Zarządzanie Finansami Publicznymi

ZARZĄDZANIE FINANSAMI PUBLICZNYMI

Zakres przedmiotowy kursu

Zasady zaliczenia kursu

  • Egzamin w sesji

  • Test z ustawy o finansach publicznych

  • Obowiązkowe zadania

    • Na bieżąco rozwiązywanie różnych zadań, punkty będą wpisywane do dziennika ocen pegaz

  • Literatura

    • S. Owsiak, Finanse Publiczne. Współczesne ujęcie, PWN

    • Dodatkowa literatura, zalecenia na zajęciach

  • Obecność obowiązkowa

    • Nieobecność na zajęciach powoduje brak możliwości zdobycia punktów

    • Należy zadbać o udział w rozwiązywaniu kolejnych zadań

Wprowadzenie do zarządzania publicznego

Definicja

  • Zarządzanie publiczne

    • Obejmuje organizacje publiczne, administrację publiczną, politykę i finanse publiczne

  • Sektor publiczny

    • Rządowy, samorządowy, organizacje zależne od finansowania publicznego

Rola sektora publicznego

  • Definicja

    • „Każdemu społeczeństwu jest potrzebny sektor publiczny, którego najważniejszą rolą jest definiowanie zasad funkcjonowania społeczeństwa.”

  • Usługi publiczne

    • Sektor publiczny stwarza warunki do świadczenia usług o krytycznym znaczeniu dla interesu publicznego (np. obrona, siły zbrojne).

  • Usługi niezbędne dla obywateli

    • Takie, którymi żaden z dwóch sektorów (prywatny i społeczny) nie chce się zajmować lub nie ma do tego środków.

Zarządzanie a zarządzanie publiczne

Definicje i różnice

  • Zarządzanie

    • „Zapewnienie warunków, by organizacja działała zgodnie ze swymi założeniami” (Koźmiński, Jemielniak, 2011, s. 18)

    • Zestaw działań: planowanie, podejmowanie decyzji, organizowanie, kierowanie ludźmi, kontrolowanie”. (Griffin, 2005, s. 6)

  • Zarządzanie publiczne

    • Aktywność służb publicznych oraz działanie polityków (ujęcie czynnościowe).

    • Subdyscyplina naukowa, obejmująca zarządzanie organizacjami publicznymi. (Kożuch, 2004, s. 74)

Funkcje zarządzania

Funkcje szerokie (sensu largo)

  • Rodzaje czynności

    1. Czynności techniczne

    2. Czynności handlowe

    3. Czynności finansowe

    4. Czynności ubezpieczeniowe

    5. Czynności rachunkowe

    6. Czynności administracyjne (Fayol, 1947, s. 33)

Funkcje wąskie (sensu stricto)

  • Przewidywanie: badanie przyszłości, ustalanie programów działania

  • Organizowanie: tworzenie podwójnego organizmu przedsiębiorstwa

  • Rozkazywanie: aktywizacja personelu

  • Koordynacja: harmonizacja działań

  • Kontrola: zapewnienie zgodności działań z ustalonymi przepisami (Fayol, 1947, s. 33)

Zarządzanie publiczne

  • Przedmiot: sektor publiczny lub sprawy i dobra publiczne

  • Podmiot: zespół niezależnych organizacji i instytucji, finansowane ze środków publicznych

  • „Publiczny”: ogólnodostępny, jawny, przeznaczony dla wszystkich (Kopaliński, 1999)

Główne idee współczesnego państwa

  • Suwerenność narodu i demokracja

  • Państwo prawa

  • Postulat wolności jednostki i ochrona praw i wolności człowieka

  • Podział władz i mechanizmy wzajemnej kontroli

  • Dobro wspólne i pomocniczość władzy publicznej (Izdebski, Kulesza, 2004)

Zasady podziału władzy

  • Poziomy podział: władze ustawodawcza, wykonawcza i sądownicza

  • Pionowy podział: rząd i samorząd terytorialny

    • Władza wykonawcza prowadzi działania na rzecz interesu publicznego

    • Sądy orzekają, czy prawo jest przestrzegane

Polityka publiczna i administracja publiczna

  • Polityka: walka o władzę

  • Polityka publiczna: strategie rozwiązywania problemów publicznych

  • Administracja publiczna: wspomaganie polityki publicznej

Funkcje państwa

Tematyka

  1. Funkcja ochronna

    • Obrona, sprawy wewnętrzne, sprawiedliwość

  2. Funkcja kulturalno-wychowawcza

    • Kultura, oświata, nauka

  3. Funkcja socjalna

    • Zabezpieczenia społeczne, zdrowie

  4. Funkcja ekonomiczna

    • Gospodarka, budżet, finanse publiczne

Sektor publiczny - organizacje publiczne

  • Działają w interesie publicznym

  • Realizują główne cele organizacji publicznych

  • Cele wewnętrzne powinny być podporządkowane głównemu celowi

Finanse publiczne

Definicje

  • Finanse publiczne: analiza, jak ludzie lokują dostępne zasoby (finansowe) w danym okresie

  • Finanse publiczne: zjawiska i procesy związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pieniężnych

Klasyfikacja finansów

  • Kryterium I: rodzaj podmiotu

  • Kryterium II: zakres analiz i badań

  • Kryterium III: ujęcie podmiotowe

Funkcje finansów publicznych

  • Funkcja alokacyjna

  • Funkcja redystrybucyjna

  • Funkcja stabilizacyjna

Funkcje fiskalne i stymulacyjne

  • Obserwacja zjawisk makroekonomicznych

  • Kontrola przestrzegania przepisów

  • Interwencja w kryzysach

Finanse publiczne vs. prywatne

  • Potrzeba zastosowania przymusu prawnego

  • Metody polityczne i administracyjne są zdominowane w finansach publicznych

  • Cele obu kategorii: publiczne - realizacja interesu ogólnego, prywatne - maksymalizacja zysków

Podsumowanie

Kluczowe aspekty

  • Finanse publiczne nie są definiowane w polskim prawie, mimo obecności w wielu aktach prawnych

  • Zmiana podejścia do analizy finansów publicznych

  • Znaczenie badań i wpływ na funkcjonowanie społeczeństwa

Dalsza literatura

  • Literatura:

    1. S. Owsiak, "Finanse Publiczne"

    2. E. Chojny-Duch, na temat definicji finansów publicznych.