pag-uulat).
  3) May simpatya o antipatya sa isang grupo; maaaring baguhin o kulayan ang ulat.
  4) Layuning papurihan ang publikong madla o iwasan ang sorpresa; maaaring itakda ang pagsasalaysay para sa etiketa o pampublikong imahe.
  5) Nais ng may-akda na maging mas makulay ang kuwento o upang pataasin ang dramatikong epekto; maaaring magdagdag ng mga detalye o iugnay ang mga kaganapan para maging mas tunog na “higit pang totoo kaysa katotohanan.”
• Paano ginagamit ang kritikang panlabas at panloob bago mabuo ang isang kasaysayan: sinisiguro nito ang katotohanang dokumento at ng nilalaman, inaalam kung saan nagsimula ang ebidensya, at kung saan ito patungo.

Pamamaraan ng Pagbubuo ng Kasaysayan

• Apat na paraan para makabuo ng kasaysayan mula sa dokumento: 1) Paghahambing sa Kasalukuyan: ihambing ang mga pangkasaysayang kaganapan sa kasalukuyang napapanahay na mga kaganapan. Nagbibigay ito ng pangkalahatang konsepto ng mga pangyayari gamit ang agham pantao (e.g., sikolohiya, sosyolohiya, agham panlipunan). 2) Pag-uuri ng Kaganapan: isaayos ang mga kaganapan base sa isang pangkalahatang simulain. May apat na uri:
  • a) Ayon sa panlabas na kalagayan: panahon, bansa, o tao (bio-tao o talambuhay).
  • b) Ayon sa panloob na kalagayan: partikular na sining o institusyon na umiiral sa kaganapan.
  • c) Ayon sa kasapi ng grupo: alamin kung sinu-sino ang kasapi, ano ang pinaniniwalaan, saan sila nagsasama-sama, at anong gawain ang sinasakop ng grupo.
  • d) Ayon sa institusyon, ugali, ideya: pagsusuri kung paano nakatanggap ang lipunan ng imbestigasyon at kung ano ang sentro ng kaganapan (hal. relihiyon, politika, kultura).
    3) Paggamit ng Pangangatwiran: may dalawang anyo ng pangangatwiran mula sa ebidensya:
  • Negatibong pangangatwiran: konklusyon ay batay sa kawalan ng ebidensya (pagpapalagay na hindi naganap ang isang kaganapan kung walang ulat; hindi ito gagana kung may nawawalang dokumento).
  • Positibong pangangatwiran: nagsisimula mula sa nahanguan na ebidensya at hinuhugot ang karagdagang katotohanan na hindi nabanggit; kailangan ng pangkalahatang proposisyon na makatotohanan at detalyadong pag-alam ng kaganapan.
    4) Ang Paglalahad ng Pangkalahatang Pormula: ang huling hakbang ay ang pagbuo ng isang pangkalahatang paliwanag o “pormula” para sa kaganapan; maaaring maging isa sa tatlong teorya:
  • a) Providential o banal na plano (ang kaganapan ay bahagi ng isang itinatadhana o banal na layunin);
  • b) Rational na teorya (ang bawat kaganapan ay naaayon sa isang malinaw at pangkalahatang plano ng tao o lipunan);
  • c) Kritikal o hermeneutic na pananaw (ang kasaysayan ay bunga ng masusing pagsusuri ng mga dokumento at ng konteksto; ang lawak ng pang-unawa ay nababatay sa mga obserbableng ebidensya at interpretasyon ng historyador).
• Pangunahing layunin ng interpretagang ito: ipakita kung paano nagkaka-ugnay-ugnay ang mga kaganapan at kung paano nagiging dahilan o bunga ang mga ito sa kasalukuyan.

Ang Halaga ng Kasaysayan

• Di-tuwirang kaalaman: ang kasaysayan ay nagbibigay-kakayahan na maunawaan ang kasalukuyan batay sa nakaraan; ang tunay na kahulugan ay minsang hindi tuwirang makuha mula sa dokumento habang tinitingnan ang konteksto at paggamit nito.
• Kahalagan ng agham panlipunan: ang kasaysayan ay ginagamit upang maunawaan ang ebolusyon ng lipunan at ang konteksto ng kasalukuyan; ang agham panlipunan (sikolohiya, sosyolohiya, politika, ekonomiya) ay mahalaga sa interpretasyon.
• Pagpapayaman ng pag-iisip: kritika at paghihimay-himay ng ebidensya ay pinapatalas ang isipan at pinapataas ang antas ng makatuwirang pag-iisip.
• Pagpapakita ng pagkakaiba-iba ng lipunan: inilalahad ng kasaysayan ang iba't ibang lipunan at ang kanilang kultura, institusyon, at ideya, pati na ang pagbabago at pag-usbong sa lipunan.
• Paglaban sa takot sa pagbabago: pinapakita na ang lipunan ay patuloy na nagbabago; ang kasaysayan ay nagsisilbing gabay sa pag-unawa sa proseso ng pagbabago.
• Praktikal na implications: ang pag-unawa sa nakaraan ay tumutulong sa mga desisyon ng kasalukuyan—mga pampulitika, pang-ekonomiya, at kultural na desisyon.

Konklusyon: Paano makilala ang tunay na kasaysayan

• Ang tradisyunal na kasaysayan ay malawakang nakabatay sa dokumento bilang sentral na sanggunian.
• Ang pagsusuri ay kinapapalooban ng kritikang panlabas at panloob upang mapatunayan ang katumpakan at makabuo ng maiikling kasaysayan mula sa mga bakas.
• Ang pag-unawa sa konteksto (panahon, lugar, istilo ng pagsusulat) ay mahalaga para sa tunay na kahulugan at makatarungang interpretasyon.
• Ang layunin ng ganitong uri ng kasaysayan ay maglingkod bilang tulay ng nakaraan at kasalukuyan, at upang tulungan ang lipunan na maunawaan ang pagbabago at ang ating sariling pagkakakilanlan.

Mga Karagdagang Tala at Ideya (Hypothetical Scenarios)

• Halimbawa ng di-tuwirang bakas: kung may bakas ng guwang sa lupa na nauugnay sa lindol, maaaring gamitin ang pisikal na ebidensya kasabay ng teksto ng dokumento upang bumuo ng isang iskema ng pangyayari.
• Halimbawa ng kritika: kung ang isang dokumento ay naglalaman ng mga pangalan na inaakala ng historyador na idinagdag lamang para sa interes ng sumulat, kailangan itong suriin laban sa iba pang dokumento at konteksto.
• Halimbawa ng hermeneutics (pananaw sa kahulugan): ang isang patalinhagang pangungusap ay maaaring may tunay na kahulugan na hindi basta-basta maintindihan kung ang konteksto at layunin ng may-akda ay hindi nauunawaan.

Tandaan

• Ang tradisyunal na kasaysayan ay may makasaysayang halaga, ngunit nangangailangan ito ng maingat na pagsusuri ng ebidensya, pag-unawa sa konteksto, at pagkilala sa posibleng pagkiling ng may-akda at ng dokumento.
• Ang pag-unawa sa kahulugan ng wika, estilo, at konteksto ay kritikal upang maitaguyod ang tumpak na interpretasyon ng nakaraan.
• Ang paggamit ng mga teorya tungkol sa layunin ng kasaysayan (providential, rational, o hermeneutic) ay nagbibigay-daan sa mas malalim na pag-unawa sa kung paano nabubuo ang kasaysayan at kung ano ang kahalagahan nito sa kasalukuyan.