HIT temat 25 rozdział III

Kalendarium i Ustawodawstwo W Polsce

  • 8 III 1990: Przywrócenie samorządu terytorialnego na szczeblu gminy.

  • 1 I 1999: Wejście w życie ustaw wprowadzających trójstopniowy podział terytorialny kraju.

  • 2002: Wprowadzenie jednoosobowych organów wykonawczych gmin.

  • 20 VII 2018: Wprowadzenie dwukadencyjności wójtów, burmistrzów i prezydentów miast; wydłużenie kadencji organów samorządowych.

Kluczowe Pojęcia

  • Wspólnota: Zbiorowość, w której członków łączą więzi emocjonalne (np. tradycje, systemy wartości).

  • Wspólnota samorządowa: Tworzona przez mieszkańców jednostki podziału terytorialnego (gmina, powiat) na podstawie miejsca zamieszkania.

  • Samorząd terytorialny: Część administracji publicznej realizująca zasadę decentralizacji.

  • Pomocniczość (subsydiarność): Przekazywanie uprawnień władzy centralnej organom niższych szczebli.

  • Subsydiarność: Koncepcja, w której wyższe struktury zajmują się sprawami, których nie można rozwiązać niżej.

  • Decentralizacja: Proces przekazywania władzy z wyższych do niższych szczebli.

Wspólnota Samorządowa

  • Istnienie wspólnoty samorządowej opiera się na Konstytucji RP, zapewniającej zasadę samorządności.

  • Umożliwia to mieszkańcom decydowanie o swoich sprawach.

  • Europejska Karta Samorządu Terytorialnego (ratyfikowana 1993 r.) podkreśla, że jest obowiązkiem organów lokalnych wykonywanie zadań publicznych w bliskości do obywateli.

Zasady Pomocniczości i Decentralizacji w Konstytucji

  • Preambuła: Ustanowienie Konstytucji RP w imię wolności i sprawiedliwości oraz zasady pomocniczości.

  • Art. 15: Zapewnienie decentralizacji władzy publicznej.

  • Art. 16: Samorząd terytorialny jako wspólnota mieszkańców z prawem do działania w imieniu własnym.

Odbudowa Samorządu Terytorialnego w Polsce

  • Proces odbudowy rozpoczął się w 1990 r.:

    • Etap I: Przywrócenie samorządu na poziomie gmin.

    • Etap II: 1998 - Reforma administracyjna; trójstopniowy podział na gminy, powiaty, województwa.

    • Wprowadzenie jednoosobowych organów wykonawczych i zmiany w kadencjach (2018).

Cechy Jednostki Samorządu Terytorialnego

  • Samodzielność organizacyjna i finansowa.

  • Osobowość prawna i prawo do podejmowania decyzji w zakresie zadań publicznych.

  • Tworzenie przez wszystkich mieszkańców danego obszaru oraz funkcjonowanie na podstawie prawa krajowego.

Kompetencje Organów Samorządu Terytorialnego

Organy Stanowiące

  • Rady gminy, powiatu, sejmik województwa odpowiedzialne za uchwały prawne, budżet, oraz plany zagospodarowania.

Organy Wykonawcze

  • Wójt/Burmistrz/Prezydent odpowiedzialni za wykonanie uchwał, gospodarowanie majątkiem, budżetem oraz reprezentowanie gminy.

Zadania Samorządu

  • Zadania własne: Zaspokajanie potrzeb lokalnych.

  • Zadania zlecone: Wykonywane w ramach administracji rządowej.

  • Zadania powierzone: Realizowane na podstawie porozumień.

Dochody Jednostek Samorządu Terytorialnego

  • Dochody własne: Podatki lokalne, dochody z majątku.

  • Subwencje ogólne: Bezzwrotna pomoc finansowa z budżetu państwa.

  • Dotacje celowe: Środki na konkretne cele.