Aralin: Saligan at Kaugnayan ng Pag-aaral ng Kasaysayan

Kahulugan at Saligan ng Kasaysayan

• Kasaysayan: Pag-aaral ng mga nakaraang kaganapan sa buhay ng sangkatauhan, kabilang ang istruktura ng lipunan, pamahalaan, pilosopiya, relihiyon, at wika.
• Herodotus: Kinikilalang "Ama ng Kasaysayan" na unang nagsagawa ng masusing pag-aaral sa mga nakaraang pangyayari sa daigdig.
• Pananaw ng mga Dalubhasa:
  • F. Landa Jocano: Binibigyang-diin ang kaugnayan ng kasaysayan at arkeolohiya.
  • William Henry Scott ($1921 - 1993$): Ang kasaysayan ay bumubuo ng bansa at nagbubuklod sa mga mamamayan.
  • Renato Constantino: Dapat itong nakatuon sa masa at hindi lamang sa iilang kilalang tao.
  • Gregoria de Jesus: Ang kasaysayan ay walang maililihim.
  • George Santayana: Ang hindi marunong lumingon sa nakaraan ay mauulit ang mga kamalian.
  • Jose Rizal: Ang nakaraan ay gabay sa pag-alam ng hinaharap.

Mga Hakbang sa Pagsulat ng Kasaysayan

1. Pagkalap ng Datos: Paggamit ng mga kasulatan (tulad ng Laguna Copperplate Inscription) at mga nahukay na labi (tulad ng sa mga Taong Tabon).
2. Paghihinuha: Pagsusuri sa kawastuhan ng materyal. Halimbawa ang paggamit ng electronic spin resonance at Radiocarbon-14 technique upang matukoy ang edad ng mga labi.
3. Pagbubuo: Matalinong pagpapasya ng mananalaysay sa pagpili ng datos na isusulat.

Mga Batayan ng Kasaysayan

• Relikya (Relics): Mga materyal na bagay tulad ng mga sandata at kagamitan.
  • Manunggul Jar sa Palawan ($190\,B.C.$).
  • Galyong San Diego: Lumubog noong Disyembre 14, $1600$; naglalaman ng $34,407$ artifacts, kabilang ang $14$ na kanyong tanso at $1,569$ porselana mula sa Dinastiyang Ming.
• Labi (Fossils): Mga tumigas na buto ng tao, hayop, o halaman.
  • Taong Tabon: Natuklasan nina Robert Fox at Manuel Santiago sa Palawan noong $1962$ ($22,000 - 30,000$ taon ang nakalipas).
  • Buto ng mga hayop tulad ng elephas at stegodons.
• Kulturang-bayan: Sining, awit, at paniniwala.
  • Mummy ni Apo Anno sa Kabayan, Benguet; tinatayang $500$ taon na ang tanda.
• Lathalain at Dokumento: Mga ulat nina Antonio Pigafetta, Miguel Lopez de Loarca, Pedro Chirino, at Collins na nalathala sa Blair & Robertson.

Kasaysayan at ang Iba't Ibang Disiplinang Panlipunan

• Heograpiya: Pag-uugnay ng mga kaganapan sa lokasyon, hugis, at hangganan ng teritoryo.
• Agham Pampulitika: Pag-aaral sa pamahalaan at batas. Kasama ang impluwensyang Espanyol (e.g., gobernador, alkalde) at Amerikano (e.g., konstitusyon, tatlong sangay ng pamalaan).
• Ekonomiks: Pagsusuri sa kabuhayan at paggamit ng limitadong resources. Halimbawa ang pagbangon ng Olongapo matapos ang mga base ng Amerikano.
• Sosyolohiya: Pakikipag-ugnayan ng tao sa mga institusyon (e.g., People Power).
• Sikolohiya: Pag-unawa sa motibo at personalidad ng mga taong may papel sa kasaysayan (e.g., pagsusuri sa Edsa 3 o Poor People Power).
• Etika: Pag-aaral ng kawastuhan at kamalian ng kilos ng tao.

Pasalitang Kasaysayan (Oral History)

• Lola Rosalinda Amarillo (Isinilang Abril 16, 1904): Isinalaysay ang pagpatay ng mga Hapones (sakang) sa kanyang ama dahil sa turo ng mga MAKAPILI.
• Lolo Tomas Matias (Isinilang Pebrero 17, 1910): Inilarawan ang katangian ni Pangulong Manuel L. Quezon bilang mestisuhin at bihasa sa Ingles at Espanyol.

Kahalagahan ng Kasaysayan

• Nagdaragdag ng kaalaman tungkol sa mga kontribusyon ng iba't ibang lahi (e.g., Katolisismo mula sa mga Espanyol).
• Nagsisilbing aral upang maiwasan ang mga pagkakamali ng nakaraan tulad ng digmaan.
• Daan sa pagkakaisa at pagtutulungan ng mga bansa.
• Lumilinang ng mga kasanayan sa pagsusuri, pagbasa, at paghahanap ng solusyon sa mga suliranin ng bansa.