Wondzorg - Ulcus Cruris Notities

Overzicht

• Thema: Chronische wondzorg - Ulcus cruris

• Bevat: 1. Inleiding 2. Veneus Ulcus 3. Arterieel Ulcus 4. Behandeling

• Dit materiaal is ondersteunend bij het handboek "Wondmanagement - de complete gids" (Pag. 417-457).

1. Inleiding

Chronische Wonden

• Definitie:

  • Wonden die niet genezen na 6 weken.

  • Huidletsels met onderliggende pathologie die niet onmiddellijk gecorrigeerd kan worden.

• Uiteenlopende etiologie:

  • Diabetische voet

  • Ulcus cruris

  • Decubitus

  • Incontinentie geassocieerde dermatitis

  • Skin tears

  • Stomata

  • Oncologisch ulcus

2. Veneus Ulcus

2.1 Prevalentie

• Ongeveer 50% van de bevolking heeft een abnormaliteit aan de aders.

• Veneuze insufficiëntie (VI) is de 7de meest voorkomende chronische ziekte.

• 0,3% van de bevolking boven de 18 jaar heeft actieve veneuze ulceratie, waarvan 95% veroorzaakt wordt door veneuze insufficiëntie (VI).

  • Bron: Sieggreen & Kline, 2016.

2.2 Definitie

• Ulcus cruris:

  • Open been, chronisch huiddefect aan het (onder)been.

2.3 Etiologie en Fysiopathologie

• Drie types venen:

  • Aponeurosis

  • Superficial vein

  • Deep vein

  • Perforating vein

• Werking:

  • Spierpompwerking en klepfunctie zijn essentieel voor het functioneren van de venen.

• Ontstaan veneus ulcus:

  1. Veneuze insufficiëntie

  • Verminderde spierpompwerking, defect aan de veneuze kleppen.

  1. Uitzetting van de vaatwand.

  2. Lekkage van interstitieel vocht.

  3. Falen van het lymfesysteem.

  4. Oedeem in de onderste ledematen.

  5. Lekkage van rode bloedcellen en eiwitten.

  6. Verminderde aanvoer van O2, voedingsstoffen en groeifactoren.

  7. Lokaal weefselafsterven → ulcus.

• Andere gevolgen van VI:

  • Nachtelijke krampen

  • Subdermale varicosen

  • Teleangiectasias

  • Veneus aneurisma

  • Thromboflebitis

2.4 Anamnese of Actieve Beoordeling van het Veneus Ulcus

• Rotterdam model:

  • Verduidelijkt de pathways van veneuze hypertensie naar veneuze beenulceratie.

• Oedeemdifferentiaaldiagnoses:

  • Toegenomen interstitieel vocht door:

  • Hartfalen

  • Veneuze insufficiëntie

  • Lymfeoedeem

• CEAP classificatie voor chronische veneuze ziekte:

  • C: Clinical status (CO, C1, C2, C3, C4, C5, C6)

  • E: Etiology (Ep, E, Eno)

  • A: Anatomy (As)

  • P: Pathophysiology (P, Po, Ap, Ad)

2.5 Behandeling

• Behandeling van de oorzaak:

  • Compressietherapie is de belangrijkste maatregel voor behandeling en preventie van veneuze ulcera.

  • Versnelt genezing en voorkomt recidieven.

• Wondbehandeling gebaseerd op TIME:

  • Enkele taken omvatten beoordeling van wonden en comorbiditeiten, betrokkenheid van een multidisciplinair team, en registratie van het behandelplan.

• Leefstijladviezen:

  • Lichaamsbeweging, kuitspieroefeningen, hoogleggen van de benen, pijnbeoordeling en pijnbestrijding.

3. Arterieel Ulcus

3.1 Definitie en Epidemiologie

• Arterieel ulcus:

  • Wonden die ontstaan of niet helen door inadequate arteriële bloeddoorstroming, meestal ter hoogte van het scheenbeen of de voet.

  • 8-10% van ulcus cruris is puur arterieel van oorzaak.

3.2 Etiologie en Fysiopathologie

• Arteriële insufficiëntie is meestal door atherosclerose in combinatie met trauma of trombus.

• Gevolgen: verminderde toevoer van zuurstof en voedingsstoffen, necrose.

3.3 Anamnese of Actieve Beoordeling van het Arterieel Ulcus

• Diagnostiek:

  • Belangrijke vraag: Wat is de oorzaak van het ulcus? (Arterieel, veneus of gemengd?)

• Lokalisatie:

  • Arteriële ulcus verschijnt in minder goed doorbloede gebieden.

• Symptomen:

  • Hevige pijn, vooral ‘s nachts, verbetert bij neerhangen van de voet.

  • Grootte en vorm variëren, vaak dieper en met necrose.

3.4 Behandeling

• Behandeling van de oorzaak:

  • Revascularisatieprocedures zoals endovasculaire procedures, stenting, endarteriëctomie, bypassoperatie.

  • Medicatie: antitrombotica, cholesterolmedicatie, bloeddrukmedicatie, pijnstilling.

• Wondbehandeling gebaseerd op TIME:

• Leefstijladviezen:

  • Vermijd nicotinegebruik, hypertensie, en ongezonde voeding (overgewicht).