Samenvatting: De late middeleeuwen

De late middeleeuwen (1250-1500)

Gelaagde samenleving

  • Egyptische standenmaatschappij: Farao, opperpriester, ambtenaar, gouverneur, legeraanvoerder, soldaten, boeren (90%), slaven.
  • Romeinse standenmaatschappij: Patriciërs, plebejers (boeren, ambachtslieden, handelaars), burgers van overwonnen tegenstanders, slaven.
  • Middeleeuwse standenmaatschappij: Clerus, adel, volk (handelaars, boeren, ambachtslui).
    • Afkomst bepaalde sociale positie.

Huwelijkspolitiek

  • Huwelijk tussen Filips de Stoute en Margareta van Male leidde tot uitbreiding Bourgondisch grondgebied.

Bourgondische hertogen en gebiedsuitbreiding

  • Filips de Stoute: Erfde gebied, breidde niet uit.
  • Jan zonder Vrees: Erfde gebied, breidde niet uit.
  • Filips de Goede: Erfde en breidde uit door erven, kopen en oorlog (Brabant, Henegouwen, Holland, Limburg, Luxemburg, Namen, Picardië, Zeeland).
  • Karel de Stoute: Erfde en breidde uit met Gelre en Utrecht, mislukte poging Lotharingen te veroveren.
  • Maria van Bourgondië: Verloor Bourgondië aan Franse koning, huwelijk met Maximiliaan van Habsburg bracht gebied onder Habsburgs gezag.

Conflicten in de laatmiddeleeuwse samenleving

  • Steden groeiden uit tot economische en culturele centra.
  • Rijkste kooplui en ambachtslui hadden politieke macht.
  • Stedelingen streefden naar meer voorrechten, opstanden bij aanpassing voorrechten/belastingen.
  • Gilden: Verenigingen van ambachtslui/handelaars, conflicten tussen gilden onderling.

Machtsstrijd

  • Machtsstrijd tussen koningen, de hertog van Bourgondië en middeleeuwse steden.
  • Hertogen probeerden leenband met koning te verbreken en macht te centraliseren.
  • Steden wilden vrijheid behouden.

Centralisatiepolitiek van de Bourgondische hertogen

  • Politiek: Vertegenwoordigers uit alle gebieden vergaderden met de hertog.
  • Rechtspraak: Hoogste rechtbank opgericht.
  • Financiën: Belastingsysteem uitgewerkt, gemeenschappelijke munt.
  • Cultureel: Stimulering van kunstuitingen, hofschilders.

De Honderdjarige Oorlog

  • Conflict tussen Frankrijk en Engeland (1337-1453).

Het Arnolfini-portret van Jan van Eyck

  • Huwelijksportret van Giovanni en Giovanna Arnolfini.
  • Symbolische verwijzingen naar rijkdom.

De pestepidemie in de 14e eeuw

  • Verklaringen gezocht vanuit geloof.
  • Jan van Boendale gaf een verklaring voor de pest.

Manieren waarop de Bourgondische hertogen hun grondgebied vergrootte.

  • Huwelijkspolitiek
  • Gebieden veroveren
  • Gebieden erven
  • Gebieden kopen