Procesy grupowe

Procesy grupowe

Czym jest grupa?

• Definicja grupy: W najbardziej podstawowej formie grupa składa się z dwóch lub więcej osób, które przebywają w tym samym miejscu i czasie.

• Szeroka definicja: Ludzie w grupie nie muszą współdziałać; wystarczy, że są razem.

Rodzaje grup

• Grupa społeczna: Grupa, w której dwie lub więcej osób współdziała ze sobą oraz są od siebie zależne w zaspokajaniu potrzeb i osiąganiu celów.

• Grupa niespołeczna: Grupa, w której dwie lub więcej osób znajduje się w tym samym miejscu, w tym samym czasie, lecz nie współdziała ze sobą (przykład: uczniowie piszący sprawdzian).

Facylitacja społeczna

• Definicja facylitacji społecznej: Zjawisko, w którym obecność innych osób zwiększa wydajność w wykonywaniu łatwych zadań, ale zmniejsza wydajność w trudnych zadaniach.

• Eksperyment Zajonca:

  • Badacze umieścili w jednym końcu trasy źródło światła (szkodliwy bodziec) dla karaluchów i mierzyli szybkość ich ucieczki do zaciemnionego końca.

  • Pytanie: Czy karaluchy wykonają zadanie szybciej same, czy w grupie?

  • Wynik: Karaluchy uciekały szybciej w obecności innych, co potwierdza teorię, że fizyczna obecność innych wzmacnia działanie w prostych zadaniach.

Trudność zadań a zachowanie

• W przypadku trudnych zadań:

  • W eksperymencie z karaluchami, umieszczono je w labiryncie z kilkoma drogami, ale tylko jedna prowadziła do zaciemnionej części.

  • Wynik: Czas wykonania zadania był dłuższy w obecności innych karaluchów.

• Pobudzenie i dominująca reakcja:

  • Proste zadania: Pobudzenie wywołane obecnością innych pomaga w wykonaniu.

  • Trudne zadania: Pobudzenie może pogorszyć wyniki w porównaniu do pracy w samotności.

Teorie pobudzenia w facylitacji społecznej

• Teoria pierwsza: Pobudzenie wywołuje żywotność i czujność.

• Teoria druga: Uświadamia, że jesteśmy oceniani przez innych.

• Teoria trzecia: Rozprasza naszą uwagę poprzez obecność innych.

Próżniactwo społeczne

• Definicja: Uspokojenie wywołane przekonaniem, że przebywanie w grupie utrudnia ocenę indywidualnych działań.

• Eksperyment Williamsa, Harkinsa i Latanea:

  • Studenci mieli krzyczeć jak najgłośniej. W jednej grupie byli przekonani, że krzyczą samodzielnie, w drugiej, że z pięcioma innymi osobami.

  • Wynik: Mniej krzyku (próżniactwo) w grupie, gdy nie mogli ocenić własnego wkładu, ale krzyczeli głośniej, gdy mierzone były indywidualne wysiłki (z mikrofonem).

Facylitacja społeczna vs próżniactwo społeczne

• Ocena wysiłków:

  • Gdy wysiłki są oceniane, obecność innych zwiększa czujność i prowadzi do efektów facylitacji społecznej (lepsze wyniki w prostych zadaniach).

  • Gdy nie ma oceny, może wystąpić próżniactwo społeczne (gorsze wyniki w prostych zadaniach, lepsze w trudnych).

Deindywiduacja

• Definicja: Utrata normalnej kontroli nad zachowaniem, prowadząca do większej impulsywności i patologicznosci czynów.

• Czynniki prowadzące do deindywiduacji:

  • Zmniejszona odpowiedzialność za własne czyny w tłumie lub prze przebrania, co utrudnia identyfikację.

  • Obniżona samoświadomość i koncentracja na normach moralnych.

Typy zadań a wpływ grupy na jednostkę

• Zadania addytywne: Wszyscy członkowie wykonują ten sam rodzaj pracy; wynik to suma wkładów.

  • Wydajność: Grupa lepsza, jeśli każdy członek wnosi odpowiedni wkład.

• Zadania koniunktywne: Wydajność zależy od najsłabszego członka grupy, co może obniżać ogólny wynik.

  • Wydajność: Gorsza niż indywidualnie.

• Zadania dysjunktywne: Grupa działa w oparciu o najlepszego członka; utalentowana jednostka podnosi wynik grupy.

  • Wydajność: Grupy lepsze w rozwiązaniu zadań dysjunktywnych.

Straty w toku procesu grupowego

• Definicja: Przeszkody w współdziałaniu, które wpływają na rozwiązanie problemu.

• Przyczyny:

  • Niski status kompetentnego członka; brak uznania jego pomysłów.

  • Brak pewności siebie i konformizm.

  • Niepowodzenie w dzieleniu się unikatowymi informacjami.

Myślenie grupowe

• Definicja: Dążenie do zachowania spójności grupy ważniejsze niż realistyczne fakty.

• Warunki występowania: W grupach zwartych, odseparowanych od przeciwnych poglądów, kierowane przez dominującego lidera.

• Wady grupowego myślenia:

  • Poczucie nieomylności i siły.

  • Złe decyzje; nieanalizowanie wszystkich możliwych opcji, brak planów na wypadek niepowodzenia.

Polaryzacja grupowa

• Definicja: Tendencja do podejmowania skrajniejszych decyzji niż początkowe skłonności członków grupy.

• Przyczyny: Procesy poznawcze oraz czynniki motywacyjne.

• Teoria wartości kształtowanej kulturowo: Wzmacnianie skłonności w zależności od wartości obejmujących daną kulturę.

Interakcja w grupie

• Rodzaje konfliktów:

  • Konflikt intrapersonalny: Napięcie wywołane sprzecznymi celami.

  • Konflikt interpersonalny: Konflikt między osobami z różnymi celami.

  • Konflikt o sumie zerowej: Wygrana jednej strony równa się przegranej drugiej.

  • Konflikt motywów mieszanych: Współpraca może przynieść korzyści obu stronom, ale rywalizacja może przynieść jeszcze większe zyski jednostce.