Hoofdstuk 6: China

1 China en Taiwan

1.1 actuele ontwikkelingen

historische wapendeal tussen Washington en Taipei
→ verkoop defensief materieel 11,1 miljard dollar
→ versterking defensie onder

=> China: grootschalige militaire oefening: omsingeling en simulatie blokkade

=> Japan: existentiële dreiging (defensie uitgaven verhoogd: veiligheid)

VS en Japan: Eén-Chinabeleid
→ diplomatiek evenwicht
→ Volksrepubliek China enige wettige regering, feitelijke ondersteuning democratische autonomie en veiligheid van Taiwan (Taiwan Relations Act) = informeel

→ vb American Institue in Taiwan (private organisatie) (officieuze ambassade): economische en culturele banden

1.2 historische achtergrond

Japanse nederlaag in WOII
→ controle China
→ nationalistische Kwomintang olv Chiang Kai-Shek vs communistische revolutionaire olv Mao Zedong

december 1949: nationalisten naar Taiwan
→Westen: enige wettige regering (Koude Oorlog) + militaire en economische steun

1972 Richard Nixon: toenadering volksrepubliek China
1979 Jimmy Carter: erkenning
→ diplomatieke verschuiving (zetel in VN-Veiligheidsraad)
→ economische groei door integratie wereldeconomie
=> golfbeweging
Taiwan: democratie en kapitalisme ‘opstandige provincie’
→ troef: chips : halfgeleiders

2 Chinese keizerrijk

2.1 Chinese beschaving

5000j geleden langs Gele rivier
→ surplusproductie → beroepsspecialisatie → steden, staten →gelaagde samenleving → schrift → culturele tradities
vb Taoïsme, confucianisme

2.2 Chinese keizerrijk

300 v.C.: Huangdi (heerser Qin eerste keizer)
→ postitie bekrachtigd door Tianzi (Zoon van de Hemel): Hemels Mandaat om te heersen over ‘alles onder de hemel”
→ onstaan Middenrijk of Zhongguo
→ centraal gezag en standaardisatie (ambtenaren: mandarijnen)
→ China ‘middelpunt wereld’’superieur” tov barbaren
→ 2000j

2.3 Qing-Dynastie (1644-1912)

gesticht door Mantsjoes
→ namen cultuur en bureaucratisch systeem over
→ besturen Han-Chinese meerderheid
→ grootste omvang
→ : voedseltekort en armoede → opstanden (vb Taiping-opstand)

2.4 Eeuw van de vernedering (1839-1949)

territoriale verliezen, militaire nederlagen, gedwongen opname in internationaal systeem

buitenlands inmenging ook economische oorzaak
→ opium als handelsmiddel
→ grootschalige verslaving en sociale problemen

1839-1842: Eerste Opiumoorlog
1856-1860: Tweede Opiumoorlog

→ ongelijke verdragen: soevereiniteit aangetast

begrippen

  • afstaan territorium

  • concessiegebieden

  • pachtgebieden

  • extraterritorialiteit

  • herstelbetalingen

  • verdragshavens

  • verlies douane-soevereiniteit (tarieven)

  • meestbegunstigingsclausule

  • infrastructuurconcessies

  • godsdienstvrijheid

2.5 meer verlies territorium en invloed, buitenlandse inmenging (loop 19de eeuw)

1884-1885: Chinees-Franse Oorlog: verlies Vietnam
1894-1895: Eerste Chinees-Japanse Oorlog: verlies Taiwan en Korea

einde 19de eeuw: ‘verdeling van de koek’
= GB, Fr, Dui, Rus, Jap: China informeel opgedeeld in invloedssferen met economische en politieke dominantie

geen totale kolonie

  • te grote opp en bevolking

  • internationale rivaliteit

2.6 Bokseropstand (1899-1901)

= gewelddadige, anti-buitenlandse opstand
→ neergeslagen door Achtlandencoalitie
→ 1901: Bokserprotocol: astronomische boete+ buitenlandse troepen in hoofdstad stationeren
→ ondermijning gezag Qing-dynastie
→ 1911: Xinhai-revolutie
→ 1912: val Chinese keizerrijk (Puyi afgetreden) → republiek China

struct

  • armoede en economische ontwrichting

  • zwakte in keizerlijk bestuur

  • buitenlandse inmenging en verlies soevereiniteit

4 De Chinese Revolutie

Russische revolutie

gelijkenissen

  • reusachtige, multi-etnische keizerrijken

  • katalyserende rol: buitenlands inmenging en verwoestende impact wereldoorlogen

  • macht naar communisten

verschil: tempo (30j)

  • grotere buitenlandse druk
    → concessies, ongelijke verdragen, invloedssferen

  • sterker gefragmenteerd
    → zwakke centrale gezag: krijgsheren met controle eigen regio

  • overwegend agrarische samenleving: steun boeren nodig

2 rivaliserende partijen
Kwomintang (1912): nationalisten < - > CCP: Chinese communistische Partij (1921)(industrialisatie, beëidiging buitenlandse overheersing)

eerst samenwerking: gezamenlijk doel: macht krijgsheren beperken
1925: dood Sun Yat-sen dood -> KMT naar Chiang Kai-Sek
→ einde samenwerking
→ 1927: Chinese burgeroorlog

  • KMT: bezittende klasse

  • CCP: stedelijke arbeiders → boeren

1934-1935: Lange Mars
→ CCP onder Mao Zedong barre tocht naar noorden (overhand en omsingeling)
→ guerillastrijd vanuit achterland

→ WOII onderbreking
→ 1949: Volksrepubliek China
→ nationalisten naar Taiwan