Wiskunde Geletterdheid: Finansies en Breuk Manipulasie van Breuke

Enkelvoudige Rente

• Formule: $A = P(1 + in)$

  • $A$ = Eindbedrag

  • $P$ = Beginbedrag

  • $i$ = Rentekoers ( rac{ ext{est}}{100})

  • $n$ = Tydperk (jare)

• Voorbeelde: Bereken rente oor 4 jaar ($n = 4$) en 10 jaar ($n = 10$).

Huurkoop

• Huurkoop is 'n metode om duur items aan te koop en die skuld oor tyd af te betaal.

  • Item word maandeliks in kleiner paaiemente afbetaal.

  • Gewoonlik duurder as kontantkopie.

• Deposito: 'n Deposito word aan die begin betaal, die oorblywende bedrag is die maandelikse afbetaling.

Manipulasie van Breuke

Gewone na Onegte Breuke

• Vermenigvuldig die heelgetal met die noemer, tel die teller by.

  • Voorbeeld: $2 rac{3}{4} = rac{11}{4}$

Onegte na Gewone Breuke

• Deel die teller deur die noemer, skryf die res as nuwe teller.

  • Voorbeeld: $rac{11}{4} o 2 rac{3}{4}$

Vereenvoudiging

• Deel teller en noemer met die grootste gemeenskaplike faktor.

  • Voorbeeld: $rac{24}{18} = rac{4}{3}$

as 'n Persentasie

• Vermenigvuldig teller en noemer sodat die noemer $100$ is.

  • Voorbeeld: rac{4}{5} = 80 ext{%}

Bewerkinge met Breuke

Optelling/Aftrekking

• Noemers moet dieselfde wees.

  • $rac{a}{d} + rac{b}{d} = rac{a + b}{d}$

Vermenigvuldiging

• $rac{a}{b} imes rac{c}{d} = rac{a imes c}{b imes d}$

Deling

• Gebruik "Flip en Maal" metode.

• Formule: $rac{a}{b} imes rac{d}{c} = rac{a imes d}{b imes c}$

Gemengde Bewerkinge

Goue Reël

• Herlei alle gemengde getalle na onegte breuke voor berekeninge.

Volgorde van Bewerking

1. Hakies

2. Magte/Wortels