Kompletne Repetytorium z Pielęgniarstwa i Etyki Zawodowej

Podstawy Etyki i Teorii Pielęgniarstwa

  • Etyka: Jest to nauka o moralności, zajmująca się badaniem norm oraz zasad postępowania człowieka.
  • Etyka Zawodowa Pielęgniarki: Obejmuje kluczowe wartości i obowiązki, takie jak:
    • Poszanowanie godności pacjenta.
    • Bezwzględne zachowanie tajemnicy zawodowej.
    • Szacunek dla życia i zdrowia ludzkiego.
    • Odpowiedzialność za podejmowane i wykonywane czynności.
    • Ścisłe przestrzeganie Kodeksu Etyki Zawodowej Pielęgniarek i Położnych (PiP).
  • Typy Odpowiedzialności Pielęgniarki:
    • Odpowiedzialność Cywilna: Wiąże się z wystąpieniem szkody.
    • Odpowiedzialność Zawodowa: Wynika z naruszenia zasad i etyki wykonywanego zawodu.
    • Odpowiedzialność Karna: Związana z popełnieniem przestępstwa.
  • Praktyka Pielęgniarska Oparta na Dowodach Naukowych (EBNP): Opiera się na trzech filarach:
    • Aktualnych dowodach naukowych.
    • Doświadczeniu zawodowym personelu.
    • Indywidualnych potrzebach pacjenta.
  • Główne Teorie Pielęgniarstwa:
    • Virginia Henderson: Definiuje pielęgniarstwo jako pomoc pacjentowi w celu usamodzielnienia się.
    • Dorothea Orem: Skupia się na koncepcji samoopieki (self-care).
    • Callista Roy: Opiera swój model na procesie adaptacji pacjenta.

Rola i Funkcje Pielęgniarki w Systemie Opieki Zdrowotnej

  • Rola Pielęgniarki: Obejmuje sprawowanie opieki nad pacjentem, szeroko pojętą promocję zdrowia oraz czynny udział w procesie leczenia.
  • Funkcje Pielęgniarskie:
    • Opiekuńcza.
    • Terapeutyczna.
    • Edukacyjna.
    • Profilaktyczna.
    • Rehabilitacyjna.
    • Diagnostyczna.
    • Organizacyjna.
  • Zadania Pielęgniarskie:
    • Systematyczna ocena stanu zdrowia.
    • Podawanie zaleconych leków.
    • Wykonywanie zabiegów medycznych.
    • Obserwacja pacjenta i prowadzenie dokładnej dokumentacji.
    • Edukacja zdrowotna pacjenta.
    • Współpraca w ramach zespołu medycznego.

Proces Pielęgnowania i Metody Badania Pacjenta

  • Etapy Procesu Pielęgnowania:
    1. Gromadzenie danych o pacjencie.
    2. Sformułowanie diagnozy pielęgniarskiej.
    3. Planowanie opieki.
    4. Realizacja zaplanowanych działań.
    5. Ocena uzyskanych wyników.
  • Zakres Oceny Pacjenta:
    • Aspekt Biologiczny: Zdrowie fizyczne, parametry życiowe, ogólna sprawność organizmu.
    • Aspekt Psychiczny: Stan świadomości, emocje, funkcje pamięci, nastrój.
    • Aspekt Społeczny: Relacje rodzinne, dostępne wsparcie, warunki życia oraz sytuacja materialna.
  • Metody Pozyskiwania Informacji:
    • Wywiad: Bezpośrednia rozmowa z pacjentem lub jego rodziną w celu zebrania danych o zdrowiu.
    • Obserwacja: Uważne oglądanie i ocena wyglądu, zachowania oraz ogólnego stanu pacjenta.

Parametry Życiowe i Objawy Kliniczne

  • Tętno (Puls):
    • Cechy tętna: Częstość, rytm, napięcie, wypełnienie, chybkość.
    • UWAGA: Głębokość NIE jest cechą tętna.
    • Norma u dorosłego: od 6060 do 100100 uderzeń na minutę.
  • Oddech:
    • Cechy oddechu: Częstość, rytm, głębokość, wysiłek oddechowy.
    • Norma częstości: od 1212 do 2020 oddechów na minutę.
  • Patologiczne Rodzaje Oddechów:
    • Oddech Cheyne'a-Stokesa: Charakteryzuje się cyklicznym narastaniem oddechu, jego spłycaniem, a następnie wystąpieniem bezdechu.
    • Oddech Biota: Oddechy nieregularne przerywane okresami bezdechu.
    • Oddech Kussmaula: Oddechy bardzo głębokie i znacznie przyspieszone.
  • Inne Rodzaje Oddechów:
    • Eupnoe: Prawidłowy sposób oddychania.
    • Tachypnoe: Przyspieszony oddech.
    • Bradypnoe: Zwolniony oddech.
    • Apnoe: Bezdech.
  • Fizjologiczne Wartości Ciśnienia Tętniczego (RR):
    • Optymalne: <120/80 mmHg< 120/80\,mmHg.
    • Prawidłowe: <120/80 mmHg< 120/80\,mmHg.
    • Prawidłowe wysokie: od 130/85 mmHg130/85\,mmHg do 139/89 mmHg139/89\,mmHg.
    • Niedociśnienie: <90/60 mmHg< 90/60\,mmHg.
  • Specyficzne Objawy Fizykalne:
    • Objaw Blumberga: Występuje ból przy nagłym zwolnieniu ucisku powłok brzusznych; wskazuje na zapalenie otrzewnej.
    • Objaw Goldflama: Ból wywołany przy wstrząsaniu okolicy lędźwiowej; sugeruje schorzenia nerek.
    • Objaw Chełmońskiego: Ból podczas uderzenia w prawy łuk żebrowy; wskazuje na problemy z pęcherzykiem żółciowym.

Procedury i Techniki Pielęgniarskie

  • Zasady Cewnikowania Pęcherza Moczowego:
    • Rygorystyczne przestrzeganie zasad aseptyki i antyseptyki.
    • Dokładna higiena rąk przed zabiegiem.
    • Użycie wyłącznie jałowego sprzętu.
    • Zapewnienie pacjentowi intymności.
    • Delikatne i sprawne wprowadzenie cewnika.
    • Utrzymywanie zamkniętego układu drenującego.
    • Systematyczna obserwacja moczu i dokumentacja.
  • Zasady Pobierania Krwi:
    • Technika: Identyfikacja pacjenta → założenie stazy → dezynfekcja miejsca wkłucia → pobranie krwi → oznakowanie probówek.
    • Kolejność pobierania (kolory probówek):
      1. Posiew (jałowa probówka).
      2. Układ krzepnięcia (Cytrynian / Niebieska).
      3. Biochemia (Surowica / Czerwona).
      4. Morfologia (EDTA / Fioletowa).
      5. Glukoza (Fluorek / Szara).
  • Terapia Dożylna i Kaniulacja:
    • Zakładanie kaniuli: Higiena rąk, aseptyka, dobór odpowiedniej żyły, dezynfekcja, wkłucie, zabezpieczenie kaniuli, dokumentacja.
    • Zasady ogólne: Sprawdzenie zlecenia lekarskiego, kontrola drożności dostępów naczyniowych, obserwacja miejsca wkłucia oraz pacjenta.

Profilaktyka i Stadia Odleżyn

  • Czynniki Ryzyka: Unieruchomienie, niedożywienie, nietrzymanie moczu i stolca, zaburzenia krążenia, odwodnienie, podeszły wiek.
  • Skale Oceny Ryzyka: Skala Norton oraz Skala Braden.
  • Zapobieganie: Zapewnienie wysokiej podaży białka i witamin, odpowiednie nawodnienie, stosowanie wałków, klinów, materacy przeciwodleżynowych, regularna zmiana pozycji ciała oraz pielęgnacja skóry.
  • Klasyfikacja Stadiów Odleżyn:
    • Stopień I: Nieblednące zaczerwienienie skóry.
    • Stopień II: Uszkodzenie naskórka (pęcherze, nadżerki).
    • Stopień III: Uszkodzenie pełnej grubości skóry aż do tkanki podskórnej.
    • Stopień IV: Zaawansowane uszkodzenie obejmujące mięśnie, kości i tkanki głębokie.

Onkologia i Neurologia

  • Nowotwór Piersi:
    • Czynniki ryzyka: Wiek, obciążenie rodzinne, mutacje genów BRCA1BRCA1 i BRCA2BRCA2, otyłość, alkohol, stosowanie hormonalnej terapii zastępczej (HTZ).
    • Profilaktyka: Samobadanie piersi (technika palpacyjna okrężnymi ruchami), badania lekarskie, mammografia, USG.
    • Diagnostyka: Mammografia, USG, MRI, biopsja z badaniem histopatologicznym.
    • Powikłania leczenia onkologicznego:
      • Chemioterapia: nudności, wypadanie włosów, immunosupresja (spadek odporności).
      • Radioterapia: odczyny skórne, przewlekłe zmęczenie.
  • Urazy i Schorzenia Neurologiczne:
    • Wstrząśnienie mózgu: Ból i zawroty głowy, nudności, wymioty, krótkotrwała utrata przytomności, niepamięć zdarzenia, senność.
    • Krwiak śródczaszkowy: Narastający silny ból głowy, wymioty, zaburzenia świadomości, anizokoria (nierówne źrenice), niedowłady, drgawki, zaburzenia mowy i widzenia.
    • Udar mózgu: Typy: niedokrwienny i krwotoczny. PRZYCZYNY: nadciśnienie, miażdżyca, migotanie przedsionków, cukrzyca, palenie. FAST (Twarz – Ręka – Mowa – Czas).

Psychiatria i Przymus Bezpośredni

  • Definicje Zaburzeń:
    • Halucynacje: Fałszywe spostrzeżenia zmysłowe występujące bez bodźca zewnętrznego.
    • Urojenia: Fałszywe przekonania i sądy, odporne na argumentację.
  • Jednostki Chorobowe:
    • Depresja: Trwały smutek, apatia, brak energii, zaburzenia snu/apetytu, poczucie winy, myśli samobójcze.
    • Schizofrenia: Objawy pozytywne (urojenia, omamy) oraz negatywne (apatia, wycofanie społeczne, spłycenie emocji).
  • Przymus Bezpośredni:
    • Rodzaje: Przytrzymanie, lek przymusowy, unieruchomienie, izolacja.
    • Rola Pielęgniarki: Zapewnienie bezpieczeństwa, stała obserwacja, kontrola parametrów życiowych co określony czas, dokumentacja.

Pielęgniarstwo Pediatryczne i Neonatologiczne

  • Ocena Noworodka w Skali APGAR: Wykonywana w 11, 33, 55 i 1010 minucie życia. Oceniane parametry (0–20\text{--}2 pkt każdy, maks. 1010 pkt): kolor skóry, tętno, reakcja na bodźce, napięcie mięśniowe, oddech.
  • Monitorowanie Bólu u Dzieci:
    • Noworodki i niemowlęta: Skale NIPS, CRIES, FLACC (Face, Legs, Activity, Cry, Consolability).
    • Dzieci starsze: VRS (słowna), VAS (wizualna linia), NRS (liczbowa).
  • Prawidłowe Wartości u Noworodka:
    • Tętno: od 120120 do 160160 uderzeń na minutę.
    • Oddech: od 3030 do 6060 oddechów na minutę.
    • Ciśnienie tętnicze: od 60/40 mmHg60/40\,mmHg do 80/50 mmHg80/50\,mmHg.
  • Zasady Pomiaru Ciśnienia u Dzieci: Dziecko musi być spokojne, mankiet powinien zajmować ok. 40%40\% obwodu ramienia, ramię na wysokości serca, należy wykonać 22 pomiary i wyciągnąć średnią.
  • Odwodnienie u Dziecka: Suche błony śluzowe, zapadnięte ciemiączko, skąpomocz, brak łez przy płaczu, senność.
  • HIV u Noworodka (Ryzyko): Brak leczenia matki, wysoka wiremia, poród drogami natury, karmienie piersią, długi czas od pęknięcia pęcherza płodowego.

Geriatria i Opieka Długoterminowa

  • Choroba Alzheimera: Kluczowe jest zapewnienie bezpieczeństwa, prostota w komunikacji, zachowanie stałego rytmu dnia oraz wsparcie w podstawowych czynnościach samoobsługowych.
  • Upadki u Starszych: Przyczyny to zaburzenia równowagi, osłabienie mięśniowe, polipragmazja (leki), wady wzroku, niedociśnienie.
  • Skala Barthel: Służy do oceny samodzielności (jedzenie, poruszanie się, higiena, toaleta, zwieracze).
    • 0–200\text{--}20 pkt: całkowita zależność.
    • 21–8521\text{--}85 pkt: częściowa zależność.
    • 86–10086\text{--}100 pkt: samodzielność lub niewielka zależność.

Żywienie i Profilaktyka Zdrowotna

  • Dieta w Cukrzycy: Zalecane warzywa i pełne ziarna; przeciwwskazane słodycze i słodzone napoje.
  • Nietolerancje Pokarmowe:
    • Laktoza: Unikanie nabiału zawierającego laktozę.
    • Gluten: Wykluczenie pszenicy, żyta, jęczmienia (pieczywo, makarony).
  • Witaminy Rozpuszczalne w Tłuszczach: A, D, E, K.
  • Profilaktyka Płucna:
    • VAP (Odrespiratorowe zapalenie płuc): Higiena rąk, kąt łóżka 30–45∘30\text{--}45^{\circ}, toaleta jamy ustnej, odsysanie wydzieliny, kontrola mankietu rurki intubacyjnej.
    • Zapobieganie Zachłyśnięciom (Dysfagia): Pozycja siedząca, podawanie małych kęsów, modyfikacja konsystencji pokarmów, higiena jamy ustnej.
  • Poziomy Profilaktyki:
    • Pierwotna: Zapobieganie (szczepienia, zdrowy styl życia).
    • Wtórna: Wczesne wykrywanie (badania przesiewowe).

Pierwsza Pomoc i Ratownictwo Medyczne

  • Resuscytacja Krążeniowo-Oddechowa (RKO):
    • Dorosły: Stosunek uciśnięć do oddechów 30:230:2.
    • Dziecko: 11 ratownik – 30:230:2; 22 ratowników – 15:215:2 (poprzedzone 55 oddechami ratowniczymi).
    • Topielec: Rozpoczęcie od 55 oddechów ratowniczych, następnie RKO 30:230:2 i użycie AED.
  • Zadławienie:
    • Dorosły/Dziecko: Zachęcanie do kaszlu → 55 uderzeń między łopatki → 55 uciśnięć nadbrzusza (rękoczyn Heimlicha).
    • Niemowlę: 55 uderzeń między łopatki → 55 uciśnięć klatki piersiowej.
  • Postępowanie w Napadach Drgawek: Ochrona przed urazami mechanicznymi, zakaz wkładania przedmiotów do ust, po napadzie pozycja boczna bezpieczna.
  • Oparzenia: Chłodzenie wodą przez ok. 2020 minut, założenie jałowego opatrunku, zakaz odrywania przyklejonej odzieży.
  • Hipoglikemia lekka: Objawy (głód, drżenie rąk, potliwość). Podanie 15–20 g15\text{--}20\,g glukozy, kontrola po 1515 min, posiłek.

Badanie Fizykalne i Zakażenia

  • Kolejność Badania Jamy Brzusznej: Oglądanie → Osłuchiwanie → Opukiwanie → Palpacja.
  • Kolejność Badania Klatki Piersiowej: Oglądanie → Palpacja → Opukiwanie → Osłuchiwanie.
  • Zakażenie Szpitalne: Zakażenie nabyte podczas pobytu lub procesu leczenia w placówce medycznej. Czynniki ryzyka obejmują wiek, odporność pacjenta, stosowanie cewników oraz błędy w higienie rąk personelu.