rtg endo arabska

Struktury anatomiczne szczęki i żuchwy

  • Struktury anatomiczne - żuchwa:

    • kostny brzeg dołu nosowego

    • szew pośrodkowy szczęki

    • kanał i otwór przysieczny

    • łuk jarzmowy

    • zatoki szczękowe, głównie:

    • dno zatoki

    • zachyłki zatok

    • przegrody kostne

    • podniebienie twarde

    • otwór językowy

    • otwór bródkowy

    • kanał żuchwy

    • kresa żuchwowo-gnykowa

    • kresa skośna

Radiografia i techniki obrazowania

  • Kresa skośna i żuchwowo-gnykowa:

    • Dotyczy obrazów rentgenowskich zębów trzonowych dolnych. Kresa żuchwowo-gnykowa znajduje się poniżej kresy skośnej.

Nowoczesne aparaty rentgenowskie

  • Użycie bardzo czułych detektorów promieniowania RTG:

    • Czujniki CCD (Charge-Coupled Device)

    • Czujniki CMOS (Complementary Metal-Oxide Semiconductor)

  • Zastosowanie technologii cyfrowych czyni badania inwazyjnymi bezpiecznymi i wysokiej jakości.

Typy radiografii

Radiografia pośrednia

  • Wykorzystuje pośredni nośnik obrazu:

    • Płytka pokryta światłoczułym fosforem (PSP - photostimulable phosphor).

    • Występuje w różnych rozmiarach (np. „0” pediatryczny, „1” lub „2” do zdjęć okołowierzchołkowych).

  • Proces:

    1. Płytka poddawana jest promieniowaniu RTG.

    2. Umieszczana w skanerze laserowym.

    3. Wiązka lasera helowo-neonowego wzbudza fosfor, a energia uwalnia się w postaci światła fluorescencyjnego.

    4. Fotopowielacz przekształca ją na sygnał cyfrowy.

    5. Po odczycie płytka poddawana jest światłu widzialnemu, co usuwa obraz utajony.

    6. Płytka PSP jest wielokrotnego użytku.

  • Przykładowe systemy:

    • Digora Optime, DenOptix, Vista Scan.

Radiografia bezpośrednia

  • Wykorzystuje sztywny detektor promieniowania RTG:

    • Detektory CCD lub CMOS.

    • Detektor połączony bezpośrednio z komputerem.

  • Systemy radiografii bezpośredniej:

    • Visualix eHD, Kodak RVG 6000, XIOS PLUS.

  • Czas uzyskania obrazu na ekranie wynosi 1-2 sekundy.

Obróbka i jakość obrazu cyfrowego

  • Po zapisaniu zdjęcia można je poddać obróbce:

    1. Powiększanie: ocena niewielkich zmian patologicznych.

    2. Zmienność nasycenia poziomu szarości: regulacja jasności i kontrastu.

    3. Zamiana obrazu negatywowego na pozytyw: dostrzeganie nieprawidłowości.

    4. Pseudokolorowanie: zmienia piksele szarości na kolory.

    5. Tomosynteza isodensity: uwypuklenie pikseli o tej samej wartości skali szarości.

    6. Kalibracja i pomiary liniowe: dodatkowa metoda pomiaru długości zęba.

Zdjęcia ortopantomograficzne i ich ograniczenia

  • Zdjęcia zewnątrzustne - pantomograficzne (OPG):

    • Wykonywane podczas obrotu źródła promieniowania wokół trzech osi.

    • Wykorzystywane w ogólnym badaniu, ale niewystarczające dla decyzji o leczeniu kanałowym z powodów:

    • Zbyt niska rozdzielczość.

    • Powiększenie obrazu do 25%.

    • Zniekształcenia geometryczne.

    • Nakładanie się struktur anatomicznych.

    • Niewłaściwe pozycjonowanie pacjenta.

    • Najgorzej widoczne: zęby sieczne górne, dolne, górne zęby przedtrzonowe i trzonowe.

Zdjęcia wewnątrzustne i ich techniki

  • Zdjęcie wewnątrzustne (zębowe, celowane na wierzchołek korzenia):

    • Powszechnie stosowane w endodoncji ze względu na wysoką rozdzielczość i szczegółowość.

    • Dobry obraz dzięki wysokiej rozdzielczości.

    • Prawidłowo wykonane zdjęcie powinno przedstawiać:

    • Całą koronę kliniczną.

    • Korzeń lub korzenie oraz kość wyrostka zębodołowego.

    • Przyzębie wierzchołkowe i brzeżne.

    • Ząb powinien być w centralnej części radiogramu.

    • Odchylenia wymiarów mogą wynosić od 5-7 mm.

  • Cel wykonywania zdjęć RTG w leczeniu endodontycznym:

    1. Diagnostyka początkowa: Ocena stanu zęba, tkanek okołowierzchołkowych, anatomii korzeni i kanałów przed rozpoczęciem leczenia. Pomaga w identyfikacji zmian patologicznych (np. zapalenia okołowierzchołkowego), resorpcji czy wcześniejszych niepowodzeń leczenia.

    2. Określenie długości roboczej: Kluczowe do precyzyjnego opracowania i wypełnienia kanału korzeniowego. Umożliwia pomiar rzeczywistej długości kanału od punktu odniesienia na koronie do wierzchołka.

    3. Weryfikacja umiejscowienia narzędzi endodontycznych: Podczas leczenia, zdjęcia pozwalają potwierdzić prawidłowe położenie pilników lub innych narzędzi w systemie kanałowym.

    4. Ocena jakości wypełnienia kanału: Po zakończeniu leczenia, zdjęcie kontrolne sprawdza szczelność i zasięg wypełnienia materiałem kanałowym.

    5. Monitoring gojenia: Zdjęcia wykonywane w określonych odstępach czasu po leczeniu służą do oceny procesu gojenia się tkanek okołowierzchołkowych i stabilności rezultatu.

Radiologiczna metoda pomiaru długości roboczej (metoda Ingle’a)

  • Wymaga co najmniej dwóch zdjęć:

    1. Pierwsze do oszacowania długości zęba.

    2. Drugie z narzędziem kanałowym wprowadzonym krócej o 1-1.5 mm.

  • Poprawa położenia narzędzia w przypadku błędu (więcej niż 3 mm).

  • Przeciwwskazania:

    • Pacjenci z wszczepionymi rozrusznikami serca.

    • Zęby z niezakończonym rozwojem wierzchołka korzenia.

Tomografia objętościowa 3D

  • Stomatologiczna tomografia wiązki stożkowej (CBCT):

    • Nowoczesne badanie rentgenowskie.

    • Struktura podobna do ortopantomografów.

    • Pacjent odpowiednio usytuowany.

    • Stosowana jest w złożonych przypadkach endodontycznych, przy nietypowej anatomii lub podejrzeniu pęknięć, ponieważ eliminuje nakładanie się struktur i dostarcza trójwymiarowego obrazu.

Pomiar długości korzeni na tomografie

  • Pomiary długości roboczej muszą być precyzyjne.

  • Możliwość dokładności pomiarów do 0,2−0,50,2-0,5 mm.

Rozdzielczość przestrzenna rekonstruowanych obrazów

  • Wysoka rozdzielczość określa dokładność odwzorowania szczegółów:

    • Wyższa rozdzielczość = wyraźniejsze detale.

    • Rozdzielczość wyrażana w wokselach (sześciany).

Techniki pozycji detektora w radiografii

Technika równoległa

  • Promień centralny prostopadły do płaszczyzny obrazu i obiektu.

Technika izomerii Cieszyńskiego

  • Detektor w jamie ustnej, przylegający do podniebienia lub do językowej strony.

  • Należy unikać nadmiernego wygięcia detektora.

  • Promień centralny jest kierowany prostopadle do dwusiecznej kąta utworzonego przez długą oś zęba i płaszczyznę detektora. Zasada ta dąży do uzyskania obrazu o minimalnych zniekształceniach geometrycznych, bazując na prawach izometrii, choć jest bardziej podatna na błędy operatora i zniekształcenia niż technika kąta prostego.

Technika kąta prostego

  • Detektor ustawia się równolegle do zęba.

  • Promień centralny prostopadły do detektora.

  • Umożliwia uzyskanie powtarzalnych radiogramów.

  • Technika ta jest preferowana ze względu na mniejsze zniekształcenia obrazu, ponieważ utrzymuje stały stosunek odległości źródła promieniowania do obiektu i obiektu do detektora, minimalizując powiększenie i zniekształcenia cienia.

Porównanie Techniki Cieszyńskiego i Techniki Kąta Prostego:

  • Technika Cieszyńskiego: Detektor jest umieszczany jak najbliżej zęba, a promień centralny jest prostopadły do dwusiecznej kąta między osią długą zęba a płaszczyzną detektora. Wymaga większej wprawy i jest bardziej podatna na zniekształcenia obrazu (np. wydłużenia lub skrócenia zęba) z powodu trudności w precyzyjnym określeniu dwusiecznej kąta.

  • Technika Kąta Prostego (Parallel Technique): Detektor jest umieszczany równolegle do długiej osi zęba, a promień centralny jest prostopadły zarówno do zęba, jak i do detektora. Wykorzystuje uchwyty do utrzymania detektora w odpowiedniej pozycji. Zapewnia to bardziej wierne odwzorowanie proporcji zęba i mniejsze zniekształcenia geometryczne, co czyni ją preferowaną metodą w endodoncji.

Zasada ortoradialności

  • Promień centralny prostopadle do stycznej łuku zębowego i osi zęba.

Projekcje skośne

  • Odchylenie promienia o 2020 stopni w kierunku mezjalnym lub dystalnym w płaszczyźnie poziomej.

  • Umożliwia uwidacznianie kanałów korzeniowych.

Zasady diagnozowania kanałów korzeniowych

Reguła SLOB (Same Lingual Opposite Buccal)

  • Pomaga zrozumieć rozmieszczenie kanałów korzeniowych na radiogramie.

Kontrola po leczeniu kanałowym

  • Ocena gojenia zmian.

  • Wykonywanie zdjęć kontrolnych po ustalonych okresach w zależności od diagnozy.

Główne płaszczyzny przekrojów

  • Osiowa, czołowa i strzałkowa

  • Umożliwiają dokładną ocenę kanałów i obecność patologii.

Oprogramowanie i technologie w tomografii

  • Programy do akwizycji, rekonstrukcji i archiwizacji danych z tomografów.

  • 3D obrazy lepiej pokazują ubytki kości i pęknięcia korzeni.

Zalety tomografii objętościowej

  1. Eliminacja problemów z nakładaniem struktur.

  2. Lepsza widoczność zmian zapalnych.

  3. Wysoka rozdzielczość (0,1250,125 lub 0,20,2 woksela).

  4. Identyfikacja złamań wielowarstwowych