Impak van Plastiek Besoedeling op Oseaan Ekosisteme
Koraalriwwe
- Onderwaterstrukture bestaande uit klein diertjies (koraalpoliepe).
- Verskaf kos en habitat vir ongeveer 25% van die wêreld se visse.
- Van die mees diverse ekosisteme.
- Kom voor in tropiese en subtropiese waters (tussen 30° noord en 30° suid breedtegrade).
Voordele van Koraalriwwe
- Dikwels na verwys as die "reënwoude van die see".
- Ongeveer 70% van die suurstof wat lewende wesens inasem, kom van die see af.
- Absorbeer byna een derde van die koolstofdioksied gegenereer deur die verbranding van fossielbrandstowwe.
- Vertraag die vloei van water en buffer kuslyne teen golwe, storms en vloede.
- Voorkom lewensverlies, skade aan eiendom en erosie.
- Sonder riwwe sou baie broos kus-ekosisteme nie kon floreer nie.
- Baie lande maak staat op toerisme-inkomste.
- Ongelooflike vooruitgang in medisyne van koraalriwwe.
Hoe Plastiek Besoedeling Koraalriwwe Affekteer
- Koraalriwwe is van die rykste, maar terselfdertyd mees bedreigde, habitatte op aarde.
- Plastieksakke, bottels en weggooide visgerei kan:
- Aan korale vashaak en sonlig blokkeer (nodig vir fotosintese).
- Riforganismes verstrik en doodmaak.
- Korale breek of beskadig.
Mikroplastiek (<5mm)
- Beskadig korale deur voortdurend daaraan te vryf (skuur).
- Korale kan mikroplastiek inneem en 'n valse gevoel van "volheid" kry.
- Mikroplastiek kan die ingewande blokkeer en interne skade veroorsaak.
- Mikroplastiek kan besoedelingstowwe en skadelike mikroörganismes uit die seewater optel en na die koraal oordra.
Walvisse en Seedier Impak
- Meer as 700 mariene spesies, waarvan die helfte walvisse en dolfyne is, neem plastiek in.
- Meer as een miljoen seeskilpaaie word jaarliks doodgemaak deur plastiek en ander puin.
- Plastiek blokkeer die spysverteringstelsel van walvisse wat tot 'n stadige dood deur verhongering lei.
- Skerp stukke plastiek kan die dermwand steek, wat infeksie en soms die dood veroorsaak.
- Selfs net een stuk plastiek kan dodelik wees.
- Dodelikste plastiek items:
- Visrommel (nette en toue).
- Plastieksakke.
- Ballonne.
- Plastiekgereedskap.
- Walvisse neem hoofsaaklik plastieksakke in, want dit lyk soos inkvis.
- Die meeste plastiek wat in 'n gestrande walvis gevind is, was 135 verskillende items.
- Walvisse wat plastiek ingesluk het, sukkel om te swem en swem selfs in bote vas.
- Elke jaar verstrengel meer as 300,000 walvisse en dolfyne in visnette, wat lei tot uitputting, versmoring of verhongering.
Belangrikheid van Walvisse
- Ikoniese spesies.
- Noodsaaklik vir gesonde oseane.
- Vorm 'n baie belangrike deel van die marine ekosisteem.
- Help om die klimaatkrisis te beveg – 'n walvis neem dieselfde hoeveelheid koolstof in sy leeftyd in as 'n 1000 bome.
- Belangrik vir die toerismebedryf – bring elke jaar meer as $2 biljoen in.
- Mikroplastiek word ook in walvisse en hul prooi gevind.
Red Walvisse
- Hou oseane gesond.
- Voorkom dat plastiek in die oseane beland.
- Beweeg weg van 'n plastiek-gebaseerde samelewing!
- Teen 2050 kan daar meer plastiek (in gewig) in die oseaan wees as vis.
Walvisse se Waarde
- Visvangbedryf skat meer as $150 biljoen.
- Walvisse dra by tot die voedselketting en vermeerder visvoorrade.
- Walvisbesigtiging dra jaarliks meer as $2 biljoen wêreldwyd by.
- Fitoplanktonproduksie, wat walvisse help vermeerder, stel 37 biljoen ton per jaar vry.
- Elke walvis wat vrek en na die seebodem sak stel 33 ton vry.
Aktiwiteit 4 Vrae
- Hoeveel walvisse en dolfyne by die Kanariese eilande, is daar al plastiekoorblyfsels gevind?
- Hoeveel kilogram plastiek is daar al in een enkele walvis gevind?
- In hoeveel verskillende wildspesies se verteringstelsel is daar al plastiek gevind?
- Watter twee plastiek items word meestal ingesluk deur die diere in die see?
- Noem TWEE ander voorbeelde van wildlewe wat deur plastiek besoedeling skade aan gedoen word.
- Waarom word walvisse spesifiek so swaar getref deur plastiek besoedeling?
- Haal ‘n gedeelte uit die teks aan om te verduidelik hoe swaar walvisse en dolfyne kry as hul plastiek voorwerpe insluk.
- Waarom is visnette ook ‘n reuse probleem in ons oseane?
- Noem TWEE ander voorbeelde van probleme, uit die artikel, wat plastiek besoedeling veroorsaak.
- Waarom word koraal dikwels die reënwoude van die see genoem?
- Noem die voordele van koraal, behalwe die produsering van suurstof.
- Waarom is mikroplastiek so gevaarlik vir seediere soos koraal en walvisse?
AANTEKENING KORREKSIE:
Getal mariene soogdiere wat jaarliks vrek omdat hul plastiek eet of daarin verstrengel word = 300 000