ego

PRACTICUM: EGO-INTEGRITEIT

  • Onderdeel van de Ontwikkelingspsychologie 2025-2026.

INLEIDING

  • Media schetsen zowel positieve als negatieve kanten van ouderdom.

    • Positieve aspecten:

    • Meer vrije tijd.

    • Beter in staat te relativeren.

    • Nieuwe prioriteiten.

    • Vastgestelde kennis en expertise.

    • Verbeterde emotieregulatie.

    • Meer intense relaties.

    • Negatieve aspecten:

    • Verlies van sociale rollen.

    • Fysieke en cognitieve beperkingen.

    • Inkrimping van het sociaal netwerk.

    • Gevoel van incompetentie.

    • Eenzaamheid.

THEORIE ERIKSON & DEFINIËRING

THEORIE ERIKSON

  • Erikson's theorie stelt dat elke levensfase gekenmerkt is door een conflict tussen een positieve en een negatieve pool.

    • Elk conflict beïnvloedt het volgende.

    • Geschreven in 1963, reflecteert een andere levensperceptie vergeleken met nu.

    • Leeftijd 65 als startpunt van ego-integriteit.

8 Stadia van Psychosociale Ontwikkeling

  1. Baby: Vertrouwen vs. Wantrouwen

  2. Peuter: Autonomie vs. Schaamte/Twijfel

  3. Kleuter: Initiatief vs. Schuld

  4. Lagere Schoolkind: Vlijt vs. Minderwaardigheid

  5. Adolescent: Identiteit vs. Identiteitsverwarring

  6. Jongvolwassene: Intimiteit vs. Isolement

  7. Volwassene: Generativiteit vs. Stagnatie

  8. Oudere Volwassene: Integriteit vs. Wanhoop

GENERATIVITEIT

  • Ideale springplank voor ego-integriteit.

    • Verlangen om zich in te zetten voor de volgende generatie.

    • Mentorschap en zorgzame tendensen.

    • Balans tussen zelfzorg en de groei van de omgeving.

    • Behoefte om betekenisvol te zijn, bijvoorbeeld door kinderen op te voeden.

    • Waardevol vrijwilligerswerk, zorgt voor sociale contacten en verhoogt zelfwaarde.

STAGNATIE

  • Blokkade en egocentrisme; gebrek aan energie voor anderen.

    • Gebrek aan perspectief, uitdaging en groei.

    • Depressieve gevoelens kunnen ontstaan.

VAN GENERATIVITEIT NAAR EGO-INTEGRITEIT

Definities van Ego-Integriteit

  • Terugblikken op levenservaringen; reconstrueren van een levensverhaal.

  • Cruciale levensfase met:

    • Minder evident toekomstperspectief.

    • Onzekerheid over maatschappelijke rol.

  • Vragen om over na te denken:

    • Wat is mijn levensbijdrage?

    • Waar heb ik spijt van?

    • Waar mag ik trots op zijn?

    • Wat beteken ik nu nog?

  • Balans tussen wanhoop en ego-integriteit.

    • Aanvaarden van pijnlijke gebeurtenissen en spijt.

WANHOOP

  • Toestand van teleurstelling door gemiste kansen.

    • Moeite met het accepteren van het verleden.

    • Gevoelens van zinloosheid en woede.

KERNBOODSCHAP

Ego-integriteit

  • Aanvaarding van het leven zoals het gegeven is.

Wanhoop

  • Onverwerkte spijt en negatieve reflecties.

VOORSPELLERS EN UITKOMSTEN VAN EGO-INTEGRITEIT

Sterkste Voorspeller: Generativiteit

  • Zorgende rol voor anderen met sociaal contact.

  • Belangrijke andere voorspellers:

    • Vertrouwen uit de kinderfase.

    • Autonomie uit de adolescentiefase.

    • Intrinsieke waarden, zoals altruïsme.

    • Betekenisvolle relaties.

    • Emotionele intelligentie en adaptieve copingstrategieën.

  • Vrijwilligerswerk vergroot veerkracht.

FACILITATORS

  • Facilitatoren zoals betekenisvolle relaties helpen ego-integriteit maar zijn niet gelijk aan ego-integriteit zelf.

  • Vergevingsgezindheid als middel voor emotionele harmonie.

  • Authentieke waarden zoals rechtvaardigheid en zorgzaamheid.

WERELDBEELD OP OUDEREN

  • Verhoogde levensverwachting in de afgelopen 100 jaar heeft de visie op ouderen veranderd.

    • Verschillende culturen kennen verschillende waarderingen van ouderdom.

    • Cultuur speelt een cruciale rol in de zorg voor ouderen.

  • Collectivistische vs. individualistische culturen:

    • Collectivistische culturen zorgen sterker voor elkaar.

    • Individualistische culturen zijn gericht op persoonlijke prestaties.

BEPERKINGEN

  • Terugkijken op het leven is essentieel, maar vergt aanpassing.

  • Negatieve veranderingen vereisen meer aanpassingen dan positieve veranderingen.

UITKOMSTEN VAN EGO-INTEGRITEIT

  • Sociale competentie, veerkracht en verbeterde relaties met volwassen kinderen.

  • Negatieve correlaties met kwetsbaarheid, depressie, angst, en eenzaamheid.

NUANCERING: EGO-INTEGRITEIT EN WANHOOP

  • Er is een grijze zone tussen ego-integriteit en wanhoop.

  • Domeinspecifieke ervaringen: iemand kan integriteit ervaren op professioneel vlak, maar wanhoop in het persoonlijk leven.

  • Impact van gebeurtenissen op het leven is belangrijker dan het zwart-wit oordeel.

MEETINSTRUMENTEN

Diepte Interview

  • Face-to-face gesprekken gericht op ego-integriteit of wanhoop, met diepgang.

Vragenlijsten

  • Gesloten en open vragen, gestandaardiseerd voor objectiviteit.

CASUSSEN

Casus Paula

  • 67 jaar, alleenstaand, geen kinderen; achtergrond van een moeilijke jeugd.

    • Reflecties op jeugd en de impact hebbende op haar huidige leven.

Casus Frans

  • 90 jaar, door oorlog gevormd.

    • Reflectie op leven levert wanhoop op; geen redenen om je te verheugen in het leven.

VALKUILEN

  • Waarde-oordeel van de interviewer kan de uitkomst beïnvloeden.

  • Het belang van verhelderende en verdiepende vragen bij het begrijpen van emoties.