Komprehensibong Tala sa Kasaysayan at Nilalaman ng El Filibusterismo (copy)

Buong Pangalan: Jos Protacio Rizal Mercado y Alonso Realonda, o mas kilala bilang Dr. Jose P. Rizal.
Papel sa Kasaysayan: Isa siya sa mga pinakakilalang manunulat na tumuligsa sa pagmamalupit ng mga dayuhang Kastila.
Mga Sagisag Panulat: Gumamit siya ng mga pangalang DIMASALANG, LAONG LAAN, at PEPE.
Mga Disiplina at Kakayahan:
- Siya ay isang manunulat, rebolusyonaryo, siyentista, nobelista, makata, at mamamahayag.
- Siya ay isang dalubhasang optalmologo.
- Mahusay rin siya sa sining tulad ng pagpipinta, pagguhit, paglililok, at pag-uukit.
Mga Isinulat na Nobela:
- Noli Me Tangere
- El Filibusterismo
- Makamisa (isang nobelang hindi niya natapos).

Petsa ng Kapanganakan: Ipinanganak noong Hunyo $19$ , $1861$ .
Lugar ng Kapanganakan: Calamba, Laguna, mula sa isang mayamang angkan.
Mga Magulang:
- Don Francisco Mercado Rizal
- Donya Teodora Alonzo y Quintos Realonda
Mga Kapatid: Pangpito si Jose sa labing-isang ( $11$ ) magkakapatid:
- Saturnina
- Paciano
- Narcisa
- Jose (ang may-akda)
- Olimpia
- Lucia
- Maria
- Concepcion
- Josefa
- Trinidad
- Soledad

Poliglota (Polyglot): Si Dr. Jose Rizal ay nakakaalam ng dalawampu't dalawang ( $22$ ) mga wika:
- Tagalog, Latin, Ilokano, Arabic, Bisaya, Catalan, Subanon, Spanish, German, Swedish, Greek, Malaysian, Italian, Dutch, Portuguese, Russian, English, French, Hebrew, Sanskrit, Chinese, at Japanese.
Mga Naging Pag-ibig: Sa buhay ni Rizal, naging bahagi ang mga sumusunod na kababaihan:
- Segunda Katigbak
- Jacinta Ibardo Laza
- Leonor Valuenzuela
- Leonor Rivera
- O-Sei-San
- Consuelo Ortiga y Perez
- Suzanne Jacoby
- Nelly Boustead
- Gertude Beckett
- Josephine Bracken

Kahulugan ng Pamagat:
- Ito ang ikalawang nobela ni Rizal na karugtong ng Noli Me Tangere.
- Sa wikang Filipino, ito ay tinatawag na "Ang Pilibusterismo" o "Ang Paghahari ng Kasakiman".
- Sa wikang Ingles, ito ay "The Reign of Greed".
- Ang salitang Pilibusterismo ay nangangahulugang paghahanda para sa isang rebolusyon.
Timeline ng Pagsulat sa Europa:
- $1885$ : Binalangkas ni Rizal ang El Filibusterismo habang isinusulat pa lamang ang Noli Me Tangere.
- Marso $1887$ : Matagumpay na lumabas ang unang nobela na Noli Me Tangere.
- Agosto $1887$ : Bumalik si Rizal sa Pilipinas mula Espanya upang isagawa ang kaniyang mga layunin.
- Pebrero $1888$ : Palihim na umalis muli si Rizal sa Pilipinas dahil sa galit ng mga Kastila sa kaniyang unang nobela; nagtungo siya sa iba't ibang bansa sa Amerika at Europa.
- Ferdinand Blumentritt: Isa sa mga nakakaalam sa mga balak ni Rizal na isulat ang El Filibusterismo.
- $1888$ – $1890$ : Gumawa siya ng maraming pagbabago sa plot at pinagbuti ang ilang kabanata habang nasa London, Inglatera.
- Brussels, Belgium: Dito isinulat ni Rizal ang malaking bahagi ng nobela.
- Hulyo $5$ , $1890$ : Lumipat si Rizal sa Ghent, Belgium.

Mga Dahilan sa Paglipat sa Ghent:
1. Mas mura ang pagpapalimbag ng aklat sa Ghent.
2. Umiiwas kay Suzanne Jacoby upang mapagtuunan ng pansin ang kaniyang prioridad na tapusin ang nobela.
3. Kapos siya sa pera.
Mga Taong Tumulong:
- Jose Alejandro: Naging kahati ni Rizal sa upa sa Ghent at kahati rin sa pagkain.
- Valentin Ventura: Nagpadala ng kinakailangang pera kay Rizal at siya ang unang nakahawak ng orihinal na manuskrito ng nobela.
- Jose Maria Basa: Sinulatan ni Rizal (na noo'y nasa Hong Kong) upang makahingi ng tulong pinansyal mula sa Messagevies Maritimes.
- Rodriguez Arias: Nagbigay ng tulong na nagkakahalaga ng dalawang-daang piso ( $200$ ).

Pangyayari sa Calamba: Ang paghihirap ng kaniyang pamilya, ang paghuli sa kaniyang ina, at ang pangungumpiska ng mga prayle sa kanilang matataba at mayamang lupa.
Leonor Rivera: Ang damdamin dulot ng kaniyang dating kasintahan.
Kawalang ng Pagkakaisa: Ang kawalan ng pagkakaisa sa panig ng mga Pilipino sa panahong iyon.

Marso $29$ , $1891$ : Natapos ni Rizal ang pagsusulat ng manuskrito. Mula sa orihinal na $44$ na kabanata, binawasan niya ito at naging $38$ na lamang.
Agosto $6$ , $1891$ : Sinimulan ang pagpapalimbag sa F. Meyer Van Loo Press sa paraang hulugan.
Krisis sa Pera: Ipinatigil ang pagpapalimbag dahil sa kakulangan ng pondo; muntik na itong sunugin ni Rizal.
Setyembre $18$ , $1891$ : Natapos ang pagpapalimbag ng nobela sa Ghent, Belgium.
Setyembre $22$ , $1891$ : Natapos ang opisyal na paglalathala sa tulong ng pautang ni Valentin Ventura. Ipinamudmod ang mga kopya sa Hong Kong, London, at iba pang bahagi ng Europa.
Dedikasyon: Inihandog ni Rizal ang nobela sa alaala ng tatlong paring martir na kilala sa bansag na Gomburza (Gomez, Burgos, at Zamora).
Layunin: Ang nobela ay isang akdang pampulitika na naglalayong gisingin ang hangaring makamit ang tunay na kalayaan at karapatan ng bayan.

Disenyo: Mismong si Rizal ang nagdisenyo ng pabalat upang magkaroon agad ng paunang pagkaunawa ang mga mambabasa.
Simbolo ng Puno ng Kawayan (Kanang Bahagi):
- Mataas ngunit malambot.
- Mahalaga sa paggawa ng bahay at kagamitan.
- Simbolo ng pakikibagay ng mga Pilipino sa kalupitan at pagsasamantala ng mga naghaharing uri sa lipunan.
Lagda ni Rizal: Nilagay sa loob ng isang tatsulok (triangulo) na kumakatawan sa kaniyang kapanahunan dahil siya ay kabilang sa mga pangyayaring kaniyang inilarawan.
Suplina / Pamalo sa Penitensiya: Ginagamit sa kolonyal na simbahan; para kay Rizal, tila hindi sapat ang sakit mula sa Guardia Sibil kaya't kailangan pang saktan ng mga Pilipino ang kanilang mga sarili.
Kadena / Tanikala: Simbolo ng kawalan ng kalayaan ng mga Pilipino sa ilalim ng Espanya.
Latigo ng Alpares: Simbolo ng kalupitan ng mga opisyal ng hukbong sandatahan.
Helmet / Capacete ng Guardia Sibil: Simbolo ng kapangyarihang mapang-abuso sa karapatang pantao ng mga Pilipino.
Krus (Kaliwang Bahagi): Simbolo ng relihiyosidad ng mga mamamayang Pilipino.
Dahon ng Laurel: Mula sa sibilisasyong Kanluranin, ito ay korona para sa mga mapagwagi, matatapang, at matatalino.
Iba pang Simbolo: Kasama rin ang Pluma at Papel, Dahon ng Anahaw, at Itak.

Mensahe ni Ferdinand Blumentritt: Ayon sa kaniya, ang isang rebelde o pilibustero ay lihim na humihikayat sa mga panatiko upang maipalaganap ang kaisipan ng rebelyon at mahikayat ang bawat Pilipino na ang tanging katubusan ay ang separasyon mula sa inang bayan.
Unang Salita ni Rizal: Binigyang-diin niya ang takot ng lipunan sa "multo" ng pilibusterismo, na sa ngalan pa lamang ay nagdudulot na ng malalaking kathang kuwento. Inilarawan niya na ang pagtuklas sa mga lihim na ito ay may katapat na sakripisyo, tulad ng isang mag-aaral na nagnanais matuklasan ang lihim ng isang pari.
Lugar at Petsa ng Pagtatapos: Europa, $1891$ .