Układ Wydalniczy - Usuwanie Zbędnych i Szkodliwych Produktów z Organizmu

• Definicja Wydalania

  • Wydalanie to proces fizjologiczny, który polega na usuwaniu zbędnych lub szkodliwych produktów z organizmu.

• Budowa i Funkcja Nerek

  • Nerki pełnią kluczową rolę w wydalaniu, a ich struktura jest zróżnicowana:
  • Kora nerkowa: Zewnętrzna warstwa nerki, pełniąca funkcję ochronną.
  • Rdzeń nerkowy: Wewnętrzna warstwa, składająca się z piramid nerkowych.
  • Słupy nerkowe: Fragmenty kory, które wnikają do rdzenia.
  • Kielichy nerkowe: Wyrostki miedniczki nerkowej, które zbierają mocz z piramid nerkowych.
  • Miedniczka nerkowa: Rozszerzony początek moczowodu.

• Funkcje nerek

  • Wydalnicza: Usuwanie zbędnych produktów.
  • Regulacyjna: Utrzymanie równowagi wodno-elektrolitowej.
  • Homeostatyczna: Utrzymanie stabilnych warunków wewnętrznych organizmu.

Cykl Mocznikowy

• Przebieg cyklu mocznikowego
  • Mocznik powstaje jako produkt przemiany azotu. Przebieg cyklu:
  • Karbamoilofosforan + Ornityna → Krew → Mocznik
  • Równanie:
    $NH<em>4^+ + CO</em>2 + 2 ATP → mocznik + 2 ADP + 2 P$

Budowa Nefronu

• Nefron jako jednostka funkcjonalna nerki:
  • Składa się z ciałka nerkowego i kanalików nerkowych.
  • Klębuszek nerkowy: Sieć włosowatych naczyń krwionośnych.
  • Torebka klębuszka: Zbudowana z jednowarstwowego nabłonka płaskiego.
  • Kanalik kręty I rzędu: Zbudowany z nabłonka jednowarstwowego sześciennego z mikrokosmkami.
  • Kanalik kręty II rzędu: Zawiera nabłonek podobny do I rzędu.
  • Pętla nefronu: Zbudowana z nabłonka jednowarstwowego sześciennego i płaskiego.
  • Kanalik zbiorczy: Głównie jednowarstwowy nabłonek sześcienny z mikrokosmkami.

Procesy Wytwarzania Moczu

• Filtracja

  • Polega na przenikaniu substancji z krwi do torebki kłębuszka:
  • Przenikają m.in. woda, jony soli mineralnych, glukoza, mocznik, aminokwasy.
  • Mocz pierwotny: Skład zbliżony do osocza krwi.

• Resorpcja

  • Transport substancji z kanalika nerkowego do krwi:
  • Ulegają jej m.in. woda, jony soli, witaminy, aminokwasy, glukoza.

• Sekrecja

  • Wydzielanie substancji do wnętrza kanalika nerkowego:
  • Uwalniane są m.in. jony potasu, jony wodorowe, hormony steroidowe, leki.

Regulacja Wydalania Moczu

• Hormony regulujące procesy wydalania:
  • Wazopresyna: Produkowana w podwzgórzu, zwiększa wchłanianie wody w nerkach.
  • Aldosteron: Zwiększa wchłanianie zwrotne jonów sodu.
  • Hormony tarczycy: Aktywują wchłanianie jonów wapnia.

Regulacja Wydalania Moczu i Rola Ośrodkowego Układu Nerwowego

• Ośrodkowo nerwowa kontrola wydalania moczu:

  • Funkcje kontrolne są związane z mózgiem i rdzeniem kręgowym.
  • Świadome kontrolowanie wydalania:
  • Wymaga aktywności płata czołowego i układu limbicznego.

• Dodatkowe hormony

  • Erytropoetyna: Stymuluje syntezę hemoglobiny i produkcję erytrocytów.
  • Renina: Reguluje filtrację kłębuszkową i wchłanianie zwrotne wody.

Diagnostyka Chorób Układu Wydalniczego

• Metody oceny
  • Badania laboratoryjne krwi i moczu.
  • USG: Umożliwia ocenę stanu nerek.
  • Wiązania z kontrastem: Technika obrazowania diagnostycznego.

Choroby Układu Wydalniczego

• Przyczyny chorób
  • Zakażenia bakteryjne, wirusowe, grzybicze.
  • Profilaktyka: Przestrzeganie zasad higieny, odpowiednie picie wody.
  • Kamica nerkowa: Wynik nieodpowiedniej ilości wody w organizmie.

Procesy Dializacyjne

• Hemodializa

  • Oczyszczanie krwi ze szkodliwych produktów w dializatorze:
  1. Krew z krwiobiegu jest doprowadzana do dializatora.
  2. Oczyszczanie krwi poprzez półprzepuszczalną błonę.
  3. Oczyszczona krew wraca do krwiobiegu.

• Dializa otrzewnowa

  • Vprowadzenie płynu do jamy brzusznej:
  1. Płyn dializacyjny podawany jest przez cewnik.
  2. Płyn zbiera zbędne produkty przemiany materii i jest usuwany na zewnątrz.

• Funkcjonalność

  • Przenikanie substancji przez błonę otrzewnową z krwi do płynu dializacyjnego.