Historische Context en Contextuele Analyse

Historische Context en Contextuele Analyse

Wat is de (historische) context?

Volgens historica Ludmilla Jordanova gelooft elke historicus in het belang van de context. Dit impliceert het besef dat historische gebeurtenissen niet in een vacuüm plaatsvinden, maar altijd ingebed zijn in complexe sociale, economische, culturele en politieke omgevingen.

Programma

De analyse van context omvat alle tekst en uitleg die nodig is voor begrip. Naast tijd en ruimte worden vier nieuwe parameters toegevoegd aan de analyse:

  1. Sociale geschiedenis

    1. sociale verhoudingen (rijk en arm)→ historische demografie hulp

    2. eng (benadeelde of uitgesloten groepen)

    3. ruim (alle sociale relaties in maatschappij)

    4. nieuwe benadering/bronnen (bottem-up→ bronnen anders lezen→ waarom deze groep geen bronnen en wat verteld deze stilte ons)

  2. Economische geschiedenis

    1. marxisme vs studie vrije markt

      1. rational choise

    2. themata (wat economen bestuderen)

      1. groi- productie- bedrijven

      2. macro-micro-economie

    3. new economic history

      1. econometrie: de toepassing van statistische en wiskundige technieken om economische data te analyseren, wat essentieel is voor het begrijpen van vraag- en aanbodsverschillen in de markten.

      2. immanuel wallerstein

  3. Culturele geschiedenis

    1. niet kulturgeschichte

      1. alles waarvan je cultuurshock krijgt

      2. ook negatieve dingen heeft cultuur

    2. cultural turn

      1. betekenis

      2. handelingen

      3. symbolen

      4. rituelen.

  4. Politieke geschiedenis

    1. machthebbers+ politeike elites

    2. wie macht?

    3. politieke cultuur

    4. diplomatieke geschiedenis

    5. internationale geschiedenis

                    macht en machtrelaties; netwerken; olitieke cultuur; publieke opinie.

  1. Contextuele analyse (de ‘bigger picture’ of totale beeld)
    Het programma bestaat uit twee uur: het eerste uur richt zich op theorie, terwijl het tweede uur de praktijk behandelt door middel van casussen en voorbeeld examenvragen.

    1. multiperspectiviteit

      1. los maken van hedendaags perspectief

      2. verschillende invalshoeken naar iets kijken

      3. perspectief begrijpen

    2. ruimte en tijd gebonden script, heeft een structuur, laat ruimte voor improvisatie→ agency.

  2. structueel

    1. oorzaken   

      1. voldoende

      2. noodzakelijk

    2. multicausaliteit

      1. ook impact en effecten

  3. agency

    1. interpretatie

    2. zo goed mogelijk door context verklaren

    3. rekening houdend met mogelijke scenarios en zingevingssystemen.

Sociale Geschiedenis

Begripsbepaling

  • Sociale verhoudingen zijn cruciaal voor het onderzoek. De vraag wie rijk is en wie arm kan inzicht geven in maatschappelijke structuren.

  • De sociale geschiedenis kan eng (benadeelde of uitgesloten groepen) of ruim (alle sociale relaties in een maatschappij) benaderd worden.

  • Nieuwe benaderingen vereisen het gebruik van bronnen vanuit een bottom-up perspectief, waarbij de ervaringen van gewone mensen worden geanalyseerd.

Inspiratie uit het Marxisme

De sociale geschiedenis is diepgeworteld in Marxistische theorieën die sociale conflicten en historisch materialisme benadrukken.

  • Onderbouw: Dit omvat productiekrachten en productieverhoudingen.

  • Bovenbouw: Dit betreft culturele elementen binnen de samenleving.

  • Marx en zijn filosofie hebben invloed gehad op het begrijpen van historische frictie en verandering.

Social Turn in de Geschiedenis

De sociale geschiedenis heeft verschillende fasen doorlopen:

  • In 1929 begon Frankrijk met agrarische geschiedenis via de Annales-school die aandacht gaf aan de mentaliteit van de gewone man.

  • In de jaren vijftig kwam de benadering van History from Below op in het Verenigd Koninkrijk.

  • De jaren tachtig zagen de opkomst van Alltagsgeschichte, gefocust op het dagelijkse leven.

  • Dit leidt tot de ontwikkeling van sociale (wetenschappelijke) geschiedenis.

Belangrijke Denkers

Eric Hobsbawm (1917-2012)

Hobsbawm wordt vaak herinnerd door zijn boeken als

  • Primitive Rebels: Studies in Archaic Forms of Social Movement in the 19th and 20th Centuries (1959)

  • The Age of Revolution, 1789-1848 (1962)

  • The Age of Capital, 1848-1875 (1975)

  • The Age of Empire, 1875-1914 (1987)

  • The Ages of Extremes, 1914-1991 (1994)

E.P. Thompson (1924-1993)

Thompson schreef The Making of the English Working Class (1963) en benadrukte dat dit boek een studie is van een actieve levensloop die evenzeer door agency als door structurele conditioning is bepaald.

Economische Geschiedenis

Marxisme versus Vrije Marktbenadering

De economische geschiedenis kan bekeken worden vanuit een Marxistische invalshoek of door het prisma van de vrije markt met een focus op rational choice, wat een winstgerichte en kostenreducerende benadering omvat.

Thema's in de Economische Geschiedenis

  • Groei, productie/consumptie, bedrijven

  • Macro- en micro-economie

Nieuwe Economische Geschiedenis

Een belangrijke ontwikkeling in de jaren zestig en zeventig was de New Economic History, waarbij gebruik werd gemaakt van econometrie en cliometrie in de VS.
Belangrijke werken zijn onder andere

  • Railroads and American Economic Growth (1964)

  • Time on the Cross door R. Fogel en S. Engerman (1974)

  • Debatten over slavernij

Belangrijke Denker: Immanuel Wallerstein (1930-2019)

Wallerstein introduceerde het concept van het Modern World System, dat economische centra bevat die zich organiseren in core, semi-periphery en periphery. Hij wijst ook op economische conflicten in gebieden zoals de Maghreb en het Midden-Oosten.

Culturele Geschiedenis

Culturele geschiedenis verschilt van traditionele Kulturgeschichte, die vooral focust op kunst.

  • Het omvat alle fenomenen die uiteindelijk leiden tot cultuurschokken, inclusief geweld en terrorisme.

  • Peter Burke definieert cultuur als een systeem van gedeelde betekenissen, houdingen en waarden, en de symbolische vormen waarin deze zijn uitgedrukt of belichaamd.

De Culturele Wending

De culturele wending legt de nadruk op betekenis, handelingen, symbolen en rituelen. Er wordt een vergelijkingen getrokken, zoals wat je aan een buitenaards wezen zou moeten uitleggen over menselijke tradities.

Robert Darnton (°1939)

Zijn boek The Great Cat Massacre (1984) illustreert hoe sociale en culturele betekenissen kunnen verspringen. De slachting van katten als rituele handeling diende bijvoorbeeld om onvrede over werkomstandigheden te uiten.

Natalie Zemon Davis (1928-2023)

Ze schreef werken als

  • Rites of Violence (1970s)

  • Fiction in the Archives (1987)

  • The Return of Martin Guerre (1982)

Politieke Geschiedenis

De politieke geschiedenis betreft het bestuur van de polis, waaronder bestuursvormen en instellingen, machthebbers en politieke elites evenals politieke cultuur en diplomatieke geschiedenis.

Belangrijke Thematica

  • Machtsverhoudingen en netwerken

  • Publieke opinie en invloed

  • Voorwerpen zoals schilderijen, gravures, balletten, fonteinen en standbeelden kunnen ook politieke boodschappen dragen.

Belangrijke Denkers

Margaret MacMillan

In Peacemakers: The Paris Peace Conference of 1919 and Its Attempt to End War (2001), behandelt zij de geschiedenis vanuit biografisch en publiek perspectief.

Lewis Bernstein Namier (1888-1960)

Hij introduceerde het concept van prosopografie, wat wil zeggen het onderzoek naar collectieve biografie en elite studies, en verkende ideologieën zoals die van de Whigs versus de Tories. Zijn boek The Structure of Politics at the Accession of George III (1929) belicht de politieke netwerken van die tijd.

Contextualisering en Multiperspectiviteit

Definitie van Context

Context is een in ruimte en tijd gebonden script dat het spel van historische actoren aanstuurt en ruimte laat voor improvisatie.

Bloemrijke Gebruikte Concept

De noodzaak van multicausaliteit wordt benadrukt: de analyse moet zowel voldoende als noodzakelijke oorzaken bevatten.

Meer over Contextuele Analyse

Contextuele analyse kan ook betrekking hebben op agency.
Clifford Geertz bespreekt in Thick Description: Toward an Interpretive Theory of Culture (1973), hoe diepgaande uitleg (thick description) niet alleen de culturele context van een gebeurtenis moet verklaren maar ook rekening houdt met de verschillende betekenissen en scenario's die ermee samenhangen.

Credo van Historici

"Die Menschen machen ihre eigene Geschichte, aber sie machen sie nicht aus freien Stücken, nicht unter selbstgewählten, sondern unter unmittelbar vorgefundenen, gegebenen en überlieferten Umständen." - een citaat van Marx (1852).

Voorbeeld Examenvragen

Vraag 1

Een wetenschappelijke uitgever heeft u aangeworven voor interdisciplinair historisch onderzoek over de leefwereld van soldaten tijdens de Eerste Wereldoorlog. Maak een rapport met een toelichting over uw zelf geformuleerde vraagstelling en bijbehorende bronselectie.

Vraag 2

(a) Bepaal volgens de regels van de historische kritiek of je de oorlogsbrieven van historicus Marc Bloch zou gebruiken.
(b) Leg de verschillen uit tussen een sociaalhistorische en cultuurhistorische benadering van de leefwereld van soldaten. Noem voor elke benadering een historicus die inspiratie biedt.

Vraag 3

Na publicatie van uw historische studie in boekvorm, word u uitgenodigd als expert witness om uw onderzoek te verdedigen bij het publiek.

Onderzoekschaal

Het is belangrijk om te realiseren dat een ‘staat’ moeilijk te definiëren is, en dat er lokale, regionale en internationale invalshoeken kunnen bestaan.

Vraagstellingen

Sociaalhistorisch:

  • Uit welke sociale groepen bestond het leger?

  • Hoe beïnvloedden sociaal-economische verhoudingen de ervaringen van soldaten?

Cultuurhistorisch:

  • Welke betekenis gaven soldaten aan de oorlog?

  • Hoe gebeurde hun ontspanning?

  • Welke rituelen en bijgeloven waren er?

Historiografische denkers zoals Hobsbawm, Thompson (Marx), Darnton en Davis kunnen als referentie dienen.

Tot Slot

Afhankelijk van de historische tijd en ruimte kan het belangrijker zijn om naar structuur (sociale en economische verhoudingen) of agency (cultuur en politiek) te kijken.