İM-06 Borçlar Kanunu'nda Yüklenicilik

Borçlar Kanunu’nda Yüklenicilik

7. Bölüm: Eser Sözleşmesi

A. Tanımı

  • MADDE 470: Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği bir sözleşmedir.

B. Hükümleri

I. Yüklenicinin borçları

1. Genel olarak

  • MADDE 471: Yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır.

  • Yüklenicinin özene dayanan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken meslekî ve teknik kurallara uygun davranış esas alınır.

  • Yüklenici, meydana getirilecek eseri doğrudan doğruya kendisi yapmak veya kendi yönetimi altında yaptırmakla yükümlüdür.

  • Ancak, eserin meydana getirilmesinde yüklenicinin kişisel özellikleri önem taşımıyorsa, işi başkasına da yaptırabilir.

  • Aksine âdet veya anlaşma olmadıkça, yüklenici eserin meydana getirilmesi için kullanılacak olan araç ve gereçleri kendisi sağlamak zorundadır.

2. Malzeme bakımından

  • MADDE 472: Malzeme yüklenici tarafından sağlanmışsa yüklenici, bu malzemenin ayıplı olması yüzünden iş sahibine karşı, satıcı gibi sorumludur.

  • Eğer malzeme iş sahibi tarafından sağlanmışsa, yüklenici bu malzemeyi gereken özeni göstererek kullanmakla ve hesap ve artanı geri vermekle yükümlüdür.

  • Eser meydana getirilirken iş sahibinin sağladığı malzemenin veya eserin yapılması için gösterdiği yerin ayıplı olduğu anlaşılırsa veya eserin gereği gibi ya da zamanında meydana getirilmesini tehlikeye düşürecek başka bir durum ortaya çıkarsa, yüklenici bu durumu hemen iş sahibine bildirmek zorundadır; bildirmezse, bundan doğacak sonuçlardan sorumlu olur.

3. İşe başlama ve yürütme

  • MADDE 473: Yüklenicinin işe zamanında başlamaması veya sözleşme hükümlerine aykırı olarak işi geciktirmesi, iş sahibine yüklenemeyecek bir sebeple ortaya çıkan gecikme yüzünden yüklenici, işin kararlaştırılan zamanda bitiremeyeceği durumlarda, iş sahibi sözleşmeden dönebilir.

  • Eserin meydana getirilmesi sırasında, yüklenicinin kusuru yüzünden ayıplı veya sözleşmeye aykırı olarak meydana geleceği açıkça görüldüğünde, iş sahibi uygun bir süre içinde yükleniciye aybın veya aykırılığın giderilmesini ihtarda bulunabilir.

4. Ayıp sebebiyle sorumluluk

  • a. Ayıbın belirlenmesi

    • MADDE 474: İş sahibi, eserin tesliminden sonra, işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz eseri gözden geçirmek ve ayıpları varsa bunu uygun bir süre içinde yükleniciye bildirmek zorundadır.

    • Taraflardan her biri, giderini karşılayarak, eserin bilirkişi tarafından gözden geçirilmesini ve sonucun bir raporla belirlenmesini isteyebilir.

  • b. İş sahibinin seçimlik hakları

    • MADDE 475: Eserdeki ayıbın yüklenicinin sorumlu olduğu durumlarda iş sahibi aşağıdaki haklarından birini kullanabilir:

    1. Eser, iş sahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aykırıysa sözleşmeden dönebilir.

    2. Eseri alıkoyarak ayıp oranında bedelden indirim isteyebilir.

    3. Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde eserin ücretsiz onarılmasını isteyebilir.

  • Eser, iş sahibinin taşınmazı üzerinde yapılmış olup, sökülüp kaldırılması aşırı zarar doğuracaksa iş sahibi sözleşmeden dönme hakkını kullanamaz.

  • c. İş sahibinin sorumluluğu

    • MADDE 476: Eserin ayıplı olması, yüklenicinin açıkça yaptığı ihtara karşın, iş sahibinin verdiği talimattan doğduğunda veya herhangi bir sebeple iş sahibine yüklenebilecek olursa iş sahibi eserin ayıplı olmasından doğan haklarını kullanamaz.

  • d. Eserin kabulü

    • MADDE 477: Eserin açıkça veya örtülü olarak kabulünden sonra, yüklenici her türlü sorumluluktan kurtulur; ancak onun tarafından kasten gizlenen ve usulüne göre gözden geçirme sırasında fark edilemeyecek olan ayıplar için sorumluluğu devam eder.

    • İş sahibi, gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse eseri kabul etmiş sayılır.

  • e. Zamanaşımı

    • MADDE 478: Yüklenici ayıplı bir eser meydana getirmişse, bu sebeple açılacak davalar, teslim tarihinden başlayarak:

    • Taşınmaz yapılar dışındaki eserlerde iki yıl,

    • Taşınmaz yapılarda ise beş yıl,

    • Yüklenicinin ağır kusuru varsa, ayıplı eserin niteliğine bakılmaksızın yirmi yıl dolmasıyla zamanaşımına uğrar.

II. İş sahibinin borçları

1. Bedelin muacceliyeti

  • MADDE 479: İş sahibinin bedel ödeme borcu, eserin teslimi anında muaccel olur.

  • Eserin parça parça teslim edilmesi kararlaştırılmış ve bedel parçalara göre belirlenmişse, her parçanın bedeli onun teslimi anında muaccel olur.

2. Bedel

  • a. Götürü bedel

    • MADDE 480: Bedel götürü olarak belirlenmişse yüklenici, eseri o bedelle meydana getirmekle yükümlüdür.

    • Eser, öngörülenden fazla emek ve masrafı gerektirmiş olsa bile yüklenici, belirlenen bedelin artırılmasını isteyemez.

    • Ancak başlangıçta öngörülemeyen veya göz önünde bulundurulmayan durumlar sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını veya şayet bu mümkün değilse sözleşmeden dönme hakkını verebilir.

  • b. Değere göre bedel

    • MADDE 481: Eserin bedeli, eğer önceden belirlenmemiş veya yaklaşık olarak belirlenmişse, yapıldığı yer ve zamanda eserin değerine ve yüklenicinin giderine göre belirlenir.

III. Sözleşmenin sona ermesi

I. Yaklaşık bedelin aşılması

  • MADDE 482: Başlangıçta yaklaşık olarak belirlenen bedelin, iş sahibinin kusuru olmaksızın aşırı ölçüde aşılacağı anlaşılırsa, iş sahibi, eser tamamlanmadan veya tamamlandıktan sonra sözleşmeden dönebilir.

  • Eser, iş sahibinin arsası üzerine yapıldıysa, iş sahibi bedelden uygun bir miktarın indirilmesini isteyebilir.

II. Eserin yok olması

  • MADDE 483: Eser, teslimden önce beklenmedik bir olay sonucu yok olursa, iş sahibi eseri teslim almada temerrüde düşmedikçe yüklenici, yaptığı işin ücretini ve giderlerinin ödenmesini isteyemez.

  • Bu durumda malzemeye gelen hasar, sağlarındandır.

  • Eserin iş sahibi tarafından sağlanan malzeme veya gösterilen arsanın ayıbı nedeniyle yok olması durumunda, yüklenici zamanında bildirmişse yaptığı işin değerinin ve bu değere girmeyen giderlerinin ödenmesini isteyebilir.

III. Tazminat karşılığı fesih

  • MADDE 484: İş sahibi, eserin tamamlanmasından önce yapılmış olan kısmın karşılığını ödemek ve yüklenicinin bütün zararlarını gidermek koşuluyla sözleşmeyi feshedebilir.

IV. İş sahibi yüzünden ifanın imkânsızlaşması

  • MADDE 485: Eserin tamamlanması, iş sahibi ile ilgili beklenmedik bir olay dolayısıyla imkânsız hale gelirse, yüklenici yaptığı işin değerini ve bu değere girmeyen giderlerini isteyebilir.

V. Yüklenicinin ölümü veya yeteneğini kaybetmesi

  • MADDE 486: Yüklenicinin kişisel özellikleri göz önünde tutularak yapılmış olan sözleşme, onun ölümü veya kusuru olmaksızın eseri tamamlama yeteneğini kaybetmesi durumunda kendiliğinden sona erer.

  • Bu durumda iş sahibi, eserin tamamlanan kısmından yararlanabilecek ise onu kabul etmek ve karşılığını vermekle yükümlüdür.