Untitled

Hoofdstuk 2: Grieken en Romeinen

2.1 Wetenschap en politiek in de Griekse stadstaat

• Ontstaan van de eerste Griekse beschavingen:

  • Minoïsche cultuur op Kreta (2000–1700 v.C.) en Myceense beschaving op vasteland (1500–1100 v.C.).

  • Gebruik van schrift en leidende koningen.

• Ontstaan van stadstaten (poleis) vanaf de 8e eeuw v.C.:

  • Economische groei door kolonisatie en een gemeenschappelijke munt.

  • Grieken vormen één volk door taal, goden en verhalen, ondanks het ontbreken van één staat.

• Burgerschap en politieke evolutie:

  • Evolutie van monarchie naar aristocratie, oligarchie, soms tirannie, en democratie in sommige steden zoals Athene.

  • Directe democratie ingevoerd rond 507 v.C. in Athene, waar alleen vrije, mannelijke, autochtone inwoners het burgerschap bezaten.

  • Filosofen zoals Socrates, Plato en Aristoteles wezen de voordelen en risico’s van deze regeringsvorm uit.

• Wetenschappelijk denken:

  • In de 6e eeuw v.C. ontwikkelden filosofen logische en rationele verklaringen, los van religie.

2.2 Cultuur in het Romeinse Rijk

• Ontstaan van het Romeinse wereldrijk:

  • Rome ontstaan in de 4e eeuw v.C. als republiek bestuurd door twee consuls en de senaat.

  • Tussen 343 en 290 v.C. kennen de Romeinen veroveringen in Midden- en Zuid-Italië.

  • Van 264 tot 146 v.C. vernietigen ze Carthago.

• Verspreiding van de Grieks-Romeinse cultuur:

  • Romanisering door soldaten die zich vestigden op nieuwe plaatsen.

  • Latijn werd voertaal in het westen, lokale elites namen Romeinse gewoonten over.

• Het keizerrijk:

  • Julius Caesar wordt in 44 v.C. dictator, gevolgd door Octavianus (Augustus) die in 27 v.C. de eerste keizer werd.

  • Pax Romana: periode van vrede en rust binnen het imperium gedurende twee eeuwen.

  • De economie bloeide met een multiculturele samenleving.

• Ontstaan van de Grieks-Romeinse cultuur:

  • Romeinen namen veel culturele elementen van de Grieken over.

  • Godsdienstige tolerantie met een staatsgodsdienst en adaptatie van Griekse kunst en bouwstijl (bijv. Pantheon).

2.3 Jodendom en Christendom

• Jodendom: monotheïsme tegenover polytheïsme;

  • Begin met Abraham, verspreiding door diaspora, Tenach als heilige tekst.

  • Opstanden vanaf 66 n.C. die door Romeinen hard werden neergeslagen.

• Christendom:

  • Jezus van Nazareth wordt gezien als de Messias, gestorven in 30 n.C.

  • Paulus maakt het Christendom een zelfstandige religie; dood van Jezus wordt symbool voor hoop.

  • Christendom tegenover Romeinse staatsreligie, aanvankelijke vervolgingen.

  • Constantijn verleent godsdienstvrijheid in 313 n.C.; Theodosius maakt het Christendom staatsgodsdienst in 380 n.C.

2.4 Romeinen en Germanen

• Kenmerken van de Germaanse cultuur:

  • Landbouwsamenlevingen geleid door krijgsheren met eenvoudige structuren.

• Contact met Romeinen:

  • Eerste contact ontstaat tijdens de levens van Julius Caesar.

  • Slag in het Teutoburgerwoud (9 n.C.): grote Romeinse nederlaag.

• Verval van het Romeinse Rijk:

  • Verval vanaf de 3e eeuw door diverse factoren, waaronder epidemieën en interne straffen.

  • In 395 wordt het rijk gesplitst in West- en Oost-Romeinse Rijk.

• Het Romeinse erfgoed:

  • Na de val blijven elementen van de Grieks-Romeinse cultuur voortbestaan, zoals het gebruik van het Latijn en de ontwikkeling van Romaanse talen.