Pag-aaral ng Kasaysayan at Lipunang Pilipino: Kamalayang Pangkasaysayan

Etimolohiya at Kahulugan ng Kamalayang Pangkasaysayan

• Kamalayan

  • Nagmula sa salitang-ugat na "Malay".
  • Ito ay nangangahulugang gising o may pagkaunawa sa mga bagay-bagay sa paligid.

• Kasaysayan

  • Nagmula sa mga salitang "Salaysay" o "Salita ng Saysay".
  • Ang kahulugan nito ay nakabase sa pagkakaroon ng kabuluhan ng mga impormasyon at kwento.

• Kamalayang Pangkasaysayan

  • Ito ay tumutukoy sa proseso ng pag-unawa at pagkilala ng isang indibidwal o isang buong grupo sa kasaysayan ng kanilang sariling bayan.
  • Binibigyang-diin nito kung paano ang mga nakaraang kaganapan ay humuhubog sa pagkatao (identity) ng isang indibidwal at sa pagkabansa (nationhood) ng isang lipunan.

Mga Pananaw ng mga Kilalang Historyador

• Renato Constantino

  • Kinikilala bilang Pambansang Historyador ng Pilipinas.
  • Ayon sa kanya, ang kamalayang pangkasaysayan ay isang mahalagang bahagi ng pambansang kamalayan.
  • Ito ang nagsisilbing instrumento upang magkaroon ng saysay ang mga karanasan ng isang bayan at nagbibigay ng malinaw na direksyon para sa hinaharap.

• Teodoro A. Agoncillo

  • Naniniwala siya na ang pag-aaral ng kasaysayan ay hindi lamang simpleng pag-alala o pagsasaulo ng mga petsa at pangalan.
  • Ang tunay na esensya nito ay ang pag-unawa sa mga puwersa (forces) at kaisipan (ideologies) na nasa likod ng bawat pangyayari.
  • Ang kamalayang pangkasaysayan ay ang mismong kakayahan ng isang tao na ituon ang kanyang isipan sa ganitong uri ng malalim na pag-unawa.

• Dr. Zeus Salazar

  • Kilala bilang ang Ama ng Pantayong Pananaw.
  • Ipinapahayag niya na ang kamalayang pangkasaysayan ay dapat na nakaugat at buhat sa sariling wika, kultura, at pananaw ng sambayanang Pilipino.
  • Binigyang-diin niya na hindi ito dapat hiram o base sa mga kanluraning pananaw (Western perspective).

• Pierre Nora

  • Isang French Historian.
  • Ayon sa kanyang depinisyon: "Historical consciousness is not the memory of the past, but a perception of the past as shaping the present."

Mga Layunin ng Kamalayang Pangkasaysayan

• Pagtuklas ng Katotohanan

  • Layuning alamin ang mga tunay na kaganapan sa nakaraan.
  • Nilalayon nitong maunawaan ang mga ugat (roots) ng ating kasalukuyang sitwasyon.
  • Sa pamamagitan nito, natutuklasan ang mga detalye at ebidensyang magsisilbing patunay sa mga naganap na kasaysayan.

• Paglinang ng Nasyonalismo at Pagkakakilanlan

  • Ang pagkilala at pagpapahalaga sa sariling kultura at kasaysayan ay naghuhubog sa pagmamahal sa bayan.
  • Ito ay itinuturing na mahalagang hakbang upang makabuo ng isang matatag at nagkakaisang lipunan.

• Pag-unawa sa kaugnayan ng Nakaraan, Kasalukuyan, at Hinaharap

  • Gamit ang kamalayang ito, natutukoy natin kung paano ang mga lumipas na pangyayari ay patuloy na nagbibigay ng epekto o impluwensya sa ating lipunan ngayon.

• Pagtuturo ng Aral mula sa Makkaraam

  • Pangunahing layunin ang maiwasan ang mga pagkakamali ng nakaraan.
  • Nilalayon din nitong mapanatili ang mga positibong pamana o legasiya ng mga nauna sa atin.

• Pagpapanday ng Kritikal na Kaisipan

  • Layuning turuan ang mga mamamayan na magsuri nang malalim at magtanong tungkol sa mga isyu at pangyayaring panlipunan.

Mga Katangian ng Kamalayang Pangkasaysayan

• Mapanuri

  • Ang isang tao ay hindi basta-basta tumatanggap ng impormasyon.
  • Gumagawa siya ng pagsusuri sa mga ebidensya at naghahangad ng malalim na pag-unawa sa mga pangyayari.
  • Ang ganitong pag-uugali ay nagtataguyod ng mas mataas na antas ng kritikal na pag-iisip.

• Makabayan

  • Ang pangunahing tunguhin ay ang pagkakaroon ng makabayang pananaw.
  • Nag-uudyok ito sa mga indibidwal na magkaroon ng tunay na malasakit sa bayan.
  • Nagbibigay-halaga ito sa sariling kultura, kasaysayan, mga bayani, at ang kanilang mga ambag, na nagreresulta sa mas malalim na pagmamahal sa bansa.

• Malikhain at Analitikal

  • Ang mga taong may ganitong kamalayan ay gumagamit ng kombinasyon ng lohika at imahinasyon.
  • Sinusuri nila ang konteksto ng mga pangyayari upang makabuo ng mga bagong ideya at solusyon sa mga problema sa kasalukuyan base sa mga karanasan sa nakaraan.

• May Empatiya

  • May kakayahang maunawaan ang damdamin at ang aktwal na kalagayan ng mga tao noong panahon ng kasaysayan.

• May Interes sa Kasaysayan

  • Ang indibidwal ay aktibong naghahanap ng karagdagang kaalaman tungkol sa mga nakaraang pangyayari at hindi nananatiling pasibo.

Mga Palatandaan ng Kamalayang Pangkasaysayan

• Naikokonekta ang Nakaraan sa Kasalukuyan

  • Ang mga isyung panlipunan sa kasalukuyan ay naiuugnay sa mga aral at pattern ng kasaysayan.

• Nakapagpapahayag ng Matinong Opinyon sa mga Isyung Pangkasaysayan

  • Isang matibay na palatandaan ang hindi pagkapadala sa mga maling impormasyon (fake news) o mga propaganda.

• May Paggalang sa mga Bayani at Pamanang Kultural

  • Kinikilala, inaalala, at pinahahalagahan ang mga kontribusyon ng mga mahahalagang personalidad sa kasaysayan ng Pilipinas.

• Aktibo sa mga Gawaing Makabayan at Makasaysayan

  • Ipinapakita ito sa pamamagitan ng pagsuporta o pakikilahok sa mga programa na ang layunin ay palaganapin ang kaalaman sa kasaysayan.

• Gumagamit ng Kritikal na Kaisipan sa Pagsusuri

  • May kakayahang kumilatis at magsabi kung ang isang impormasyon ay totoo, mapanlinlang (misleading), o kulang sa tamang konteksto.