AP REBYUWER BY BOSS BEEE

Kontemporaryong Isyu: Konsepto at Konteksto

• Kontemporaryo/kontemporaryo: mula sa salitang com+tempor na nangangahulugang current o napapanahon.

• Isyu: mga paksa, tema o suliraning nakaaapekto sa lipunan; batayan ng debate; may malaking epekto sa pamumuhay; hindi lahat ng isyu ay negatibo (may positibong isyu din).

Ano ang Kontemporaryaryong Isyu?

• Tumutukoy sa mga isyu na nangyayari sa kasalukuyan o napapanahon.

• Sa madaling salita, ang mga isyung pinakapinag-uusapan sa lipunan ngayon.

Katangian ng Kontemporaryong Isyu

• Mahalaga at makabuluhan sa lipunang ginagalawan.

• May malinaw na epekto o impluwensya sa lipunan o mamamayan.

• Naganap sa kasalukuyang panahon o may matinding epekto o impluwensiya sa takbo ng kasalukuyang panahon.

• May temang napag-uusapan at maaaring may maganda o positibong impluwensiya o epekto sa lipunan.

Mga halimbawa ng Kontemporaryong Isyu

• Pilipinas:

  • Polusyon

  • Global warming

  • Political dynasty (Dekada Binay: halimbawa si Jejomar Binay at pamilya)

  • Globalization

  • Migration

  • Sexual orientation at gender identity

  • Child abuse

  • Territorial disputes (West Philippine Sea)

  • Same-sex marriage

  • Unemployment

  • Aborsyon

  • Martial law

• Mundo:

  • Globalization

  • Migration

  • Sexual orientation at gender identity

  • Child abuse

  • Territorial disputes

  • Same-sex marriage

  • Unemployment

  • Aborsyon

  • Martial law

Mga Kasanayang Kailangan sa Pag-aaral ng Kontemporaryong Isyu

1) Pagkilala sa Primarya at Sekondaryang Sanggunian

• Primaryang Sanggunian: orihinal na talaan o datos (mga salaysay ng karanasan, journal, dokumento, guhit, larawan).

• Sekondaryang Sanggunian: interpretasyon batay sa mga pangunahing sanggunian o ibang sekondaryang sanggunian.
  2) Pagtukoy sa Katotohanan at Opinyon

• Katotohanan: totoong pahayag na napapatunayan sa datos.

• Opinyon: kuro-kuro, haka-haka o saloobin hinggil sa katotohanan.
  3) Pagtukoy sa Pagkiling (Bias)

• Balanse ang paglalahad at iwasan ang kinikilingan.
  4) Pagbuo ng Paghihinuha (Interferences), Paglalahat (Generalization), at Kongklusyon

• Hinuha = educated guess; Paglalahat = pag-uugnay ng datos; Kongklusyon = desisyon batay sa ebidensya.

Anu-ano ang katangian ng kontemporaryong isyu?

• Nasa proseso ng pagiging mahalaga at makabuluhan sa lipunan.

• May malinaw na epekto sa lipunan o mamamayan.

• Nagsimula o malakas ang ugnayan sa kasalukuyang panahon.

• May temang napag-uusapan na maaaring may positibong epektong panglipunan.

Bakit mahalagang pag-aralan ang kontemporaryong isyu?

• Paggamit ng makabuluhang kaalaman tungkol sa mahahalagang kaganapan na nakaiimpluwensya sa tao, pamayanan, bansa, at mundo.

• Pagsusuri at pagtataya ng ugnayan ng sanhi at epekto.

• Paggamit ng teknolohikal na kasangkapan at sanggunian para makalikom ng impormasyon.

• Paggamit ng mga pamamaraang estadistika sa pagsusuri ng datos.

• Pagsisiyasat at pagsusuri ng datos at sanggunian; mapanuring pag-iisip at makabuluhang pagpapasiya.

• Paggalang sa pagkakaiba-iba ng pananaw at pagpapalawak ng pandaigdigang pananaw.

Kalagayan ng Klima at Sakunang Pangkapaligiran (Climate Change) – Mga konsepto

• Klima at kalikasan ay naaapektuhan ng ilang salik: natural at panggawing aktor ng tao.

• Greenhouse gases (GHGs): pangunahing sanhi ng pag-init ng mundo.

• Epekto: health issues, agrikultura, demand sa enerhiya, at ekonomiya.

• Mga pandaigdigang hakbang at batas: UNFCCC (United Nations Framework Convention on Climate Change), Kyoto Protocol; Local policies gaya ng Local Climate Change Action Plan (LCCAP) na itinatag noong 2009; Climate Change Act.

Mga Sangkap o sanhi ng Climate Change

• Mga greenhouse gases:

  • Water vapor: $H_2O$

  • Carbon monoxide (CO) at Carbon dioxide (CO_2)

  • Chlorofluorocarbons (CFCs)

  • Methane (CH_4)

  • Nitrous oxide (N_2O)

Mga epekto sa lipunan at kalikasan

• Pagtaas ng temperatura at lagay ng panahon; kahirapan sa pagkakaroon ng suplay ng tubig at pagkain; pests at sakit; strain sa enerhiya.

• Paglago ng mga sakit tulad ng malaria, dengue, leptospirosis; polusyon sa hangin at tubig; pinsala sa agrikultura at ekonomiya.

Mga hakbang ng pagtugon sa Climate Change (mga hakbang na makatutulong)

1) Magtanim ng mga puno at halaman.
2) Bawasan ang paggamit ng enerhiya; gamitin ang energy-efficient na ilaw (CFL/LED) at isara ang mga aparato kung hindi ginagamit; mag-insulate ng gusali.
3) Gumamit ng alternatibong enerhiya (sola, geothermal, hydropower, wind).
4) Iwasan ang pagsusunog ng basura.
5) Panatilihing malinis ang kapaligiran at bawasan ang polusyon.
6) Magresiklo (3Rs: Reduce, Reuse, Recycle).
7) Iwasan ang plastik at nakalalasong kemikal; higit na paggamit ng environmentally friendly na alternatibo.

Mga Halimbawa ng Sistemang Impormasyon at Plano

• Republic Act No. $9729$ (Local Climate Change Action Plan) noong $2009$; pagtatatag ng Climate Change Commission; NCCAP (National Climate Change Action Plan).

• Mga pandaigdigang polisiya: UNFCCC at Kyoto Protocol.

Pangunahing hakbang na palalakasin ang pagtugon sa climate change

• Pagtutok sa reforestation, energy efficiency, at paggamit ng renewable energy.

• Paggamit ng alternatibong enerhiya at modernong teknolohiya para sa mas mababang emissions.

• Pagtatayo ng matibay na imprastraktura at pagpapatupad ng mga building codes.

• Pagpapalawak ng kamalayan, edukasyon, at partisipasyon ng mamamayan.

Disaster Risk Reduction and Management (DRRM) at mga ahensiya

• NDRRMC: National Disaster Risk Reduction and Management Council – nabuo upang mabawasan at maagapan ang panganib ng kalamidad.

• PAGASA: nag-aabiso at nagbibigay ng update tungkol sa bagyo at panahon.

• PHIVOLCS: namamahala sa bulkan, lindol, tsunami.

• PIA: nagbibigay ng update tungkol sa rescue efforts at relief.

• Philippine Coast Guard: babala sa paglalayag at rescue operations.

• DSWD, DILG: pamahalaan ang mga programa para sa lipunan, barangay, lungsod, at lalawigan.

• MMDA: serbisyo sa Metro Manila.

• DepEd, DOH, DPWH, DENR: ahensiya na may kaugnayan sa edukasyon, kalusugan, imprastruktura, kalikasan.

Kalakip na uri ng sakuna

• Natural disasters: bagyo, lindol, pagbaha, landslides, atbp.

• Man-made disasters: sunog, epidemya, deforestation, polusyon, digmaan, aksidente.

Mga konsepto ng mga sakuna sa Pilipinas

• Bagyo: PAGASA ang pangunahing ahensya sa pangalan at babala; pangalan na nanggaling sa Name a Bagyo Contest (1999).

• Color-coded rainfall warnings (PAGASA): Red, Orange, Yellow.

• Geohazard Map: mapa para matukoy ang panganib at gabayan ang paghahanda at pagtugon.

• Geohazard Map: mahalaga para mapaghandaan ang lindol, pagbaha, o pagputok ng bulkan.

• Baha: dulot ng malakas na pag-ulan, baradong daluyan, at mahina/ubod na imprastruktura.

• Lindol: bansa ay nasa Pacific Ring of Fire; paglindol ay maaaring magdulot ng pinsala; halimbawa ang 2013 magnitude 7.2 na lindol sa Bohol-Cebu.

• Earthquake Intensity Scale (PEIS): 1 (Scarcely perceptible) hanggang 10 (Totally damaged buildings); nagbibigay ng ideya kung anong antas ng pagkabahala ng lindol sa lugar.

Geohazard at iba pang mapa

• Geohazard Map > mahalaga sa planning at pagharap sa sakuna; pinapakita ang lugar na mataas ang posibilidad ng lindol, baha, landslide, atbp.

Konsepto ng Klima, Sambahayan at mga programa

• Climate change na nagdudulot ng tagtuyot at tagtuyot na pinapalaki ang pangangailangan sa kuryente; epekto sa ekonomiya, seguridad, at kalusugan.

• Malawakang kampanya at batas upang maipakalat ang kamalayan at humubog ng mga solusyon.

Pambansang layunin sa edukasyon at civic responsibility (Kaalaman at gawain)

• Masidhing damdamin makabayan, makatao, makakalikasan, at makasandaigdigan.

• Aktibong pakikibahagi sa mga gawain at tungkulin sa tahanan, paaralan, at pamayanan.