Psychoanaliza na tle wcześniejszych koncepcji psychologicznych
Rozwój psychoanalizy pokrywał się z postępem innych szkół myślenia w psychologii.
W 1895 roku Sigmund Freud (1856–1939) opublikował pierwszą książkę, "Studia nad histerią", co formalnie oznaczało początek psychoanalizy.
W chwili publikacji, Wilhelm Wundt miał 63 lata, a Edward Titchener dopiero zaczynał pracę na Uniwersytecie Cornella, rozwijając psychologię strukturalną.
W Stanach Zjednoczonych rozwijał się funkcjonalizm, podczas gdy behawioryzm i psychologia postaci nie były jeszcze obecne w debacie psychologicznej.
Po śmierci Freuda w 1939 roku psychologia przeżyła znaczące zmiany, w tym zmiany w doktrynach Wundta i Titchenera oraz większe uznanie behawioryzmu w Ameryce.
Różnice między szkołami myśli psychologicznej
Wczesne szkoły myśli psychologicznej były związane z akademickimi środowiskami i inspirowane przez Wundta.
Badania koncentrowały się na wrażeniach, spostrzeżeniach i uczeniu się.
Psychoanaliza różniła się przez:
Korzenie w medycynie i psychiatrii.
Skupienie na zaburzonym funkcjonowaniu psychicznym, które były ignorowane przez inne szkoły.
Użycie obserwacji klinicznej jako głównej metody zamiast eksperymentów laboratoryjnych.
Badanie nieświadomości
Psychoanaliza koncentrowała się na nieświadomości, ignorowanej przez inne systemy myśli.
Wundt i Titchener odrzucili koncepcję nieświadomości, ponieważ nie można jej badać introspekcyjnie i sprowadzać do elementów zmysłowych.
Psychologia funkcjonalna, zdominowana przez świadomość, nie uznawała nieświadomej psychiki za istotną.
Watson, jako behawiorysta, również nie uwzględniał miejsca dla nieświadomości i zdefiniował nieświadomość jako to, czego nie można jeszcze zwerbalizować.
Wprowadzenie do psychologii
Histeria i techniki terapeutyczne Freuda
Freud został zapoznany z hipnozą i techniką katartyczną od Josefa Breuera.
Z biegiem czasu Freud odszedł od hipnozy, zauważając, że nie prowadzi do trwałych wyleczeń.
Często pacjenci wracali z nowymi problemami.
Niektórzy pacjenci byli trudni do wprowadzenia w hipnozę.
W rezultacie Freud opracował technikę swobodnych skojarzeń, gdzie pacjenci wyrażali wszystkie swoje myśli bez cenzury.
Praca na wypartych wspomnieniach
Freud dążył do wprowadzenia do świadomości pacjentów wypartych wspomnień, które uważał za źródło nieprawidłowych zachowań.
Przekonywał, że ujawniane treści mają głębszy sens i nie są przypadkowe.
To, co pacjent odczuwał, musiało wtargnąć do świadomości, co wskazywało na konflikt wewnętrzny.
Poprzez swobodne skojarzenia Freud odkrył, że wiele wypartych przeżyć dotyczyło sfery seksualnej.
Zwrócił uwagę na obecność seksualnych treści w relacjach pacjentów, które przyczyniły się do jego przemyśleń na temat nerwic.
Rozwój idei seksualności
W 1895 roku Freud i Breuer opublikowali "Studia nad histerią", co rozważa się jako początek psychoanalizy.
W 1898 roku Freud stwierdził, że przyczyny nerwic leżą w życiu seksualnym.
Spór między Freudem a Breuerem:
Freud: seks jako jedyna przyczyna zaburzeń nerwicowych.
Breuer: seksualność jako jeden z czynników, nie jedyny.
Wnioski na temat seksualności i dzieciństwa
Freud zauważył, że doświadczenia seksualne w dzieciństwie prowadziły do zaburzeń nerwicowych w życiu dorosłym.
W 1896 roku na Wiedeńskim Towarzystwie Psychiatrycznym ogłosił odkrycie przypadków uwiedzenia w dzieciństwie przez bliskich.
Pacjentki niepewnie wspominały o tych doświadczeniach, a Freud później zrewidował swoje podejście, twierdząc, że większość przyznań była fantazjami, a nie rzeczywistością.
Marzenia senne i analiza
Freud zbadał swoje marzenia senne, co zaowocowało książką "Objaśnianie marzeń sennych".
Marzenia senne miały dla niego ogromne znaczenie jako symboliczne spełnienie wypartych pragnień.
Rozróżniał dwie warstwy:
Jawna: opowiadana historia.
Utajona: ukryte lub symboliczne znaczenie.
Freud dostrzegał powszechność pewnych symboli w marzeniach, pomagających w zrozumieniu psychiki pacjentów.
Dalszy rozwój teorii osobowości
Warstwy osobowości Freuda
Freud wprowadził pojęcia:
Id
Ego
Superego
Id było pierwotne i najgłębsze, zawierało popędy seksualny i agresywny dążące do natychmiastowego zaspokojenia.
Rola Ego jako mediatora między id a rzeczywistością.
Ego stosuje zasadę rzeczywistości, odracza zaspokojenie popędu id.
Superego reprezentuje sfery moralności i przestrzega przed zaspokajaniem popędów.
Uczestniczy w ciągłej walce z różnymi siłami osobowości.
Lęk jako sygnał ostrzegawczy
Freud wyróżnił trzy rodzaje lęku:
Lęk realny:
Lęk neurotyczny: wynikający z identyfikacji potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją popędów id.
Lęk moralny: związany z obawą przed złamaniem zasad moralnych.
Mechanizmy obronne i opór
Lęk prowadzi do napięcia, motywując do działań jego redukcji.
Proces oporu jako mechanizm obronny.
Zasada wyparcia: proces odrzucania nieakceptowalnych idei z świadomości.
Techniki leczenia psychoanalitycznego, w tym analiza snów i relacji terapeutycznej.
Analiza snów
Freud zawierzał, że niektóre sny są wyrażeniem zakazanych pragnień.
Istnieją uniwersalne symbole w snach, ale wymagają one osobistej analizy w kontekście życia pacjenta.
Wprowadzenie do teorii Carla Gustava Junga
Nieświadomość zbiorowa i archetypy
Jung (1875–1961) dzielił nieświadomość na indywidualną i zbiorową.
Indywidualna: zawiera stłumione wspomnienia i impulsy.
Zbiorowa: zawiera doświadczenia poprzednich pokoleń.
Archetypy jako uniwersalne symbole kształtujące zachowania.