Scripture Examination 2026 - Junior Department Study Guide
General Examination Details
- Examination Title: Scripture Examination 2026
- Organizing Body: Junior Department, Balang Presbyterian Mawkhar (Mawkhar District, Shillong Ri Lum Presbytery)
- Tarik (Date): 3rd October 2026 (Saturday)
- Jaka (Venue): KJP Girls Higher Sec. School
- Por (Time): 1.00 PM – 4.00 pm
Lynnong 1: Shaphang U Blei - U Blei Kum U Nongpynlong (Creator)
- Dkhot Baibl: Jenesis 1:1 – 31
- Artikl IV “Ka jingphla jingngeit ka Balang Presbyterian ha Ri India”:
- "U Blei U ba la thaw ia ki bneng bad ia ka khyndew bad ia kiei kiei baroh kiba don ha ki. U la thaw briew Shynrang bad Kynthei ha ka dur jong U hi, ha ka jingtip jingshemphang, ha ka hok bad ka jingkhuid. ki briew baroh ki ia mih na ka juh ka tynrai bad ba la teh song lang kawei ia ki ha ka jinglong shipara."
- U Blei U la pynlong ia kiei kiei baroh ha ki hynriew sngi:
- Ka sngi kaba Nyngkong (Jenesis 1:1-5): U Blei U la pynlong ia ka Bneng bad ka Khyndew.
- Ka sngi kaba Ar (Jenesis 1:6-8): U Blei U la pynlong ia ka Suinbneng.
- Ka sngi kaba Lai (Jenesis 1:9-13): U Blei u la pynlong ia ka Khyndew ia ka Duriaw bad ia ki jingthung jingtep.
- Ka sngi kaba Saw (Jenesis 1:14-19): U Blei U la thaw ia ka Sngi, u Bnai bad ki Khlur.
- Ka sngi kaba San (Jenesis 1:20-23): U Blei U la thaw ia ki Dohkha bad ki kynja ba im ba par ha poh um bad ia ki jingthaw ba her baroh ha suinbneng.
- Ka sngi kaba Hynriew (Jenesis 1:24-31): U Blei U la thaw ia ki Mrad baroh ki ba im ha ka ryngkew, U la thaw ruh ia u Briew bad ka Briew.
Lynnong 2: Shaphang U Jisu - Ka Jingkha ia U Jisu bad ki Riewstad na Ri Mihngi
- Dkhot Baibl: Mathaios 2:1 – 12
- Definition of Ka Ri Mihngi: Ka ri Mihngi ka thew ia ki katto katne ki ri ki ba don shaphang Mihngi na Isreal kaba kynthup ia ka Arabia (Saudi Arabia), ka Persia (Iran) bad ka Babilon (Iraq).
- Ki Jingai Sngewbha ki Riewstad bad ki Dak Jongki:
- Ksiar: Ka ieng na ka bynta ka jinglong Syiem.
- Ka Jingiwbih: Ka ieng na ka bynta u Rangbah Lyngdoh.
- Ka Mir: Ka ieng na ka bynta u nongpyllait.
Lynnong 3: Ki Jinghikai U Jisu - Ka Mluh ka Pyrthei
- Dkhot Baibl: Mathaios 5:13
- Ki Jinglong ka Mluh:
- Ka Mluh ka don ka bor ban pynbha pat wat ia kaba sinew noh.
- Ka Mluh ka don ka bor ban iada ia ka Jingpyut.
- Ka Mluh ka don ia ka bor ban pynbang. Ha kaba iadei bad ka ktien ka thylliej, ka ktien U Blei ka hikai kumne:
- (a) Proberb 15:1
- (b) Kolosai 4:6
- (c) Jakob 3:1-12
- Ka Mluh ka don ka bor ban pynkhiah.
- Ka Jingmut jong ki Kyntien:
- Jinglyngki: Ka jinglong ka bym lah shuh ban seisoh lane ban pynmih ei ei.
- Khan adkar: Ban pyrkhat arsien ne bunsien ha shuwa ban leh na ban kren ia kaei kaei; kaba long husiar bha.
Lynnong 4: Shaphang ka Mariang - Ka Jingkylla ha ka Mariang (Climate Change)
- Dkhot Baibl: Jenesis 1:1-31
- Key Topics discussed:
- Kaei kata ka jingkylla ka Mariang?
- Ki daw kiba wanrah ia ka jingkylla ka Mariang.
- Hato ka long kaba dei ban leh jubor ia ka Mariang?
- Ka jingkitkhlieh ki Khristan na ka bynta ban pynbha pat ia ka Mariang:
- Ban kylla ka jingmut jingpyrkhat.
- Shim bynta ban pynbha.
Lynnong 5: Shaphang ka Ktien U Blei - Ka Ktien U Blei kum ka Atiar ban Jop ia ki Jingpynshoi
- Dkhot Baibl: Mathaios 4:1- 11; Markos 1:12 – 13; Loukas 4: 1-13
- Core Teachings:
- U Jisu haba la pynshoi ia U, U la pyndonkam ia ka Ktien U Blei kum ka atiar ban ialeh pyrshah ia u soitan.
- Ka Ktien U Blei ka long kaba im, namar U Mynsiem Bakhuid U shong sah ha ka, U trei lyngba jong ka, bad U kren beit ha ka dohnud jong kito baroh kiba pule bad puson ia ka.
- Kaei ka jingpynshoi:
- Ka jingpynshoi ka wan ha ki dur ba pher ba pher (Jenesis 3:1-6; 2 Kor 11:3).
- Haba ki briew ki kohnguh ia u soitan ki ngop ha ki jingpynshoi (2 Kor 2:11; 1 Thes 3:5).
- Ka jingialeh pyrshah ia ki jingpynshoi ka long ka thma ba kynja mynsiem (Eph 6:10-12).
- Ka ktien U Blei ka long ka atiar ban jop ia ki jingpynshoi (Eph 6:17).
- Kumno ka Ktien U Blei ka iarap ban jop ia ki Jingpynshoi?:
- Ka ktien U Blei ka ai ka jingsngewthuh. Ka batai ia ka dur ka jingpynshoi bad kumno u soitan u pyndonkam ia ka.
- Ka Ktien U Blei ka ai ia ka Nongrim bad ka jingialam ia kiba ngeit ban im ka jingim kaba hok. Ka hikai ruh ban kiar na ki pop bad ban ialeh pyrshah ia ki jingpynshoi.
- Ka Ktien U Blei ka pynkhlain ia ka jingngeit bad ka jingshaniah ha U Blei.
- Ka Ktien U Blei ka ai ka jingtngen bad ka jingkyrmen ba U Blei U don ryngkat bad ngi hapdeng ka por jong ki jingpynshoi.
Lynnong 6: Ka Jingsakhi ia U Blei - Ka Khynnah ha ka Iing U Naaman
- Dkhot Baibl: 2 Syiem 5:1 – 4
- Key Figures and Historical Context:
- U Naaman u long u Rangbah Shipai ha ka kyrdan ba halor eh (Commander in-Chief) jong ki shipai u Syiem Syria ba la tip kum u Benhadad II (865−842 SK).
- Gifts Brought for Elisha:
- 10 talent rupa (300 kg)
- 6000 shekel ka ksiar (66 kg)
- Shiphew Riam ki Jainphong kiba remdor
- Distances:
- Na Damascus sha Samaria: Jngai kumba 100 miles (160 km)
- Na Samaria sha ka wah Jordan: Jngai kumba 32 miles (48 km)
Lynnong 7: Ka Jingshakri ia U Blei - Shakri da ki Sap kiba Ngi Don
- Dkhot Baibl: Mathaios 25:14 – 30
- Theme: Kane ka kren shaphang ka pharshi ki talent.
- Ki Jinghikai na Kane ka Jingiathuhkhana:
- Ka thymmei jong ki jingai baroh ki long na U Blei (Jakob 1:17).
- U Blei U ai ha ngi ia ki sap bapher bapher, katkum ka jinglah jong ngi (1 Korinth 12:14).
- Ka jingthmu jong U Blei, haba U ai ha ngi ia ki sap bad ki jinglah ka long ban gin pyndonburom ia U bad ba kan long ka jingkyrkhu ia kiwei ruh (1 Petros 4:10).
- Ngi long tang ki Sordar ban pyndonkam ia ki sap kiba U Blei U la ai.
- Ka bainong jong ka jingpyndonkam ia ki sap kiba ngi don:
- Lada ngi pyndonkam hok: Don ar tylli ki bainong:
- (a) Ngin ioh ia ka jingiaroh na U Kynrad jong ngi.
- (b) U Blei un sa ai shuh shuh ia kiwei pat ki sap ban gin nang pynkhraw ia ka kam jong U.
- Lada Ngim pyndonkam hok: Kin don ruh ki jingduhnong ia ngi:
- (a) Ba U Kynrad Un bitar ia ngi bad bret noh ia ngi sha ka jaka kaba dum, ha kaba don tang ka jinglynniar bad ka jingdait bniat.
- (b) Wat ia kata ka sap kaba ngi don, un sa shim noh na ngi.
- Notable Literature Reference:
- Ka kot ba ka Nongmareh thong kaba pawnam ka Sydney Michelle McLaughlin Levrone ka la pyllait ka long “Far Beyond Gold: Running from Fear to Faith” bad ka la pyllait ia ka ha ka 30 tarik January 2024.
- Ka Jingmut jong ki Kyntien:
- Talent: Ka dei kawei na ki rukom khein pisa kiba heh tam ha ki por mynshwa. 1 talent ka ia ryngkat bad 6000 dinar ha ka rukom khein pisa ki nong Rom hyndai. Shi Dinar ka ia ryngkat bad shi suka kumta 6000 suka ka long kumba 1500 tyngka ei ei.
- Sordar: U Nongpeit ne Nongkhmih ne Nongpyniaid ia ka kam kaba la bynshet ha u da kiwei pat kiba dei ki trai ne ki kynrad.
- Thymmei: Ka tynrai jinglong jong kiei kiei ne ka jaka na kaba kaei kaei ka mih ne ka Nongrim.
- Kaiphod: Ka kot buh jingkynmaw ne buh jingthoh ban ai jingkhein (report).
Lynnong 8: Ka Jingkohnguh - Ka Jingkohnguh jong u Noah
- Dkhot Baibl: Jenesis 6 – 8
- Key Events & Details:
- U Blei namar ka jingleh bymman ki briew ha ka pyrthei ka la pynsngewsih ia U kat haduh ba U kwah ban pyndam noh ia ki (Jenesis 6:7).
- U Blei U la pyllait im tang ia ka Iing u Noah namar ka jinglong hok jong u bad ba u iaid ryngkat bad U Blei (Jenesis 6:8-9).
- Ka Iinglieng u Noah ka la sangeh halor u lum Ararat (ka Turkey ba khot mynta).
Lynnong 9: Ka Jingsngewrit - Ka Jingsngewrit U David
- Dkhot Baibl: 1 Samuel 17:34 – 45; 2 Samuel 5:19; 7:8, 18
- Ka Jingbatai Shaphang ka Rynieng bad ka Riam u Goliath:
- Ka rynieng jong u: 6 pruh shitda (lane 9 phut 9 inshi).
- Ka jingda khlieh: Da ka rnong.
- Ka jingphong ha ka met jong u: Da ka rnong kaba khia 5000 shekel (57 kg).
- U Sum jong u: Khia 600 shekel (7 kg).
- Ki sopjat: Da ka rnong.
- U dieng thungsum jong u: La kat u khung u nongthain jain.
Lynnong 10: Ka Jinglong Jingim ba man la ka Sngi - Ka Riam ka Beit kaba Donakor
- Dkhot Baibl: 1 Timothy 2:9; 1 Korinth 6:19-20
- Ki Jingkdew na ka Baibl ia ka Jingthmu jong ka Riam ka Beit:
- Jen 3:7: Ban tap ia ka jinglyngkhuid jong u/ka briew.
- Prob 31:21: Ban iada na ki bor jong ka mariang.
- Deut 22:5: Ban pyniapher, uno u dei u shynrang bad kano ka kynthei.
- Jen 41:42: Ban dup ithuh ia ka kyrdan jong ka jingim briew ha khmat kiwei.
- Ekso 28:40: Ban pynitynnad ia ka met ka phad.
- Joel 1:13; Lk 15:22: Ban pynpaw ia ka jingsngewsih ne jingkmen.
- Ka Riam ka Beit ha ki Por Mynta:
- Ka rukom phong jain phong nep.
- Ka jingdeng ksiar ne rupa.
- Kaba oh dur ia ka met (tattoo).