les4Aard6_Doorstroom_Kijken naar interactie mens en milieu_het systeem landschap

Definitie: Het landschap verwijst naar de fysieke kenmerken en menselijke invloeden van een gebied.

Kenmerken van diverse landschappen:
- Landbouw op vruchtbare leemgronden in de Condroz.
- Haven en industrie nabij de middeleeuwse stad Bragge.
- Nieuwe landschapselementen zoals windturbines en zonnepanelen.
- Oude staalfabrieken in Charleroi binnen een landbouwlandschap.

Natuurlijke landschapsvormende laag:
- Elementen: bodem, reliëf, hydrologie, klimaat, natuurlijke vegetatie.
- Deze elementen vormen het fysische milieu dat de ontwikkeling van het landschap en de mens bepaalt. Dit leidt tot natuurgebieden.
Menselijke landschapsvormende laag:
- Gewijzigd vanaf de eerste landbouwactiviteiten van de mens (± 5000 voor Chr.).
- Creëert cultuurlandschappen.

Tot de 18e eeuw:
- Trage landschapsevolutie.
Vanaf de 19e eeuw:
- Sterke evolutie door industrialisering:
  - Oprichting van fabrieken.
  - Groei van steden en toename van stedelijke populaties.
- Verschil in industriëlen ontwikkeling tussen Vlaanderen en de rest van de wereld.

Tweede helft 20e eeuw:
- Stijging in welvaart en levensstandaard.
- Groei van de tertiaire sector.
- Evolutie stedelijke en toeristische landschappen.
Oudere landschapselementen verdwijnen, nieuwe ontstaan, soms behoud voor historische waarde.
Rampen kunnen landschap ook veranderen.

8ste eeuw:
- Beperkt aantal mensen; gebruik van meest vruchtbare gronden.
- Tijdelijke akkers in bosgebieden.
8ste - 11de eeuw:
- Grotere bevolkingsdichtheid en landbouwoppervlak.
- Open landbouwvelden met gemeenschappelijke graasgronden.
12de - 18de eeuw:
- Nog grotere bevolkingsgroei; invloed van kerk en adel.
- Ontginning van nieuwe grond.

Begon in Engeland en verspreidde zich naar België en Europa.
1850 - 1950:
- Landbouw geprivatiseerd met grotere productie en stadsuitbreiding.
- Verstedelijking van dorpen met nieuwe infrastructuur.
1950 – nu:
- Fulltime verstedelijking van landschappen; toenemende industrie en mobiliteit.

Definities:
- Voordelen van bodem, water, planten, en diensten die bijdragen aan maatschappij en levenskwaliteit.
Categorieën van ecosysteemdiensten:
- Productiediensten: Leveren materiële producten zoals voedsel, water, en hout.
- Regulerende diensten: Bijvoorbeeld waterzuivering en klimaatregeling.
- Culturele diensten: Mogelijkheden voor recreatie en ontwikkeling.
- Ondersteunende diensten: Essentieel voor alle andere diensten zoals koolstofcyclus.

Vraag en aanbod in de ecosysteemdiensten:
- Voedselproductie aanbod en vraag niet in balans.
- Vele regio's ervaren dalingen in opslag van natuurlijke hulpbronnen.

Gebruik van import en technologie om de druk op ecosystemen te verminderen zoals:
- Het inkopen van hout.
- Waterzuivering met installaties.
- Gebruik van kunstmest.
Menselijke invloed leidt tot versplintering van natuur- en cultuurlandschappen.

Massabewegingen:
- Verplaatsing van gesteente door zwaartekracht.
- Indeling op basis van snelheid (bijv. steenlawines, modderstromen).

Types van erosie:
- Watererosie: Verplaatsing door neerslag en stromend water.
- Wolken en wind erosie: Impact op landschap en natuur.

Definities en effecten van zeewaterbeweging op klifvorming en kustlijn.
Voorbeelden van erosie aan de kusten en de effecten op scheiding tussen land en water.